هزینههایی که حائز شرایط مذکور در ماده فوق میباشد به شرح زیر در حساب مالیاتی قابل قبول است:
1-قیمت خرید کالای فروخته شده و یا قیمت خرید مواد مصرفی در کالا و خدمات فروخته شده.
2-هزینههای استخدامی متناسب با خدمت کارکنان بر اساس مقررات استخدامی موسسه به شرح زیر:
الف – حقوق یا مزد اصلی و مزایای مستمر اعم از نقدی یا غیر نقدی (مزایای غیر نقدی به قیمت تمام شده برای کارفرما).
ب – مزایای غیر مستمر اعم از نقدی و غیرنقدی از قبیل خواروبار، بهرهوری، پاداش، عیدی، اضافهکار، هزینه سفر و فوقالعاده مسافرت. نصاب هزینه سفر و فوقالعاده مسافرت مدیران و بازرسان و کارکنان به خارج از ایران به منظور رفع حوائج موسسه ذیربط طبق آییننامهای خواهد بود که از طرف وزارت امور اقتصادی و دارایی و سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور تهیه و به تصویب هیأت وزیران میرسد تعیین خواهد شد.
ج – هزینههای بهداشتی و درمانی و وجوه پرداختی بابت بیمههای بهداشتی و عمر و حوادث ناشی از کار کارکنان.
د – حقوق بازنشستگی، وظیفه، پایان خدمت طبق مقررات استخدامی موسسه و خسارت اخراج و بازخرید طبق قوانین موضوعه مازاد بر مانده حساب ذخیره مربوط.
هـ – وجوه پرداختی به سازمان تأمین اجتماعی طبق مقررات مربوط و همچنین تا میزان سهدرصد (?%) حقوق پرداختی سالانه بابت پس انداز کارکنان براساس آییننامهای که به پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور بهتصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی میرسد.
و– معادل یک ماه آخرین حقوق و دستمزد و همچنین مابهالتفاوت تعدیل حقوق سنوات قبل که به منظور تأمین حقوق بازنشستگی و وظیفه و مزایای پایان خدمت، خسارت اخراج و بازخرید کارکنان موسسه ذخیره میشود.
این حکم نسبت به ذخایری که تا کنون در حساب بانکها نگهداری شده است نیز جاری خواهد بود.
پرداختی به بازنشستگان موسسه حداکثر تا سقف یک دوازدهم معافیت موضوع ماده (84) این قانون.(1)
3– کرایه محل موسسه در صورتی که اجاری باشد، مالالاجاره پرداختی طبق سند رسمی و در غیر این صورت در حدود متعارف.
4– اجاره بهای ماشینآلات و ادوات مربوط به موسسه در صورتی که اجاری باشد.
5– مخارج سوخت، برق، روشنایی، آب، مخابرات و ارتباطات.
6– وجوه پرداختی بابت انواع بیمه مربوط به عملیات و دارایی موسسه.
7– حقالامتیاز پرداختی و همچنین حقوق و عوارض و مالیاتهایی که به سبب فعالیت موسسه به شهرداریها و وزارتخانهها و موسسات دولتی و وابسته به آنها پرداخت میشود (به استثنای مالیات بر درآمد و ملحقات آن و سایر مالیاتهایی که موسسه به موجب مقررات این قانون ملزم به کسر از دیگران و پرداخت آن میباشد و همچنین جرایمی که به دولت و شهرداریها پرداخت میگردد.)
8– هزینههای تحقیقاتی، آزمایشی و آموزشی، خرید کتاب، نشریات و لوحهای فشرده، هزینههای بازاریابی، تبلیغات و نمایشگاهی مربوط به فعالیت موسسه، براساس آییننامهای که به پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور به تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی میرسد.
9– هزینههای مربوط به جبران خسارت وارده مربوط به فعالیت و دارایی موسسه مشروط بر اینکه:
اولا – وجود خسارت محقق باشد.
ثانیا – موضوع و میزان آن مشخص باشد.
ثالثا – طبق مقررات قانون یا قراردادهای موجود جبران آن به عهده دیگری نبوده یا در هر صورت از طریق دیگران جبران نشده باشد.
آییننامه احراز شروط سهگانه مذکور در این بند به پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور به تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی میرسد.
10– هزینههای فرهنگی، ورزشی و رفاهی کارگران پرداختی به وزارت کار و امور اجتماعی حداکثر معادل ده هزار (10,000) ریال به ازای هر کارگر.
11-ذخیره مطالباتی که وصول آن مشکوک باشد مشروط بر این که:
اولا- مربوط به فعالیت موسسه باشد.
ثانیا- احتمال غالب برای لاوصول ماندنآن موجود باشد.
ثالثا- در دفاتر موسسه به حساب مخصوص منظور شده باشد تا زمانی که طلب وصول گردد یا لاوصول بودن آن محقق شود.
آییننامه مربوط به این بند به پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور به تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی میرسد.
12– زیان اشخاص حقیقی یا حقوقی که از طریق رسیدگی به دفاتر آنها و با توجه به مقررات احراز گردد، از درآمد سال یا سالهای بعد استهلاک پذیر است.
13– هزینههای جزئی مربوط به محل موسسه که عرفا به عهده مستأجر است در صورتی که اجاری باشد.
13– هزینههای جزئی مربوط به محل موسسه که عرفا به عهده مستأجر است در صورتی که اجاری باشد.
14-هزینههای مربوط به حفظ و نگهداری محل موسسه در صورتی که ملکی باشد.
15– مخارج حمل و نقل.
16– هزینههای ایاب و ذهاب، پذیرایی و انبارداری.
17-حقالزحمههای پرداختی متناسب با کار انجام شده از قبیل حقالعمل- دلالی – حقالوکاله – حقالمشاوره-حق حضور- هزینه حسابرسی و خدمات مالی و اداری و بازرسی، هزینه نرمافزاری، طراحی و استقرار سیستمهای مورد نیاز موسسه، سایر هزینههای کارشناسی در ارتباط با فعالیت موسسه وحقالزحمه بازرس قانونی.
18ـسود، کارمزد و جریمههایی که برای انجام عملیات موسسه به بانکها، صندوق تعاون، صندوقهای حمایت از توسعه بخش کشاورزی و همچنین موسسات اعتباری غیربانکی مجاز و شرکتهای واسپاری (لیزینگ) دارای مجوز از بانک مرکزی پرداخت شده یا تخصیص یافته باشد.(2)
19– بهای ملزومات اداری و لوازمی که معمولا ظرف یک سال از بین میروند.
20– مخارج تعمیر و نگاهداری ماشین آلات و لوازم کار و تعویض قطعات یدکی که به عنوان تعمیر اساسی تلقی نگردد.
21– هزینههای اکتشاف معادن که منجر به بهرهبرداری نشده باشد.
22-هزینههای مربوط به حق عضویت و حق اشتراک پرداختی مربوط به فعالیت موسسه.
23– مطالبات لاوصول به شرط اثبات آن از طرف مودی مازاد بر مانده حساب ذخیره مطالبات مشکوک الوصول.
24– زیان حاصل از تسعیر ارز بر اساس اصول متداول حسابداری مشروط بر اتخاذ یک روش یکنواخت طی سالهای مختلف از طرف مودی.
25-ضایعات متعارف تولید.
26-ذخیره مربوط به هزینههای پرداختنی قابل قبول که به سال مورد رسیدگی ارتباط دارد.
27– هزینههای قابل قبول مربوط به سالهای قبلی که پرداخت یا تخصیص آن در سال مالیاتی مورد رسیدگی تحقق مییابد.
28– هزینه خرید کتاب و سایر کالاهای فرهنگی- هنری برای کارکنان و افراد تحت تکفل آنها تا میزان حداکثر پنج درصد (5%) معافیت مالیاتی موضوع ماده(84) این قانون به ازای هر نفر.
29ـذخیره مربوط به خدمات پس از فروش(گارانتی) اشخاص حقوقی.(3)
تبصره 1– هزینههای دیگری که مربوط به تحصیل درآمد موسسه تشخیص داده میشود و در این ماده پیش بینی نشده است به پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور و تصویب وزیر اموراقتصادی و دارایی جزء هزینههای قابل قبول پذیرفته خواهد شد.
تبصره 2 – مدیران و صاحبان سرمایه اشخاص حقوقی در صورتی که دارای شغل موظف در موسسات مذکور باشند جزء کارکنان موسسه محسوبخواهند شد ولی در موسساتی که غیر اشخاص حقوقی باشند حقوق و مزایای صاحب موسسه و اولاد تحت تکفل و همسر نامبرده به استثنای هزینه سفر و فوقالعاده مسافرت مربوط به شغل که مشمول مقررات جزء(ب) بند(2) این ماده آمده خواهد بود جزء هزینههای قابل قبول منظور نخواهد شد.
تبصره 3 – در محاسبه مالیات شرکتها و اتحادیههای تعاونی، ذخایر موضوع بندهای (1) و (2) ماده (15) قانون شرکتهای تعاونی مصوب 16/3/1350 و اصلاحیههای بعدی آن و در مورد شرکتها و اتحادیههایی که وضعیت خود را با قانون بخش تعاونی اقتصاد جمهوری اسلامی ایران مصوب 13/6/1370 تطبیق دادهاند یا بدهند، ذخیره موضوع بند (1) و حق تعاون و آموزش موضوع بند (3) ماده (25) قانون اخیرالذکر جزء هزینه محسوبمیشود.
1 . به موجب بند 38 ماده واحده قانون اصلاح قانون مالیاتهای مستقیم، مصوب 31/4/1394، عبارت «پرداختی به بازنشستگان موسسه حداکثر تا سقف یک دوازدهم معافیت موضوع ماده(84) این قانون» به انتهای بند 2 ماده (148) قانون الحاق شد.
2 . به موجب بند 38 ماده واحده قانون اصلاح قانون مالیاتهای مستقیم، مصوب 31/4/1394، بند 18 ماده (148) قانون اصلاح شد. “بند 18 ماده (148)قبل از اصلاح : سود و کارمزدی که برای انجام دادن عملیات موسسه به بانکها، صندوق تعاون و همچنین موسسات اعتباری غیربانکی مجاز پرداخت شده یا تخصیص یافته باشد.”
3 . به موجب بند 38 ماده واحده قانون اصلاح قانون مالیاتهای مستقیم، مصوب 31/4/1394، این بند بهعنوان بند 29 به ماده (148) قانون الحاق شد.
