همه افراد ، به دنبال این هستند که با داشتن شغل مناسب ، درآمد کافی و برخورداری از بیمه ، رفاه زندگی خود را فراهم آورند . با توجه به اینکه پس از گذشت سال های جوانی و رسیدن به پیری ، شخص ، قابلیت اشتغال و فعالیت را تا حدودی از دست می دهد ، قانون ، نهادی به عنوان بازنشستگی را پیش بینی نموده است . 

 مطابق بند «15» ماده «2» قانون تامین اجتماعی : " بازنشستگی ، عبارت است از عدم اشتغال بیمه شده به کار ، به سبب رسیدن به سن بازنشستگی مقرر در این قانون . " بر اساس این ماده ، داشتن شرایط سنی ، از جمله موارد مهم ، در بازنشسته شدن می باشد . این قانون ، برای افراد دارای شرایط بازنشستگی ، مزایایی نظیر حقوق بازنشستگی را در نظر گرفته است که این مساله ، نحوه محاسبه و شرایط متفاوتی را در خصوص بازنشستگان تامین اجتماعی و بازنشستگان کشوری دارد . 

از این رو ، در این مقاله ، حقوق بازنشستگی کشوری و تامین اجتماعی را تعریف کرده و شرایط برقراری آن را توضیح می دهیم ؛ سپس ، نحوه محاسبه میزان مستمری تامین اجتماعی و کشوری​ 1401 را بررسی خواهیم کرد.

حقوق بازنشستگی کشوری و تامین اجتماعی

در تعریف مستمری یا حقوق بازنشستگی 1401 به زبان عامیانه ، می توان گفت ، مقدار پولی است که ماهانه ، به طور مستمر و تا پایان عمر ، به افراد دارای شرایط بازنشستگی مندرج در قانون تامین اجتماعی و قانون مدیریت خدمات کشوری و بر اساس احکام جدید بازنشستگان کشوری و تامین اجتماعی ، تعلق می گیرد . سوالی که مطرح می شود ، این است که نحوه محاسبه میزان مستمری تامین اجتماعی و کشوری​ چگونه می باشد . 

قبل از توضیح نحوه محاسبه میزان مستمری تامین اجتماعی و کشوری یا حقوق بازنشستگی ۱۴۰۱​ ، باید ، در خصوص صندوق بازنشستگی کشوری و سازمان تامین اجتماعی ، نکاتی را ذکر کنیم . صندوق بازنشستگی کشوری ، از سازمان های دولتی می باشد که زیر نظر وزارت تعاون ، کار و رفاه اجتماعی است . سازمان تامین اجتماعی ، یک سازمان عمومی غیر دولتی بوده که وظیفه پوشش بیمه اجباری کارگران بخش خصوصی ، مثل کارگاه ها و مشاغل آزاد را بر عهده دارد .

 حقوق بازنشستگی تامین اجتماعی 1401 ، مقداری از حقوق بازنشستگی کشوری ، کمتر می باشد و این تفاوت ، در زمینه مبلغ عیدی بازنشستگان کشوری و تامین اجتماعی نیز وجود دارد . به طور معمول ، حقوق بازنشستگی بیش از نیمی از افراد تحت پوشش بیمه تامین اجتماعی ، به میزان 40 درصد ، نسبت به مقدار حقوق بازنشستگی افراد تحت پوشش بیمه خدمات کشوری ، کمتر است . 

شرایط برقراری حقوق باز نشستگی کشوری و تامین اجتماعی

در قسمت قبل ، در مورد کلیت حقوق بازنشستگی ، بر اساس احکام جدید بازنشستگان کشوری و تامین اجتماعی، توضیح دادیم . در این قسمت از مقاله ، قصد داریم ، در خصوص شرایط برقراری حقوق باز نشستگی و میزان مستمری 1401 تامین اجتماعی و کشوری صحبت کنیم و بگوییم که شرایط برای هر کدام از این دو دسته ، به چه شکل می باشد . شرایط برقراری حقوق بازنشستگی تامین اجتماعی به شرح زیر است :

 در صورتی که افراد تحت پوشش بیمه تامین اجتماعی ، به مدت 20 سال ، حق بیمه خود را پرداخت کرده باشند ، مردان در 60 سالگی و زنان در 55 سالگی ، مستحق گرفتن حقوق مستمری بازنشستگی خواهند شد .

 مطابق تبصره ماده 76 قانون بیمه تامین اجتماعی ، زنان یا مردان تحت پوشش بیمه ، اگر حق بیمه خود را به مدت 30 سال پرداخت کرده باشند، مردان در سن 50 سال و زنان در سن 45 سال ، این حق را خواهند داشت که حقوق بازنشستگی یا مستمری را دریافت کنند .