ماده 147 و 148 قانون مالیات های مستقیم چیست؟ ابتداء ماده 147 را بررسی میکنیم که درمورد هزینه ها و شرایط پذیرش از نگاه امور دارایی میباشد. درآمدهایی که مشمول مالیات میشوند به این صورت است که بخشی از درآمدهای ابرازی توسط هزینه های انجام شده کسر میشود.
ماده 147 قانون مالیات های مستقیم
1- هزینه های انجام شده باید متکی به سند باشد، به این صورت که سند تمامی هزینه های انجام شده (رسید و فاکتور) آن موجود باشد.
2- مربوط به تحصیل درآمد موسسه باشد، تمامی هزینه ها مربوط به فعالیت شرکت باشد.
3- رعایت حدود متعارف و حد نصاب مقرر، به این صورت باشد که هزینه های خارج از عرف آن منطقه نباشد. برای مثال هزینه اجاره محل در شهر اراک ماهی یک میلیون و پانصد هزار تومان میباشد در صورتی که مودی این مبلغ را بیشتر نشان دهد صورت هزینه وی از سوی دارایی رد خواهد شد.
4- مربوط به دوره مالی باشد. برای مثال اگر صورت مالی 99 را تنظیم میکنیم، هزینه های مربوط به سال های قبل یا بعد را وارد صورت مالی کنیم.
سه تا تبصره دراین رابطه وجود دارد
1- تمامی مواردی که در ماده 147 گفته شد برای اشخاص حقیقی و حقوقی یکسان است.
2-اگر فعالیتی دارید که از مالیات معاف هستید، هزینه ها قابل قبول نمیباشد.
3-اگر هزینه ای میکنید که بالای 50 میلیون ریال هست، باید از طریق سیستم بانکی باشد مگر اینکه از طریق تهاتر باشد. برای مثال اگر برای کارخانه مواد اولیه خریداری کردیم به جای حواله یا چک از محصول تولید شده کارخانه به طلبکاران پرداخت کنیم. درواقع نوعی مبادله کالا به کالا صورت بپذیرد.
ماده 148 قانون مالیات های مستقیم
1-درتمامی هزینه ها معیار سازمان دارایی فاکتورهای ارائه شده میباشد. رسید پرداخت مورد تایید نمیباشد!
در صورت عدم تطابق فاکتور هزینه ها و رسید پرداخت سازمان دارایی فاکتور را ملاک قرار میدهد.
2-حقوق کارکنان متناسب خدمت کارکنان بر اساس قوانین استخدام باشد.
الف) مزایای غیرمستمر اعم از نقدی و غیرنقدی مثل خواروبار، بهرهوری، پاداش، عیدی، اضافه کار، هزینه سفر. نصاب هزینه سفر و مدیران و بازرسان و کارکنان به خارج از ایران به منظور رفع نیاز مؤسسه طبق آییننامهای خواهد بود که از طرف وزارت امور اقتصادی و دارایی و سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور تهیه و به تصویب هیأت وزیران میرسد تعیین خواهد شد.
ب) هزینههای بهداشتی و درمانی و وجوه پرداختی بابت بیمههای بهداشتی و عمر و حوادث ناشی از کار کارکنان.
ج) حقوق بازنشستگی، وظیفه، پایان خدمت طبق مقررات استخدامی مؤسسه و خسارت اخراج و بازخرید طبق قوانین موضوعه مازاد بر مانده حساب ذخیره مربوط.
د) معادل یک ماه آخرین حقوق و دستمزد و همچنین مابهالتفاوت تعدیل حقوق سنوات قبل که به منظور تأمین حقوق بازنشستگی و وظیفه و مزایای پایان خدمت، خسارت اخراج و بازخرید کارکنان مؤسسه ذخیره میشود.
3- در صورتی که محل اقامت اشخاص اجاره ای باشد باید اجاره نامه به صورت رسمی باشد.
4-اجاره ماشین آلات و ابزارهای موسسه به صورتی که رسمی باشد.
5-هزینه های آب، برق، گاز، مخابرات، مخارج سوخت.
6-وجوه پرداختی به بیمه، دارایی موسسه
7-هزینه های مریوط به تحقیقات، آزمایش و آموزش، خرید لوح، کتاب و نشریات.
8- هزینه های مربوط خسارت به شرط اینه اولا مربوط به فعالیت موسسه باشد. ثانیا احتمال غالب برای لاوصول ماندن آن موجود باشد ثالثا در دفاتر موسسه به حساب مخصوص منظور شده باشد تا زمانی که طلب وصول گردد یا لاوصول بودن آن محقق شود.
ایجاد شرکت تعاونی یکی از کارهای خیرخواهانهای است که خیرین برای ایجاد رفاه عمومی و همچنین کمک به افراد جویای کار، اقدام به انجام آن مینمایند. در واقع هدف شرکتهای تعاونی سودآوری نیست بلکه رفع نیازهای افراد جامعه است. به این ترتیب علاوهبر کسب اجر معنوی، از مزایای مشارکت با افرادی که با آنها منافع مشترکی دارند، نیز بهرهمند میشوند. پیش از این با نحوه ثبت شرکت تعاونی و مراحل و مدارک مورد نیاز آن و همچنین با هدف شرکت تعاونی چیست آشنا شدیم. در این مقاله از سری مقالات آموزش رایگان حسابداری قصد داریم شما را با ثبت های حسابداری شرکت های تعاونی آشنا نماییم. با ما همراه باشید.
حسابداری شرکت های تعاونی
شرکت تعاونی، در واقع مشارکت افراد فعال در فعالیتهای اقتصادی مشابه با یکدیگر برای به دست آوردن منافع مشترک است. قبل از صحبت از حسابداری شرکت های تعاونی، بد نیست مرور مختصری بر نحوه تامین سرمایه شرکت تعاونی داشته باشیم. براساس ماده 17 قانون شرکتهای تعاونی (قانون اصلاح شده سال 1393)، یک شرکت تعاونی با تامین حداقل 51% سرمایه شرکت توسط اعضا تشکیل میشود. در شرکت تعاونی ممکن است اعضا سرمایه یکسان نداشته باشند؛ اما هر نفر بدون توجه به سرمایه خود یک حق رای دارد. در واقع شرکت تعاونی متکی به اعضا آن است نه سرمایه تشکیل دهنده شرکت. برخلاف شرکت های تضامنی که مسئولیت اعضا محدود به سرمایه هر یک از آنهاست.
مراحل حسابداری در شرکت تعاونی
نحوه ثبت حسابداری شرکت های تعاونی نیز، همانند سایر شرکتها است. با این تفاوت که هدف این شرکت سودآوری نیست، بنابراین نحوه تخصیص سود در آن اندکی با سایر شرکتها متفاوت است. حسابداری شرکتهای تعاونی شامل سه بخش است:
1- فعالیتهای ثبت سرمایه اول شرکت
2- فعالیتهای مالی طی دوره
3- فعالیتهای مالی پایان دوره
مهمترین بخش در حسابداری شرکتهای تعاونی نحوه تخصیص سود است
قوانین تخصیص سود در شرکت تعاونی
بر اساس ماده 25 قانون بخش تعاونی (اصلاح شده سال 1393)، نحوه تقسیم سود سالیانه شرکتها و اتحادیههای تعاونی به شرح زیر است:
اندوخته قانونی
حداقل 5 درصد سود یا بیشتر طبق تصویب مجمع عمومی عادی شرکت باید در حساب ذخیره قانونی ثبت شود.
قوانین تخصیص سود در شرکت تعاونی
بر اساس ماده 25 قانون بخش تعاونی (اصلاح شده سال 1393)، نحوه تقسیم سود سالیانه شرکتها و اتحادیههای تعاونی به شرح زیر است:
اندوخته قانونی
حداقل 5 درصد سود یا بیشتر طبق تصویب مجمع عمومی عادی شرکت باید در حساب ذخیره قانونی ثبت شود.
نکات
1- واریز به حساب ذخیره قانونی تا زمانی که مبلغ کل ذخیره قانونی به اندازه یک چهارم معدل سرمایه سه سال اخیر شرکت برسد، لازم الاجرا است.
2- تعاونیها میتوانند جهت افزایش سرمایه شرکت، تا حداکثر یک دوم میزان ذخیره قانونی خود را به کار بگیرند.
اندوخته احتیاطی
بر اساس صلاحدید هیئت مدیره و با تصویب مجمع عمومی عادی شرکت، میتوان حداکثر 5 درصد از کل سود خالص شرکت را به عنوان ذخیره احتیاطی در نظر گرفت. تصمیمگیری در مورد نحوه مصرف اندوخته احتیاطی بر عهده مجمع عمومی عادی شرکت است.
حق تعاون و آموزش
4درصد حق تعاون و آموزش در قانون سال 1393 حذف شده است.
پاداش اعضا و کارکنان
با پیشنهاد هیئت مدیره و تصویب مجمع عمومی عادی، شرکت تعاونی میتواند درصدی از سود را به عنوان پاداش بین اعضای شرکت، کارکنان، مدیران و بازرسان تقسیم نماید.
سود اعضای هیئت مدیره
پس از کسر موارد فوق، باقیمانده سود خالص شرکت به نسبت مذکور در اساسنامه و شرایط ضمن عقد پذیرفته شده تقسیم میشود.
ثبت حسابداری شرکت تعاونی چگونه است؟
ثبت حسابداری شرکتهای تعاونی را با ثبت حسابداری سرمایه اولیه شرکت آغاز میکنیم. بر اساس قانون، ثبت شرکت تعاونی با واریز حداقل یک سوم سرمایه شرکت به صورت نقدی یا جنسی انجام میشود. لازم به ذکر است دو سوم باقیمانده سرمایه شرکت، در تعهد اعضای شرکت است.
شــــــــــــــــــــــــــــــــــرح
بدهکار
بستانکار
بانک
***
تعهد اعضای شرکت
***
سرمایه اولیه
***
ثبت حسابداری سرمایه اولیه شرکت تعاونی به صورت نقدی و تعهدی
هر سهامدار جهت خرید سهام و عضویت به عنوان شریک موظف است بخشی از سهام شرکت را خریداری نماید. بدیهی این ثبت برای تمام کسانی که تقاضای ورود به شرکت تعاونی را دارند تکرار میشود.
شــــــــــــــــــــــــــــــــــرح
بدهکار
بستانکار
بانک
***
سرمایه
***
ثبت حسابداری خرید سهام توسط سهامداران
در صورتی که سهامدار خرید سهام خود را با ارائه دارایی خاصی تامین نماید، ثبت زیر انجام میشود:
شــــــــــــــــــــــــــــــــــرح
بدهکار
بستانکار
حساب دارایی مربوطه
***
سرمایه
***
ثبت حسابداری خرید سهام به صورت آورده دارایی
هر گاه یکی از اعضای هیئت مدیره نسبت به پرداخت هزینههای تاسیس و ثبت شرکت اقدام نموده باشد، ثبت حسابداری زیر در دفاتر انجام میشود:
شــــــــــــــــــــــــــــــــــرح
بدهکار
بستانکار
حساب هزینههای تاسیس
***
حساب پرداختنی – آقای/خانم …
***
ثبت حسابداری هزینههای تاسیس توسط موسسین
نحوه ثبت حساب ها در دفاتر شرکت تعاونی
فعالیتهایی که طی دوره در شرکتهای تعاونی انجام میشود، بنا به نوع فعالیت شرکت تعاونی (تولیدی، خدماتی یا توزیعی) همانند سایر شرکتها در دفاتر ثبت میشود. همچنین فعالیتهای پایان دوره شرکتهای تعاونی نیز عمدتا مربوط به بستن حسابها، اصلاح حسابها و یا گزارشگیری است؛ اما مهمترین بخش آن اختصاص و تقسیم سود بین اعضا است.
گاهی به دلیل طولانی شدن ثبت و تشکیل شرکت، عملیات ثبت حسابداری شرکت در دفاتر پلمپ شده انجام نمیشود؛ در واقع نگهداری حسابها پیش از دریافت دفاتر پلمپ شده، در دفاتر غیر رسمی انجام میشود؛ اما پس از اتمام فرآیند ثبت شرکت و تهیه دفاتر پلمپ شده، کلیه حسابها به دفاتر قانونی منتقل میشوند.
نکته
استفاده از دفاتر غیر رسمی در شرکتهای تعاونی مرسوم نیست و در اکثر موارد باید تمام این عملیات به دفتر قانونی انتقال داده شود.
افزایش سرمایه در شرکت های تعاونی
شرکتهای تعاونی اعضای نامحدودی دارند و همچنین سرمایه آنها متغیر است؛ از این رو این شرکتها به دو روش میتوانند سرمایه خود را افزایش دهند:
افزایش سرمایه با استفاده از منابع پولی داخل یا خارج شرکت
هر شرکت تعاونی میتواند با استفاده از منابع زیر نسبت به افزایش سرمایه به منظور گسترش فعالیت اقدام نماید:
افزایش سرمایه از محل اندوخته قانونی
گاهی ممکن است مدیران شرکت تعاونی تصمیم بگیرند سرمایه شرکت را از محل اندوخته قانونی آن افزایش دهند. برای این کار آنان مجاز هستند حداکثر تا سقف یک سوم میزان اندوخته قانونی را به حساب سرمایه انتقال دهند. اما افزایش سرمایه از طریق انتقال وجه از سایر حسابهای اندوخته، مانند اندوخته احتیاطی یا اندوخته عمومی محدودیتی وجود ندارد.
شــــــــــــــــــــــــــــــــــرح
بدهکار
بستانکار
اندوخته قانونی
***
سرمایه
***
ثبت حسابداری افزایش سرمایه از محل اندوخته قانونی
شــــــــــــــــــــــــــــــــــرح
بدهکار
بستانکار
اندوخته احتیاطی / عمومی
***
سرمایه
***
ثبت حسابداری افزایش سرمایه از محل اندوخته احتیاطی یا عمومی شرکت
افزایش سرمایه با دریافت تسهیلات دولتی یا عمومی
همانند کلیه شرکتها، شرکت تعاونی نیز میتواند با دریافت تسهیلات (وام) از مراجع دولتی یا عمومی سرمایه خود را افزایش دهد.
شــــــــــــــــــــــــــــــــــرح
بدهکار
بستانکار
دریافت تسهیلات بلندمدت
***
سرمایه
***
ثبت حسابداری افزایش سرمایه از محل تسهیلات
افزایش سرمایه با استفاده از افزایش سهام یا تغییر در ارزش آن
با تصویب مجمع عمومی عادی شرکت میتواند با روشهای زیر نسبت به افزایش سرمایه اقدام نماید:
صدور سهام جدید
شرکت تعاونی میتواند با صدور سهام جدید و واگذاری آن به اعضای شرکت سرمایه خود را افزایش دهد؛ به این منظور، پس از طی کردن مراحل قانونی و دعوت مجمع عمومی عادی، سهام جدید برای داوطلبان صادر خواهد شد. صدور سهام جدید باعث افزایش سرمایه خواهد شد.
شــــــــــــــــــــــــــــــــــرح
بدهکار
بستانکار
بانک
***
سرمایه
***
ثبت حسابداری صدور و واگذاری سهام جدید به سهامداران
افزایش ارزش اسمی سهام
اعضای شرکت میتوانند با آورده نقدی، منابع مالی شرکت را افزایش دهند؛ در این صورت ارزش اسمی سهام افزایش خواهد داشت. افزایش ارزش اسمی سهام با موافقت سهامداران صورت میگیرد.
شــــــــــــــــــــــــــــــــــرح
بدهکار
بستانکار
بانک
***
سرمایه
***
ثبت حسابداری افزایش سرمایه با افزایش ارزش اسمی سهام
صدور سهام جدید با کمک تجدید ارزیابی داراییها
با گذشت زمان و پیشرفت موقعیت اعتباری و مالی شرکت تعاونی، توجه سرمایهگذاران به آن جلب میشود و در اکثر مواقع تمایل دارند در این شرکتها سرمایه گذاری کنند. زمانی که سرمایهگذار جدید بخواهد از طریق خرید سهام وارد شرکت شود باید مبلغی بالاتر از قیمت اولیه سهام بپردازد؛ این تفاوت قیمت همان سرقفلی است. اما از آنجا که شرکتهای تعاونی حساب سرقفلی ندارند، حساب تجدید ارزیابی داراییها برای آنها ایجاد و مابهالتفاوت قیمت در آن ثبت میشود.
شــــــــــــــــــــــــــــــــــرح
بدهکار
بستانکار
بانک
***
حساب تجدید ارزیابی داراییها
***
حساب سرمایه
***
ثبت حسابداری افزایش سرمایه از طریق تجدید ارزیابی داراییها
ثبت حسابداری شرکت های تعاونی
کاهش سرمایه در شرکت های تعاونی
گاهی شرکتهای تعاونی به دلایل زیر مجبور به کاهش سرمایه شرکت میشوند:
کاهش سرمایه به دلیل خروج یا فوت اعضا
خروج اعضا در شرکتهای تعاونی اختیاری است؛ هر زمان یکی از اعضا قصد خروج از شرکت را داشته باشد، ارزش سهام او به نرخ روز محاسبه و پرداخت میشود. همچنین در صورتی که خروج عضو به دلیل فوت او رخ داده باشد، ارزش روز سهام او، به وارثان او پرداخت میشود.
شرح
بدهکار
بستانکار
حساب تجدید ارزیابی داراییها
***
سرمایه
***
بانک
***
ثبت حسابداری کاهش سرمایه با خروج اعضا
در صورتی که عضوی که شرکت را ترک میکند هم به صورت نقدی و هم تعهدی در شرکت تعاونی مشارکت داشته باشد، ثبت حسابداری به صورت زیر انجام میشود:
شـــــــــــــــــــــــــــــــرح
بدهکار
بستانکار
حساب تجدید ارزیابی داراییها
***
سرمایه
***
بانک
***
حساب تعهد اعضا
***
ثبت حسابداری کاهش سرمایه با خروج عضوی که سرمایه نقدی و تعهدی دارد
زیاد بودن سرمایه شرکت
گاهی پیش میآید که سرمایه شرکت با نوع فعالیت آن تناسب ندارد؛ از این رو رکت با تقسیم سرمایه اضافی بین اعضا، نسبت به کاهش سرمایه اقدام میکند.
شــــــــــــــــــــــــــــــــــرح
بدهکار
بستانکار
سرمایه
***
حساب تک تک اعضا
***
ثبت حسابداری کاهش سرمایه با تقسیم سرمایه اضافی
کاهش سرمایه به دلیل ضرر و زیان وارده
در صورتی که شرکت بیش از یک دوم از سرمایه خود را به دلیل ضرر و زیان از دست بدهد، هیئت مدیره میتواند برای کاهش سرمایه اقدام کند.
کاهش سرمایه اعضا
هر یک از اعضای شرکت تعاونی در صورت تمایل میتواند نسبت به کاهش تعداد سهام خود با ارائه درخواست کتبی اقدام کند؛ به این ترتیب شرکت باید بر اساس اساسنامه بهای سهام را پرداخت نماید. این مسئله موجب کاهش سرمایه شرکت میشود.
شــــــــــــــــــــــــــــــــــرح
بدهکار
بستانکار
سرمایه
***
حساب عضو خواهان کاهش
***
ثبت حسابداری کاهش سرمایه با کاهش سهام یکی از اعضا
کاهش مبلغ اسمی سهام
بعد از اینکه زیانده بودن شرکت به تصویب مجمع عمومی عادی رسید، شرکت بدون کاهش تعداد سهام، ارزش اسمی هر سهم را کاهش میدهد؛ به این ترتیب، سرمایه شرکت به مبلغ اسمی سرمایه موجود کاهش پیدا میکند و زیان ناشی از آن به نسبت مساوی بین اعضا تقسیم میگردد.
شــــــــــــــــــــــــــــــــــرح
بدهکار
بستانکار
سرمایه
***
بانک
***
ثبت حسابداری کاهش سرمایه با کاهش ارزش اسمی سهام
کاهش تعداد سهام شرکت
در این روش شرکت بدون کاهش مبلغ اسمی هر سهم، تعداد سهام را کاهش میدهد. به این ترتیب سرمایه شرکت نیز کاهش مییابد.