 در مورد بازنشسته شدن کارگران مشاغل سخت ، می توان گفت ، اگر آن ها ، 20 سال پی در پی یا 25 سال به صورت نامتوالی ، حق بیمه خود را پرداخت کرده باشند ، می توانند ، بازنشسته شوند ، بدون آن که شرط سن ، در خصوص آن ها ، مطرح باشد .

در مورد بازنشستگی زنان ، قانون بازنشستگی بر اساس شرایط کار زنان در قانون کار ، بیان می دارد که ، زنان با پرداخت حداقل 20 سال حق بیمه تامین اجتماعی و داشتن حداقل 42 سال سن ، می توانند ، با دریافت 20 روز حقوق، بازنشسته شده و مستمری بگیرند ؛ با این شرط که موقعی که زنان ، درخواست بازنشسته شدن یا ترک کار می نمایند، مشمول شرایط قانون کار باشند .

همانگونه که گفتیم ، میزان حقوق بازنشستگی 1401 بازنشستگان کشوری ، بیشتر از حقوق بازنشستگان تامین اجتماعی است . از این رو ، شرایط بازنشستگی نیز در این دو ، متفاوت می باشد . شرایط بازنشستگی در قانون مدیریت خدمات کشوری یا بیمه خدمات کشوری ، به به شرح زیر است :

 مطابق قانون استخدام کشوری، یکی از شرایط برقراری حقوق بازنشستگی کشوری ، داشتن 60 سال سن و یا بیشتر از 60 سال ، با هر میزان سابقه خدمت و یا داشتن 55 سال سن و حداقل 30 سال سابقه خدمت است. 

 مطابق ماده 77 قانون استخدام کشوری و تبصره 2 ماده قانون اصلاح مقررات بازنشستگی ، مصوب هزار و سیصد و شصت و هشت، چنانچه فرد استخدامی ، به 65 سال سن برسد ، بدون توجه به میزان سال های خدمت ، می تواند ، توسط سازمانی که در آن مشغول است ، بازنشسته شده و مستمری دریافت کنند .

 اگر شخص استخدام شده ، مردی با سابقه کار 25 سال یا بیشتر باشد که 50 سال یا بیشتر هم سن دارد ، می تواند ، درخواست بازنشستگی بدهد و در صورت موافقت سازمانی که برای آن خدمت می کند ، مستحق دریافت حقوق بازنشستگی 1401 و مستمری بشود.

 اگر شخص استخدام شده ، زنی باشد که سابقه کارش ، 20 سال یا بیشتر باشد ، می تواند در خواست بازنشستگی بدهد و در صورت اعلام موافقت سازمانی که برای آن خدمت می کرده ، مستحق دریافت حقوق بازنشستگی و مستمری گردد. 

پس از توضیح شرایط برقراری حقوق بازنشستگی کشوری و تامین اجتماعی ۱۴۰۱، در ادامه ، قصد داریم ، درباره نحوه محاسبه میزان مستمری تامین اجتماعی و کشوری صحبت کنیم و بگوییم که محاسبه حقوق بازنشستگی 1401 ، برای هر کدام از این گروه ، به چه صورت خواهد بود.

نحوه محاسبه میزان حقوق بازنشستگی کشوری و تامین اجتماعی

مبلغ حقوق بازنشستگی 1401، همانند پاداش بازنشستگی ، برای افراد مختلف ، متفاوت است و این تفاوت ، به پایه حقوق فرد و سابقه کار کردن وی ، بستگی دارد . در قسمت قبل ، درباره شرایط بازنشستگی و تعلق مستمری ، صحبت کردیم . در این قسمت ، قصد داریم ، نحوه محاسبه میزان حقوق بازنشستگی کشوری و تامین اجتماعی را بررسی نماییم . 

 در محاسبه حقوق بازنشستگی کشوری ، سابقه خدمت ، در موسسات یا سازمان هایی که تحت پوشش بیمه قانون مدیریت خدمات کشوری هستند و سهم بازنشستگی ، پرداخت شده یا تعهد به پرداخت ، انجام شده ، ملاک است . همچنین، میزان حقوق بازنشستگی و معدل حقوق و کسر از حق بیمه ، در بازنشستگی کشوری ، بر مبنای دریافتی 2 سال آخر ، با اعمال آخرین ضریب حقوق سال بازنشستگی ، در نظر گرفته می‌ شود. بر این اساس ، نحوه محاسبه حقوق بازنشستگی کشوری عبارت است از :

محاسبه معدل حقوق و کسر از حق بیمه ، بر مبنای دریافتی 2 سال آخر . محاسبه معدل 2 سال اشتغال آخر خدمت ، بدین صورت می باشد که باید ، جمع حقوق و فوق العاده های دو سال قبل از بازنشستگی ، ضرب در مدت خدمت هر سال شده و سپس ، مجموع آن ها ، در عدد 720 روز ( 2سال)، تقسیم شود. 