تفاوت حسابداری شرکت های تعاونی با سایر شرکتها
در حسابداری شرکت های تعاونی نیز همانند سایر شرکتها، رعایت اصول پذیرفته شده حسابداری لازم الاجراست؛ اما با توجه به هدف و شرایط تشکیل شرکت تعاونی در برخی موارد تفاوتهایی وجود دارد. به عنوان مثال موارد زیر را در نظر بگیرید:
♦️ همانگونه که قبلتر نیز گفته شد، مهمترین تفاوت حسابداری شرکت های تعاونی با سایر شرکتها در نحوه تقسیم سود در پایان سال است؛ در پایان سال مالی علاوهبر پرداخت سود و سهم شرکا، عایدی شرکت نیز به نسبت خرید هر یک از شرکا به آنها پرداخت میشود.
♦️ با توجه به متغیر و نامحدود بودن تعداد شرکا و همچنین سرمایه لازم جهت ثبت شرکت، افزایش یا کاهش سهام به سادگی و بدون نیاز به تصمیم مجمع عمومی انجام میشود.
در ثبت شرکت تعاونی اعتبار ، بنابر ماده 2 قانون شرکتهای تعاونی که در سال 1350 تصویب شد، تعاونی متشکل از اشخاص حقیقی و حقوقی هستند که جهت فعالیت در اموری مانند تولید و توزیع ثبت میشود که با هدف ارتقاء وضعیت اجتماعی و اقتصادی و رفع نیازمندیهای مشترک اعضاء از طریق همیاری، مشارکت و کمک متقابل آنها به یکدیگر تشکیل میشود. بر طبق قوانین شرکتهای تعاونی تعداد اعضاء نباید کمتراز هفت نفر باشند. و اعضای شرکت باید کل سرمایه و یا حداقل پنجاه و یک درصد از مقدار سرمایه تعاونی را تامین کنند. سایر نهادها و سازمانها مانند شهرداریها، بانکها، بنیاد مستضعفان، وزارتخانهها، شورای اسلامی کشور، شرکتهای دولتی و یا وابسته و تحت پوشش دولت مطابق بند دوم اصل43 قانون اساسی بوسیله وام بدونه بهره و یا از راههای قانونی دیگر مانند اجاره، اجاره به شرط تملیک، مساقات، مشارکت، شرط فروش اقساطی و صلح این امکان را دارند که نسبت به افزایش و یا تامین سرمایه شرکت تعاونی اقدام کنند بدونه آن که این سازمانها عضو شرکت تعاونی باشند.
اقسام شرکت تعاونی
شرکتهای تعاونی براساس نوع عضویت به دو نوع شرکت تعاونی عام و شرکت تعاونی خاص تقسیم میشوند. درشرکت تعاونی عام عضویت در آن برای عموم مردم آزاد است اما در شرکت تعاونی خاص عضویت در این نوع از شرکت برای اقشار و گروههای خاصی از افراد جامعه مانند پزشکان، کشاورزان، دانشجویان، زنان، وکلای دادگستری و... اعضای هر شغل و حرفه خاصی و مانند اینها با رعایت شرایط آزاد مشخص میشود.
شرکتهای تعاونی براساس روش فعالیتهای آنها که مهمترین نوع طبقه بندی آنها است به چهارنوع تقسیم میشوند
شرکتهای تعاونی تولیدی:
در این نوع تعاونی با اداره یک واحد تولیدی که به منظور اشتغال در زمینههای مربوط به شیلات، صنعت، معدن، دامپروری، پرورش وصید ماهی، امور مربوط به کشاورزی، دامداری وعمران شهری وروستایی وعشایر ومانند اینها فعالیت میکند.
شرکتهای تعاونی توزیعی:
این تعاونی در کارهای مربوط به تهیه و توزیع کالا، خدمات، مسکن و سایر نیازهای اعضاء به فعالیت میپردازند.
شرکتهای تعاونی چند منظوره:
اهداف و مقاصد این نوع از تعاونیها کاملا مشخص و معلوم نیست، زیرا هدف این نوع از شرکتهای تعاونی آمیختهای ازهدفها و مقصود شرکتهای تعاونی دیگر است.
نوع دیگری از شرکتهای تعاونی، شرکت تعاونی اعتبار است که موضوع بحث ما است و به شرح آن میپردازیم:
تمامی شرکتها و موسسههای خدمات مالی مشارکتی
که موسس و مالک آنها مردم هستند تعاونی اعتبار نامیده میشود.
درسطح بین الملی از این نوع تعاونیها با نامهایی مانند اتحادیه اعتبار،تعاونیهای اعتباری، شرکت تعاونی پس انداز و وام و در پایان تعاونی پس انداز و اعتباریاد میشود.
بنیانگذار این تعاونی اعتباری آقای ویلهلم رایف هایزن، که درسال 1845میلادی برای اولین بار تعاونی وام و پس انداز را تشکیل داد. به دلایلی مانند مفید و موثر بودن جهت بالا بردن سطح اقتصاد و معیشت اعضای خود، خیلی سریع درمیان مردم محبوب و مورد تائید قرار گرفت. این تعاونیها بهدلیل جامعه محور بودنشان در توسعه محله ومنطقه خود بسیار تاثیر گذار هستند در واقع با سرمایهگذاری اعضاء در شرکت دیگر افراد گروه میتوانند ازطریق رهن و وام از این کمک سودی ببرند و آن را با دیگران تقسیم کنند. تعاونی اعتباری به هم نوعان خود در زمینه هایی مانند مراسم خیریه و کمک هزینه تحصیل و موارد دیگر آنها را مورد حمایت و کمک قرار دهد.
تعاونی اعتباری = موسسه مالی
میتوان تعاونیهای اعتباری را موسسههای مالی نیز دانست که صاحبان اصلی این تعاونی اعضای آن میباشند. اساس شکل گیری این تعاونیها بر همکاری و همراهی است. این تعاونیها به شکل خودگردان و غیر وابسته و مستقل هستند. برای انجام فعالیتهای خود وابسته به قوانین و مقررات کشوری هستند که درآن فعالیت میکنند. شرکتهای تعاونی باید تابع قوانین 9 گانه تعاونیهای اعتباری باشند که این اصول بوسیله شورای جهانی اتحادیههای اعتباری تهیه، گردآوری و منتشر شده است. این اصول شامل مواردی مانند این که تعاونی دارای هویت است، فقط جهت سود آوری نمیباشد، دموکراتیک است، داشتن احساس تعهد نسبت به خدمات، آموزش دیدن اعضاء، داشتن مسئولیت اجتماعی، هر عضو فقط یک رای دارد، مدیران داوطلب و هویت داشتن تعاونی است.
بررسی حیطه فعالیت شرکتهای تعاونی اعتباری:
اصول اصلی تعاونیهای اعتباری از هیئت مدیره، مجمع عمومی، و بازرس و یا بازرسان تشکیل می شود . از وظایف هیئت مدیره انتخاب فردی واجد شرایط درمیان اعضای شرکت و یا خارج از آن به منظور مدیریت تعاونی به مدت زمان دوسال که زیر نظر هیئت مدیره انجام وظیفه کند. طبق آئین نامه حقوق و مزایا وظایف و اختیارات مدیرعامل مشخص خواهد شد. که بنا به در خواست هیات مدیره مورد تائید مجمع عمومی عادی قرار خواهد گرفت . شرکتهای دولتی وابسته به دولت و تحت پوشش آن و شوراهای اسلامی کشوری وزارتخانهها، سازمانها، ، بانکها، شهرداریها، بنیاد مستضعفان و دیگر سازمانهای عمومی میتوانند بوسیله وام بدون بهره یا هر راه قانونی دیگری مانند: بیع، شرط مزارعه، مشارکت، مضاربه، مساقات، اجاره، اجاره به شرط تملیک، فروش اقساطی و صلح به تامین یا افزایش سرمایههای شرکت تعاونی اعتباری کمک کنند بدون اینکه آنها عضو این شرکتهای تعاونی باشند.
از فعالیتهای تعاونی اعتبار میتوان به موارد زیر اشاره نمود:
«کمک گرفتن و پذیرفتن هدایای نقدی و غیرنقدی از اشخاص حقیقی و حقوقی و دولت » «دریافت تسهیلات اعتباری و وامهای قرضالحسنه از موسسههای اعتباری مجاز و بانکها»، « سپردن وجوه خود را به صورت سپرده بلندمدت و کوتاه مدت در نزد موسسات اعتباری مجاز و بانکها » « در حیطه مدیریت نقدینگی شرکت بتواند اوراق مشارکت دولتی یا تضمین شده از طرف دولت و نیز سهام اتحادیه تعاونی اعتبار خریداری کن» « انجام دادن دیگر خدمات اعتباری برای اعضا با توجه به میزان امکانات و رعایت حدود قوانین و مقررات».
با توجه به آیین نامه مصوب مجمع عمومی و رعایت مصوبهها و قوانین شورای پول و اعتبار در قالب مقررات مربوط به شرکت تعاونی اعتبار، این شرکتها منحصرا (برطبق ماده شرکتهای تعاونی، تعاونی اعتباراجازه ندارد برای غیر عضوعملیات اعتباری انجام دهد) برای اعضا میتوانند نسبت به پرداخت وام و تسهیلات اعتباری با در یافت بهره(در چارچوب قوانین و مقررات ذکر شده) و انواع حساب سپردههای مختلف اقدام نمایند.
شرکتهای تعاونی اعتباری با داشتن سه هدف قادر به اخذ مجوز از بانک مرکزی میباشند:
تامین نیازمندیهای رفاهی و اعتباری اعضاء با اعطای وام مسکن و کمک هزینههای درمانی و..
کمک به تحقق عدالت اجتماعی با تامین نیازهای مشترک اعضاء مانند نیاز فرهنگی اجتماعی واقتصادی رایج کردن همکاری و اتحاد و مشارکت و تعاون عمومی
برطبق آخرین گزارشهای بانک مرکزی، حدود 263 تعاونی اعتباری کارکنان دستگاهها و وزارتخانهها و نهادها با داشتن مجوز قانونی فعالیت میکنند.
مدارک مورد نیاز برای صدورمجوز فعالیت شرکتهای تعاونی اعتبار:
گرفتن گواهی عدم سوء پیشینه اعضای هیئت مدیره
انجمن مرکزی نظارت برانتخاب شرکتهای تعاونی، صلاحیت مدیر عامل و صلاحیت هیئت مدیره را تائید نمایند.
ثبت شرکت تعاونی اعتباری در مرجع ثبتی کشور
شرکتهای تعاونی اعتباروظیفه دارند که حداکثرتا مدت شش ماه از تاریخ ثبت یا تاسیس شرکت اقدام به اخذ مجوز از بانک مرکزی نمایند. در صدور مجوز برای فعالیت، اعتبار آن به مدت پنج سال است و پس از این مدت در صورت تایید عملکرد شرکت تعاونی اعتبار بهوسیله بانک مرکزی صدور مجوز فعالیت شرکت بهصورت نامحدود میباشد.
شرکتهای تعاونی اعتباری با پیروی از اصول بین المللی تعاون به عنوان بزرگترین شبکه توزیع اعتبارات خرد در جهان و یکی از موثرترین اسباب توسعه جوامع جهانی به شمار میآیند. ازاهداف اصلی این شرکتها به ثبت رساندن تعاونیهای با کیفیت پایدار در جهان به عنوان وسیله در جهت توسعه اجتماعی و اقتصادی در سطح بین المللی است. سازمانهایی نیز در سطح جهانی هستند که ازاتحادیههای اعتباری حمایت میکنند که شامل: رابوبانک هلند، کنفدراسیون های منطقه ایی، اتحادیههای اعتباری شورای جهانی، اتحادیههای اعتباری وانجمن بین المللی بانکداری تعاونی را شامل میشوند
شرکت تعاونی یکی از انواع شرکتهای تجاری ذکر شده در قانون تجارت است. شرکتی است که بین اشخاص حقیقی تشکیل میشود. شرکتهای تعاونی به فعالیت در امور مربوط به تولید و توزیع، در جهت اهداف مندرج در قانون بخش تعاونی میپردازند. این فعالیتها با همکاری اعضاء و با رعایت قانون مزبور به بهبود وضع اقتصادی و اجتماعی اعضاء، منجر میشود. هدف از تاسیس شرکت تعاونی کسب سود نیست. بنابراین استفاده از واژه ی سود برای این شرکتها مناسب نبوده و آن چه به شرکاء داده میشود مازاد دریافتی است که به نسبت معاملات انجام شده با شرکت توسط شرکاء به آنها پرداخت میشود.
برای اطلاع از وجه تمایز شرکت تعاونی با سایر شرکتهای تجاری، مقاله ی "تفاوت شرکت تعاونی با سایر شرکتها" را مطالعه نمایید.
شرکت تعاونی از نظر نوع فعالیتشان به دو دسته ی عمده ی تعاونی تولیدی و تعاونی توزیعی، از نظر نوع عضویت به شرکت تعاونی عام و شرکت تعاونی خاص، تقسیم میشوند. این موراد زیر بخشهایی نیز دارند که با توجه به گرایششان تقسیم بندی میشوند. در قانون جدید 1392 تقسیم بندی جدیدی از شرکتهای تعاونی ارائه شده که شرکت تعاونی را بر سه قسم میداند: شرکت تعاونی سهامی عام، شرکت تعاونی سهامی خاص و شرکت تعاونی غیر سهامی. در ادامه به هرکدام از این تقسیم بندیها میپردازیم.
برای اطلاع از جزییات شرکتهای تولیدی و تفاوت آنها با شرکت تعاونی تولید، به مقاله ی "انواع شرکتهای تولیدی" مراجعه کنید.
شامل تعاونیهایی است که درامورمربوط به کشاورزی، دامداری، دامپروری، پرورش و صید ماهی، شیلات، صنعت، معدن، عمران شهری، روستایی، عشایری و نظایر اینها فعالیت مینمایند. همه ی شرکا به این فعالیتها میپردازند. به عبارت دیگر همه ی شرکاء صاحبان حرفه هستند.
شرکت تعاونی توزیعی
شرکتی است که در امور مربوط به تهیه و توزیع کالا، مسکن، خدمات و سایر نیازمندیهای اعضا فعالیت نماید.
در کنار این دو نوع شرکت تعاونی، شرکت تعاونی مصرفی نیز وجود دارد اما در قانون اساسی جمهوری اسلامی از این تعاونی که شایع ترین نوع تعاونی است ذکری به میان نیامده است. قانون بخش تعاونی اقتصاد جمهوری اسلامی نیز دراین مورد ساکت است. درماده ۱۹۲ قانون تجارت بدون تعریف شرکت تعاونی مصرف، اهداف آن را بدین شرح برشمرده شده است. شرکت تعاونی مصرف شرکتی است که برای مقاصد ذیل تشکیل میشود.
فروش اجناس لازمه برای مصارف زندگانی اعم از اینکه اجناس مزبوره را شرکاء ایجاد کرده و یا خریده باشند.
تقسیم نفع و ضرر بین شرکاء به نسبت خرید هریک از آنها
تقسیم ارائه شده در قانون جدید به این نحو است:
شرکت تعاونی سهامی عام
شرکت تعاونی سهامی عام شرکتی است که تمام سرمایه آن به سهام تقسیم و بخشی ازسرمایه آن به وسیله عموم تأمین میشود و تعداد سهام هریک ازسهامداران از میزان مشخصی که به موجب این قانون تعیین میشود تجاوز نمیکند. سهامدار شرکت تعاونی سهامی عام جز آنچه که به عنوان آورده تعهد کرده است، مسئولیتی درقبال دیون شرکت ندارد. این شرکت نوعی شرکت سهامی عام است که فقط از نظر درصد مالکیت سهام هر شخص محدود به پنج درصد کل سهام است و سهم بی نام و سهم ممتاز ندارد. بنابراین عضویت در آن برای همه آزاد میباشد. تعداد اعضا در این تعاونیها حداقل 500 نفر و بر اساس نوع تعاونی که وزارت تعاون تعیین کرده، مشخص میشود.
شرکت تعاونی سهامی خاص شرکتی است که تمام سرمایه آن به سهام تقسیم و در زمان تأسیس فقط به وسیله مؤسسان تعهد میشود و تعداد سهام هر یک ازسهامداران ازمیزان مشخصی که به موجب این قانون تعیین شده است تجاوز نمیکند. سهامدار شرکت تعاونی خاص به جز آن مقدار سهمی که تعهد میکند مسئولیتی درقبال دیون شرکت ندارد. این شرکت نوعی شرکت سهامی خاص است که فقط از نظر درصد مالکیت سهام هر شخص محدود به ده درصد کل سهام است. تعداد اعضاء از ده کمتر نمیتواند باشد. مقررات شرکت تعاونی سهامی خاص با شرکت سهامی خاص میتواند تفاوتهای دیگری نیزداشته باشد و به دلیل اعتبار درج محدودیتها در اساسنامه میتواند اشکال مختلفی به خود بگیرد، به این دلیل است که بر خلاف شرکت سهامی خاص ثبت شرکت تعاونی سهامی خاص نیاز به مجوز وزارت تعاون دارد. طبق ماده ۴۳۵ قانون جدید برای ثبت شرکتهای تعاونی سهامی خاص اخذ مجوز از وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی الزامی است.
عضویت در شرکت تعاونی سهامی خاص برای گروهی خاص مانند کارگران، دانشجویان، کشاورزان، زنان، پزشکان، وکلای دادگستری، اعضای هر صنف و مشاغل خاص و نظایر اینها با رعایت شرایط آزاد تعیین میشود.
شرکت تعاونی غیر سهامی
شرکت تعاونی غیر سهامی شرکتی است که به وسیله چند شخص تشکیل و سرمایه آن در موقع تأسیس فقط به وسیله مؤسسان تأمین میشود. سرمایه آن به سهام قابل تقسیم نیست. میزان سهم هریک از شرکاء ازسقف مشخصی که به موجب قانون تعیین میشود تجاوز نمیکند. شریک شرکت تعاونی غیر سهامی، به جز آنچه که به عنوان آورده درشرکت گذاشته است هیچ مسئولیتی درقبال دیون و تعهدات شرکت ندارد. به هریک از شرکای شرکت تعاونی غیرسهامی عضو گفته میشود. تعداد اعضاء شرکت تعاونی غیرسهامی ازهفت نفرکمتر نمیتواند باشد و سرمایه هرشریک که فقط حق یک رأی در یک تعاونی دارد نمیتواند از یک هفتم کل سرمایه تجاوز نماید.
شرکتهای تعاونی بر حسب گرایش به موارد زیر تقسیم میشوند
1- کشاورزی: شرکت تعاونی کشاورزی شامل گرایش زراعت، باغبانی، دامپروری، دامداری پرورش مرغ گوشتی و تخم گزار، مرتع داری پرورش میگو و... میباشد.
2- صنعتی: شرکت تعاونی صنعتی شامل گرایش صنایع فلزی، شیمیایی و سلولزی، برق، الکترونیک، غذایی، دارویی، بهداشتی، نساجی، چرم، پوشاک و... است.
3- معدنی: شرکت تعاونی معدنی شامل شرکت تعاونی معدنی فلزی و شرکت تعاونی معدنی غیرفلزی میباشد.
4- خدماتی: شرکت تعاونی خدماتی شامل گرایش خدمات بهداشتی و درمانی، ورزشی، هنری و فرهنگی، مدارس غیر انتفاعی، خدمات رایانه ای، چاپ و نشر، مالی و اداری، پشتیبانی و... است.
5- مسکن: هدف از تشکیل شرکت تعاونی مسکن نیاز اعضاء در زیرمجموعههای کارگری، کارمندی و آزاد است.
6- فرش دست باف
7- تأمین کننده نیاز تولید کنندگان
8- تأمین کننده نیاز مصرف کننده
9- اعتبار: شرکت تعاونی اعتبار به منظور رفع نیازمندیهای مالی اعضا تشکیل میشود.
10- حمل و نقل
11- چند منظوره: شرکت تعاونی چندمنظوره میتواند در گرایشهای مختلف سرمایه گذاری اعم از صنعت، کشاورزی یا خدمات تاسیس گردد. لیکن برای تاسیس تعاونی چند منظوره ضرورت دارد هیات مدیره یا هیات موسس مجوز حد اقل یک فعالیت تولیدی را از دستگاه اجرایی مربوطه دریافت و ارائه نماید.
با توجه به آن چه گفته شد. شرکتهای تعاونی برحسب قانون جدید یا شرکت تعاونی سهامی عام هستند یا شرکت تعاونی سهامی خاص و یا شرکت تعاونی غیرسهامی، هر کدام از اینها میتوانند در یکی از گرایشهای گفته شده در متن فعالیت کنند، برای مثال یک شرکت تعاونی سهامی عام معدنی، نحوه ی فعالیت و نحوه ی ثبت شرکت در انواع شرکتهای تعاونی با سایر شرکتهای تجاری تفاوت دارد.