سپس ، معدل 2 سال اشتغال آخر خدمت ، در سنوات قابل قبول (تاسقف 30 سال) ضرب شود و حاصل ، بر عدد 30 تقسیم گردد و سپس ، حاصل تقسیم ، در افزایش 5% ناشی از 2 سال سابقه خدمت مازاد بر 30 سال (موضوع ماده 104 قانون مدیریت خدمات کشوری) ضرب گردد .

 همانگونه که در قسمت های قبل ، توضیح دادیم ، میزان حقوق بازنشستگی و شرایط تعلق حقوق بازنشستگی ، در بازنشستگان مشمول قانون بیمه تامین اجتماعی و بازنشستگان کشوری ، متفاوت است ، از این رو ، نحوه محاسبه میزان مستمری تامین اجتماعی و کشوری نیز متفاوت می باشد. نحوه محاسبه میزان مستمری تامین اجتماعی، مطابق فرمول زیر خواهد بود :

متوسط دستمزد بیمه شده ، ضرب در تعداد سال‌ هایی که بیمه پرداخت کرده ، تقسیم بر 30 می گردد. برای محاسبه متوسط دستمزد ، باید ، حقوق و مزایای مشمول کسر حق بیمه ، ظرف دو سال آخر پرداخت حق بیمه ، با یکدیگر ، جمع شده و بر 24 ، تقسیم گردد . در صورتی که بیمه شده ، در دو سال آخر ، مدتی مشغول کار نباشد ، متوسط دستمزد ، با کسر مدت ، از ماه های قبل از این دو سالی که فرد ، مشغول نبوده ، به دست می آید . 

میزان حقوق بازنشستگی سال 1401

در قسمت های قبل ، درباره شرایط تعلق حقوق بازنشستگی 1401 و نحوه محاسبه میزان مستمری تامین اجتماعی و کشوری ، صحبت کردیم . پس از صحبت در خصوص موارد ذکر شده ، در این بخش از مقاله ، قصد داریم ، درباره میزان حقوق بازنشستگی یا میزان مستمری ۱۴۰۱ ، بر اساس بودجه ای که برای حقوق بازنشستگی و پایه حقوق وزارت کار امسال ، مصوب شده است ، توضیح دهیم . 

بر اساس مصوبات مجلس ، حداقل حقوق بازنشستگی و میزان مستمری ، برای افرادی که مشمول قانون مدیریت خدمات کشوری بوده و یا وابسته به دیگر صندوق های بازنشستگی وابسته به دستگاه های اجرائی باشند ، 5 میلیون تومان ، در نظر گرفته شده است و تا اندازه ای ، با حقوق کارمندان متفاوت می باشد. در خصوص بازنشستگان تامین اجتماعی نیز بر اساس اعلام دولت، میزان مستمری حداقلی بگیران، تا 57 درصد، اضافه خواهد شد و این افزایش، برای سایر سطوح 38 درصد به علاوه 515 هزار تومان، می باشد. 

بر اساس اعلام مدیرعامل سازمان تامین اجتماعی، احکام جدید حقوق بازنشستگی سایر سطوح بازنشستگان تامین اجتماعی، از طریق سایت سازمان تامین اجتماعی، قابل دریافت بوده و از 20 شهریور ماه سال 1401، اجرا و اعمال می گردد.

همچنین، مطابق «لایحه اصلاح قانون بودجه سال ۱۴۰۱ کل کشور و ترمیم حقوق کارکنان و بازنشستگان کشوری و لشگری»، که به مجلس ارائه گردیده، حقوق بانشستگی بازنشستگان کشوری و لشگری، با افزایش 900 هزار تومان، همراه بوده که بر اساس اعلام معاون امور مجلس، حقوقی و امور استان‌های سازمان برنامه و بودجه کشور، از مهر ماه، اجرایی شده و همراه با حقوق مهر ماه مشمولین، پرداخت خواهد شد.

برای دریافت اطلاعات بیشتر در مورد حقوق بازنشستگی 1401 در کانال تلگرام موضاعات حقوقی عضو شوید و یا صفحه اینستاگرامی مشاوره حقوقی دینا را دنبال کنید. 

سوالات متداول

1- حقوق بازنشستگی چیست ؟

2- شرایط تعلق حقوق بازنشستگی به افراد مشمول قانون تامین اجتماعی چیست ؟

3- نحوه محاسبه حقوق بازنشستگان کشوری چگونه است ؟