برای اطلاع از این تفاوتها مقاله ی "تفاوت شرکت تعاونی با سایر شرکتها" پیشنهاد میگردد. با اطلاع از این موارد و مشخص کردن نوع فعالیت خود میتوانید شرکت خود را در یکی از این قالبها به ثبت برسانید.
شرکت تعاونی یکی از شرکتهای تجاری نام برده در قانون تجارت به شمار میآید. این شرکت تفاوتهای بسیاری با سایر شرکتهای تجاری از جمله شرکت سهامی عام، شرکت سهامی خاص، شرکت بامسئولیت محدود، شرکت تضامنی، شرکت نسبی، شرکت مختلط سهامی و شرکت مختلط غیرسهامی دارد. از این جهت قانون شرکتهای تعاونی و به دنبال آن قوانین مرتبط با بخش تعاون، تصویب شد، که به توضیح و بیان این تفاوتها پرداخته است. بنابراین شرکتهای تعاونی با انجام فعالیت تجاری، یک نوع شرکت تجاری محسوب میشوند. برای اطلاع از تعریف شرکت تجاری و وجه تمایز آن با شرکتهای غیرتجاری، مقاله ی "تفاوت شرکتهای تجاری و شرکتهای غیرتجاری" را مطالعه نمایید.
در ادامه تفاوت شرکت تعاونی با سایر شرکتها را بیان میکنیم.
اولین تفاوت: تعداد شرکای شرکت تعاونی
در شرکتهای تجاری حداقل شرکاء 2 نفر میباشد، در شرکت سهامی خاص این حداقل به 3 نفر و در شرکت سهامی عام به 5 نفر افزایش مییابد. این درحالی است که در قانون حداقل تعداد شرکاء در شرکت تعاونی، 7 نفر در نظر گرفته شده است.
دومین تفاوت: شخصیت شرکای شرکت تعاونی
در شرکت تعاونی برعکس سایر شرکتهای تجاری، همه شرکاء لزوما باید اشخاص حقیقی باشند. این در حالی است که درهمه ی شرکتهای تجاری امکان شراکت اشخاص حقوقی نیز وجود دارد. در شرکت تعاونی شرکاء باید شاغل در همان حرفه ی موضوع شرکت تعاونی باشند در حالی که در سایر شرکتهای تجاری این شرط وجود ندارد.
هدف اصلی شرکتهای تجاری، انجام فعالیتهای تجاری و کسب سود است. درحالی که اهداف شرکتهای تعاونی عبارتند از:
1- ایجاد و تامین شرایط و امکانات کار برای همه به منظور رسیدن به اشتغال کامل
2- قرار دادن وسایل کار در اختیار کسانی که توانایی انجام دارند ولی وسایل کار ندارند. 3- پیشگیری از تمرکز ثروت در دست افراد و گروههای خاص جهت تحقق عدالت اجتماعی 4- جلوگیری از کارفرمای مطلق شدن دولت 5- قرار گرفتن مدیریت، سرمایه و منابع در اختیار نیروی کار و تشویق بهره برداری مستقیم از حاصل کار خود 6- پیشگیری از انحصار، احتکار، تورم و اضرار به غیر 7- توسعه و تحکیم مشارکت و تعاون عمومی بین همه مردم
چهارمین تفاوت: امتیازات شرکت تعاونی
به دلیل نقش حمایتی شرکتهای تعاونی، آنها از امتیازات و معافیتهایی نیز نسبت به سایر شرکتها برخوردارند، از جمله برخی معافیتهای دائمی یا مقطعی از پرداخت مالیات و عوارض، واگذاریهای اموال دولتی با تسهیلات خاص به آنها، امکان اخذ وامهای بدون بهره یا کم بهره و ...
پنجمین تفاوت: سرمایه در شرکت تعاونی
سرمایه اصولاً در شرکتهای تجاری نقش اصلی و اساسی را بازی میکند. در شرکتهای تجاری همه امور مربوط به فعالیت و اداره شرکت و تصمیم گیریها ارتباط مستقیم با سرمایه شرکت دارد. در حالی که در شرکتهای تعاونی، سرمایه فقط برای راه اندازی شرکت به کار میرود. به همین دلیل است که شرکت تعاونی، سرمایه ثبت شده ندارد و با توجه به امکان خروج و اخراج اعضاء، سرمایه آن مرتب در معرض تغییر است.
همانند شرکتهای سهامی، سرمایه ی شرکتهای تعاونی به سهم تقسیم شده و همینطور میزان مسئولیت شرکاء محدود به مبلغ اسمی سهمشان است.
ششمین تفاوت: تصمیم گیری در شرکت تعاونی
در شرکتهای تجارتی اصولاً گرفتن تصمیم ارتباط مستقیم و نزدیک با سرمایه شرکاء دارد و اساساً حق رأی به نسبت سرمایه هر شریک در شرکت است. انتقال سهم الشرکه نیز تابع ضوابط و مقرراتی است که مانع از لطمه به سرمایه و منافع شرکاء است. اینگونه مقررات در شرکتهای تعاونی اکثراً وجود ندارد و ضمن اینکه سرمایه، اگر چه برای راه اندازی شرکت لازم است، ولی نقش عمده و اساسی ندارد.
شیوههای اداره آن شباهت زیادی به شرکت سهامی دارد و مقررات قابل توجهی راجع به نحوه اداره و شیوه مدیریت و اخذ تصمیم نسبت بدان وضع شده است. در تصمیم گیری برای اداره این شرکت، رای اکثریت ملاک است و منظور از اکثریت نیز، برخلاف شرکت سهامی، اکثریت عددی شرکاء است، نه اکثریت سرمایه
هفتمین تفاوت: تعداد آرای هر شریک در شرکت تعاونی
در شرکت تعاونی، هر شریک، صرف نظر از میزان آورده اش، فقط دارای یک رای است. این آرای اعضاء، یعنی خود اعضاء هستند که تصمیم گیرندهاند و سرمایه آنان نیست. این در حالی است که در سایر شرکتهای تجاری اصولا میزان سرمایه تعداد رای را مشخص میکند.
هشتمین تفاوت: نقل و انتقال سهام در شرکت تعاونی
در شرکتهای تعاونی سهام همیشه با نام وغیر قابل واگذاری است. درحالی که در سایر شرکتها سهام، یا سهم الشرکه موقت نیز میزان سرمایه گذاری شخص در شرکت و هر گونه نقل و انتقال و مسائل دیگر مربوط به آن را مشخص میکند.
نهمین تفاوت: موضوع شرکت تعاونی
موضوع شرکت تعاونی میتواند امور تجاری باشد یا نباشد. البته شرکت تعاونی فقط وقتی تاجر محسوب میشود که موضوع آن تجاری باشد. برخی از مهمترین موضوعات شرکتهای تعاونی عبارت است از: تولید، توزیع، مصرف، مسکن، چند منظوره و تعاونی اعتبار. برعکس شرکتهای سهامی که چه فعالیت تجاری انجام بدهند چه فعالیت غیرتجاری، باز هم تجاری محسوب میشوند. و همانند شرکتهای بامسئولیت محدود، شرکت نسبی و... که صرفا با انجام فعالیتهای تجاری، شرکت تجاری محسوب میگردند، هستند.
دهمین تفاوت: ثبت شرکت تعاونی
نکته ی مهم در ثبت شرکت تعاونی این است که برای ثبت شرکت تعاونی، مجوز وزارت تعاون و همینطور مجوز تخصصی مربوط به فعالیت شرکت بایستی اخذ شود. بدیهی است که سایر شرکتهای تجاری نیازی به این مجوز ندارد.
یازدهمین تفاوت: نحوه ی نظارت بر فعالیتهای شرکت تعاونی
به دلیل نقشی که شرکتهای تعاونی در اقتصاد حمایتی دارند و قابلیت آنها در ایجاد سازوکار برای حمایت از اقشار کم درآمد، قوانین مربوط به آنها به نحوی تنظیم شده که دولت بر روی آنها نظارت بیشتری داشته باشد. از همین رو، وزارتی نیز به نام وزارت تعاون تشکیل شده تا مجری این نظارت دولتی باشد. حتی میتواند شرکت تعاونی را منحل کند.
دیدیم که شرکتهای تعاونی با وجود این که در میان شرکتهای تجاری ذکر شده در قانون تجارت، بیان شدهاند، تفاوتهای بسیاری با سایر شرکتهای تجاری دارند و از آنجایی که این شرکتها برای کشور دارای فوایدی بیش از سایر شرکتهای تجاری هستند، مقررات جزیی تر و نظارت بیشتری را میطلبند. لذا قوانین تعاون و نظارت وزارت تعاون به این مهم میپردازند.
ایجاد شرکت تعاونی یکی از کارهای خیرخواهانهای است که خیرین برای ایجاد رفاه عمومی و همچنین کمک به افراد جویای کار، اقدام به انجام آن مینمایند. در واقع هدف شرکتهای تعاونی سودآوری نیست بلکه رفع نیازهای افراد جامعه است. به این ترتیب علاوهبر کسب اجر معنوی، از مزایای مشارکت با افرادی که با آنها منافع مشترکی دارند، نیز بهرهمند میشوند. پیش از این با نحوه ثبت شرکت تعاونی و مراحل و مدارک مورد نیاز آن و همچنین با هدف شرکت تعاونی چیست آشنا شدیم. در این مقاله از سری مقالات آموزش رایگان حسابداری قصد داریم شما را با ثبت های حسابداری شرکت های تعاونی آشنا نماییم. با ما همراه باشید.
حسابداری شرکت های تعاونی
شرکت تعاونی، در واقع مشارکت افراد فعال در فعالیتهای اقتصادی مشابه با یکدیگر برای به دست آوردن منافع مشترک است. قبل از صحبت از حسابداری شرکت های تعاونی، بد نیست مرور مختصری بر نحوه تامین سرمایه شرکت تعاونی داشته باشیم. براساس ماده 17 قانون شرکتهای تعاونی (قانون اصلاح شده سال 1393)، یک شرکت تعاونی با تامین حداقل 51% سرمایه شرکت توسط اعضا تشکیل میشود. در شرکت تعاونی ممکن است اعضا سرمایه یکسان نداشته باشند؛ اما هر نفر بدون توجه به سرمایه خود یک حق رای دارد. در واقع شرکت تعاونی متکی به اعضا آن است نه سرمایه تشکیل دهنده شرکت. برخلاف شرکت های تضامنی که مسئولیت اعضا محدود به سرمایه هر یک از آنهاست.
مراحل حسابداری در شرکت تعاونی
نحوه ثبت حسابداری شرکت های تعاونی نیز، همانند سایر شرکتها است. با این تفاوت که هدف این شرکت سودآوری نیست، بنابراین نحوه تخصیص سود در آن اندکی با سایر شرکتها متفاوت است. حسابداری شرکتهای تعاونی شامل سه بخش است:
1- فعالیتهای ثبت سرمایه اول شرکت
2- فعالیتهای مالی طی دوره
3- فعالیتهای مالی پایان دوره
مهمترین بخش در حسابداری شرکتهای تعاونی نحوه تخصیص سود است
قوانین تخصیص سود در شرکت تعاونی
بر اساس ماده 25 قانون بخش تعاونی (اصلاح شده سال 1393)، نحوه تقسیم سود سالیانه شرکتها و اتحادیههای تعاونی به شرح زیر است:
اندوخته قانونی
حداقل 5 درصد سود یا بیشتر طبق تصویب مجمع عمومی عادی شرکت باید در حساب ذخیره قانونی ثبت شود.
ماده ۱ - اصطلاحاتی که در این قانون به کار برده شدهاست از نظر اجرای این قانون به شرح زیر تعریف میشود:
۱ - عضو: در شرکتها و اتحادیههای تعاونی هر صاحب سهم اعم از اینکه شخص حقیقی یا حقوقی باشد عضو شرکت یا اتحادیه نامیده میشود.
۲ - سهم: سهم واحدی از سرمایه یک شرکت یا اتحادیه تعاونی است که میزان آن در اساسنامه ذکر میشود.
۳ - درآمد ویژه: مبلغی است که از عملیات و معاملات یک شرکت یا اتحادیه تعاونی در یک دوره مالی پس از وضع هزینهها و استهلاکات حاصلمیشود.
۴ - سود سهم: مبلغی از درآمد ویژه سالانه شرکت یا اتحادیه تعاونی است که در هر سال به هر سهم اختصاص داده میشود.
۵ - مازاد برگشتی: مبلغی از درآمد ویژه شرکت یا اتحادیه تعاونی است که برای تقسیم بین اعضاء به تناسب میزان معاملات آنها با شرکت بااتحادیه تعاونی در حدود مقررات این قانون اختصاص داده میشود.
۶ - کشاورز: کسی که حرفه اصلی او تولید محصول به وسیله عملیات زراعی و یا باغداری باشد.
۷ - دامدار: کسی که حرفه اصلی او تولید یا پرورش دام و یا طیور باشد.
۸ - صاحب حرفه: کسی که با کمک نیروی کار شخصی و سرمایه و وسایل خود اقدام به تولید کالا به منظور فروش یا عرضه خدمت معین برایکسب درآمد میکند.
۹ - کاسب: صاحب کسبی که فروش آن به صورت خرده و جزئی است و عملیات عمدهفروشی ندارد.
۱۰ - صاحب شغل آزاد: کسی که بدون وسائل و یا با وسائل لازم، خدمت یا خدماتی را عرضه و بدین وسیله کسب درآمد میکند.
ماده ۲ - شرکت تعاونی شرکتی است از اشخاص حقیقی و یا حقوقی که به منظور رفع نیازمندیهای مشترک و بهبود وضع اقتصادی و اجتماعیشرکاء از طریق خودیاری و کمک متقابل و همکاری آنان و تشویق به پساندازی موافق اصولی که در این قانون مطرح است تشکیل میشود. تبصره - تعداد اعضای شرکت تعاونی نباید از ۷ عضو کمتر باشد.
ماده ۳ - عضویت در شرکت تعاونی برای تمام اشخاصی که محل عملیات یا سکونت آنها در حوزه عمل شرکت باشد و به تمام یا قسمتی از خدماتشرکت احتیاج داشته باشند آزاد است.
ماده ۴ - شرط عضویت در شرکت تعاونی خرید و پرداخت تمام بهای لااقل یک سهم میباشد.
ماده ۵ - هیچگونه تبعیض یا محدودیتی برای عضویت در شرکت نباید وجود داشته باشد مگر به سبب عدم کفایت ظرفیت فنی تأسیسات و وسائلو امکانات شرکت مشروط بر اینکه در اساسنامه تصریح شده باشد. تبصره - میتوان در اساسنامه شرکت شرط قبول اعضای جدید را علاوه بر خرید سهام پرداخت مبلغی به عنوان حق عضویت متناسب با هزینهتوسعه وسائل و یا امکانات شرکت برای انجام خدمات اضافی موکول کرد.
ماده ۶ - خروج هر عضو از شرکت اختیاری است و نمیتوان آن را منع کرد و بهای سهم یا سهام او حداکثر به ارزش اسمی باید ظرف یک سال ازتاریخ خروج عضو از شرکت نقداً پرداخت گردد.
ماده ۷ - مجمع عمومی عالیترین مرجع اتخاذ تصمیم و ابراز اراده جمعی اعضا برای اداره امور شرکت است که در آن تمام اعضاء حق دارند حضوربه هم رسانند و رأی خود را درباره موضوع دستور جلسه مجمع بدهند. در مجمع عمومی هر عضو قطع نظر از تعداد سهام فقط دارای یک رأی است.
ماده ۸ - هر یک از اعضای شرکت تعاونی میتواند استفاده از حق خود را برای حضور و دادن رأی در مجمع عمومی به یک عضو دیگر با وکالتواگذار کند، لکن هیچ عضوی نمیتواند علاوه بر رأی خود بیش از یک رأی با وکالت داشته باشد.
ماده ۹ - در مجامع عمومی شرکتهای تعاونی با حوزه عمل وسیع و یا تعداد زیاد عضو ممکن است اعمال حق رأی به وسیله نماینده یا نمایندگانمنتخب اعضاء در حوزههای مختلف فعالیت شرکت به نسبت تعداد عضو در هر حوزه و یا ترکیبی از تعداد اعضا و مجموع معاملات همان حوزه بهنحوی که در اساسنامه مقرر خواهد شد انجام شود.
ماده ۱۰ - سرمایه شرکت تعاونی نامحدود و سهام آن با نام و مسئولیت هر عضو محدود به میزان سهمی است که از سرمایه شرکت خریداری و یاتعهد نمودهاست و حداکثر سود سالانه سهام نباید از ۶٪ تجاوز کند. تبصره - افزایش سرمایه شرکت تعاونی از طریق خرید سهام به وسیله اعضای جدید و یا افزایش تعداد سهام اعضای قبلی شرکت صورت میگیرد.
ماده ۱۱ - میزان سهام هر عضو را میتوان در اساسنامه به نسبت امکان معاملات او با شرکت تعیین نمود و در هر حال میزان سهام یک عضو نباید ازیک هفتم کل سرمایه تجاوز کند. تبصره - به موجب اساسنامه میتوان پرداخت بهای سهام خریداری شده هر عضو را به استثنای نخستین سهم خریداری از شرکت که نقدی است بهاقساط با مدت معین که هر قسط از یک دهم مبلغ تعهدی کمتر نباشد مجاز دانست در این صورت پرداخت سود سهام به نسبت مبلغ پرداختی و مازادبرگشتی از بابت معاملات عضو که موافق مقررات این قانون از تاریخ عضویت تعلق میگیرد موکول است به تصفیه تمام اقساط تعهدی او بابت سهامخریداری.
ماده ۱۲ - انتقال سهام شرکت تعاونی به غیر عضو شرکت مجاز نیست.
ماده ۱۳ - در صورتی که سهام هر یک از اعضای شرکت تعاونی به عنوان تضمین بدهی یا تعهدات آن عضو در قبال بستانکاران از طریق مراجعقانونی بازداشت شود ترتیب استیفای طلب بستانکاران مشمول مقررات بازپرداخت سهام مذکور در این قانون خواهد بود. شرکت تعاونی میتواند طلبخود را از اعضایی که از شرکت خارج شدهاند با حق تقدم نسبت به سایر طلبکارها از کل مطالبات آنها بابت سهام و یا سود آن، همچنین مازاد برگشتیمربوط و یا سپردههای آنها در شرکت برداشت کند.
ماده ۱۴ - درآمد ویژه شرکت در صورتی که موافق اساسنامه قابل تقسیم باشد به ترتیب پس از وضع ذخیرهها و سود سهام مطابق مقررات این قانونبه صورت مازاد برگشتی به تناسب میزان معاملات هر عضو با شرکت قابل تقسیم است. مازاد درآمد حاصل از معاملات با غیر اعضاء در صورتی که موافق اساسنامه این نوع معاملات آزاد باشد قابل تقسیم به اعضاء نیست و به حساب ذخیرهقانونی غیرقابل تقسیم شرکت منتقل میشود.
ماده ۱۵ - از محل درآمد ویژه سالانه شرکتهای تعاونی مبالغ زیر کسر و به حسابهای مربوط منظور میشود:
۱ - حداقل ۱۲ درصد به حساب ذخیره قانونی غیرقابل تقسیم.
احتساب مبالغ مربوط از محل درآمد حاصل از معاملات با اعضاء در حساب ذخیره مندرج در این بند تا زمانی که مبلغ کل ذخیره حاصل از درآمدهایمذکور به میزان معدل سرمایه سه سال اخیر شرکت نرسیده باشد الزامی خواهد بود ولی مبالغ حاصل از معاملات با غیر اعضاء و سایر درآمدهای مجازشرکت که خارج از حدود عملیات جاری آن باشد بدون رعایت معدل مذکور همهساله به حساب ذخیره قانونی غیرقابل تقسیم منتقل میشود.
۲ - سه درصد از درآمد ویژه سالانه برای توسعه تعلیمات و آموزش تعاون در منطقه تعاونی مربوط و در سراسر کشور در اختیار وزارت تعاون وامور روستاها گذاشته میشود تا به موجب آییننامهای که به وسیله آن وزارت تنظیم میشود و به تصویب شورای عالی همآهنگی تعاونیهای کشورمیرسد به مصرف برسد. در مورد شرکتهای تعاونی کارگری سه درصد مزبور را وزارت کار و امور اجتماعی دریافت و به مصرف آموزش و تعلیماتتعاونی کارگران خواهد رسانید.
۳ - ذخایر دیگری که در اساسنامه مقرر شده باشد.
ماده ۱۶ - با انحلال شرکت تعاونی مانده حساب ذخیره قانونی غیرقابل تقسیم شرکت پس از تصفیه به پیشنهاد وزارت تعاون و امور روستاها و بهموجب آییننامهای که به وسیله آن وزارت تهیه و به تصویب شورای عالی هماهنگی تعاونیهای کشور میرسد یا به وجوه ذخیره قانونی غیرقابل تقسیمشرکت یا اتحادیه تعاونی که با همان مقاصد در حوزه مربوط فعالیت میکنند انتقال داده میشود و یا به مصرف امور اجتماعی و عامالمنفعه همان حوزهخواهد رسید مگر در مورد شرکتهای تعاونی کارگری موضوع تبصره ماده ۱۸ که مصارف مربوط بنا به پیشنهاد وزارت کار و امور اجتماعی و تصویبشورای عالی هماهنگی تعاونیهای کشور معین خواهد شد.
ماده ۱۷ - شرکت تعاونی دارای ارکان زیر است:
۱ - مجمع عمومی.
۲ - هیأت مدیره.
۳ - بازرس یا بازرسان.
ماده ۱۸ - انواع شرکتهای تعاونی در سه رشته تعاونی به شرح زیر طبقهبندی میشود:
۱ - رشته کشاورزی: شامل تعاونیهای کشاورزی و روستایی.
۲ - رشته مصرف: شامل تعاونیهای مصرفکنندگان - مسکن - اعتبار و آموزشگاهها.
۳ - رشته کار و پیشه: شامل تعاونیهای کار - صاحبان حرف و صنایع دستی صاحبان صنایع کوچک و کسبه و صاحبان مشاغل آزاد - صیادان.
تبصره - هر یک از انواع شرکتهای تعاونی در رشتههای مصرف و کار و پیشه که با عضویت کارگران صنایع و خدمات و حرف تشکیل شده باشد واعضاء شرکت نزد سازمان بیمههای اجتماعی بیمه باشند شرکت تعاونی کارگری از همان نوع خوانده میشود.
ماده ۱۹ - شرکت تعاونی طبق تصمیم مجمع عمومی هیات مؤسس تشکیل میگردد.
در مجمع مذکور اساسنامه شرکت مطرح و با اکثریت حداقل دو سوم اعضاء حاضر در جلسه به تصویب میرسد و همچنین اولین هیأت مدیره و بازرسیا بازرسان شرکت به اکثریت نسبی اعضاء حاضر انتخاب و مأموریت ثبت شرکت به هیأت مدیرهای که قبولی خود را کتباً اعلام کرده باشند داده میشود.
تبصره - در جلسات مجمع مؤسس تعداد اعضاء موافق با اساسنامه نباید کمتر از ۷ باشد.
ماده ۲۰ - آن عده از داوطلبان تشکیل شرکت که با مصوبات مجمع مؤسس موافق نباشد حق استرداد تقاضای عضویت خود و مبالغی را که برایخرید سهم یا سهام پرداختهاند دارند.
در این صورت سرمایه شرکت تعاونی به مبلغی پس از کسر وجوه سهام اینگونه اشخاص که بدون رعایت مفاد ماده ۶ این قانون باید فوراً مسترد شود بهثبت خواهد رسید.
ماده ۲۱ - اساسنامه و نام اعضای مؤسس و هیأت مدیره و بازرس یا بازرسان و مدیر عامل همچنین هر گونه تغییرات بعدی در شرکتها و اتحادیههایتعاونی با رعایت تشریفات مقرر در این قانون و تأیید نماینده وزارت تعاون و امور روستاها در اداره ثبت مرکز اصلی شرکت یا اتحادیه به ثبت میرسد. در مورد شرکتهای تعاونی کارگری ثبت شرکت با تأیید وزارت کار و امور اجتماعی انجام خواهد شد و آن وزارت باید مراتب را کتباً به اطلاع وزارتتعاون و امور روستاها برساند.
ماده ۲۲ - اساسنامه شرکت تعاونی با توجه به مقررات این قانون باید شامل نکات زیر باشد:
۱ - نام (با قید کلمه تعاونی) - مرکز اصلی و نشانی شرکت - مدت و حوزه عملیات شرکت.
۲ - موضوع و حدود عملیات شرکت.
۳ - شرایط عضویت - مقررات مربوط به قبول یا عدم قبول عضویت - خروج از عضویت (اخراج - استعفا - فوت و یا ترک عضویت) - حقوق وتعهدات اعضاء - مسئولیت اعضاء.
۴ - سرمایه و تعداد سهام اولیه - ارزش هر سهم - حداکثر تعداد و میزان سهامی که یک عضو ممکن است داشته باشد - بازپرداخت یا انتقال سهام- مقررات مربوط به وکالت یا نمایندگی از طرف عضو.
۵ - مقررات مربوط به مجامع عمومی و ضربالاجل مربوط به دعوت مجامع - مقررات راجع به دستور جلسات مجامع عمومی و حد نصاببرای تشکیل آن و فاصله بین دو جلسه.
۶ - اعضای هیأت مدیره و بازرسان (تعداد - نحوه انتخاب - وظایف عزل و استعفا - فوت) و مقررات مربوط به جلسات آنان و تعیین صاحبانامضای مجاز و حدود اختیارات و مسئولیتهای آنان همچنین مقررات مربوط به انتصاب و استخدام.
۷ - مقررات مربوط به نگاهداری وجوه نقدی و افتتاح حساب بانکی - استقراض - سرمایهگذاری و نحوه به کار انداختن وجوه زائد بر احتیاجشرکت.
۸ - سال مالی - مقررات تنظیم ترازنامه و حساب سود و زیان شرکت و گزارشهای هیأت مدیره و بازرسان و طرحها و برنامهها - بودجه مخارج وعملیات شرکت - حسابرسی شرکت.
۹ - طرز عمل شرکت درباره ذخیره قانونی غیرقابل تقسیم و سایر ذخایر.
۱۰ - سود سالانه سهام و مازاد برگشتی.
۱۱ - طرز عمل شرکت درباره زیان احتمالی.
۱۲ - چگونگی اعلام و آگهی تصمیمات شرکت به اعضاء.
۱۳ - مقررات راجع به عضویت شرکت در سایر شرکتهای تعاونی و اتحادیههای تعاونی.
۱۴ - مقررات مربوط به تغییر اساسنامه.
۱۵ - موارد انحلال و طرز تصفیه شرکت.
۱۶ - امکان ادغام با شرکت تعاونی دیگر و ضوابط آن.
ماده ۲۳ - وزارت تعاون و امور روستاها میتواند به دلائل زیر تقاضای ثبت شرکت تعاونی را رد کند و نظر خود را مستدلاً به شرکت اعلام دارد. درمورد شرکتهای تعاونی کارگری این وظیفه بر عهده وزارت کار و امور اجتماعی است. ۱ - عدم تطبیق اساسنامه شرکت با مقررات این قانون. ۲ - عدم تطبیق هدفهای شرکت با مقاصد و هدفهای انواع شرکتهای تعاونی مقرر در این قانون.
ماده ۲۴ - هر گاه شرکت تعاونی که درخواست ثبت آن از طرف وزارت تعاون و امور روستاها و یا وزارت کار و امور اجتماعی رد شدهاست بهتصمیم مذکور اعتراض داشته باشد میتواند ظرف ده روز از تاریخ وصول اعلام نظر وزارت مربوط اعتراض خود را همراه با دلائل و مدارک مربوط بهتقاضای ثبت و رونوشت اعلام نظر دائر به رد تقاضای ثبت به شورای رسیدگی و داوری در اختلافات تعاونیها ارسال دارد. نظر شورای مذکور قطعی ولازمالاجرا است.
ماده ۲۵ - ثبت شرکت و تغییرات در اساسنامه آن به وسیله آگهی در روزنامه رسمی کشور و در صورت لزوم در یکی از جراید و یا از طریق الصاقآگهی در مرکز شرکت و اماکن و معابر عمومی به اطلاع عموم میرسد. تبصره - در مورد شرکتهای تعاونی روستایی انتشار آگهی ثبت شرکت و تغییرات آن در روزنامه رسمی کشور و جرائد مورد لزوم نیست.
ماده ۲۶ - مجامع عمومی با تصمیم اکثریت اعضای هیأت مدیره، یا بر اساس درخواست مقامات. یا اشخاص زیر به وسیله هیأت مدیره دعوت بهتشکیل میشود:
۱ - بازرس یا اکثریت بازرسان.
۲ - یک پنجم اعضای شرکت.
۳ - وزارت تعاون و امور روستاها.
۴ - وزارت کار و امور اجتماعی در مورد شرکتهای تعاونی کارگری.
تبصره - در صورت استنکاف هیأت مدیره از دعوت تشکیل مجمع عمومی وزارت تعاون و امور روستاها (یا وزارت کار و امور اجتماعی در موردشرکتهای تعاونی کارگری) میتواند مستقیماً مجمع عمومی را برای موضوع یا موضوعاتی که مورد نظر است دعوت کند.
ماده ۲۷ - دعوت مجامع عمومی با قید دستور و روز و ساعت و محل تشکیل آن باید حداقل پانزده روز قبل از تشکیل جلسه به وسیله انتشار آگهیدر جراید محلی و یا الصاق آگهی در مراکز و معابر حوزه عمل و محل کار شرکت و یا دعوتنامه کتبی انجام گیرد. تبصره - تجدید دعوت تشکیل مجمع عمومی نباید بیش از ۱۰ روز از تاریخ مقرر برای جلسهای که تشکیل نشدهاست به طول انجامد.
ماده ۲۸ - جلسه مجمع عمومی را رییس هیأت مدیره و در غیاب او یکی از اعضای هیأت مدیره افتتاح میکند. در جلسه مجمع ابتدا برای انتخابیک رییس و یک نایب رییس، یک منشی و سه نفر ناظر از میان اعضا اقدام خواهد شد. تبصره - مجمع عمومی که طبق مفاد تبصره ماده ۲۶ این قانون دعوت و تشکیل میشود به وسیله مسنترین عضو حاضر در جلسه افتتاح خواهدشد.
ماده ۲۹ - صورت جلسات مجامع عمومی و تصمیمات متخذ در آن توسط منشی مجمع در دفتر مخصوصی ثبت میشود و به امضای رییس ومنشی مجمع و نظار خواهد رسید و رونوشت آن به وسیله رییس مجمع به هیأت مدیره ابلاغ میگردد. تبصره - صورت جلسات مجامع عمومی به عنوان اسناد شرکت باید همواره عیناً در شرکت محفوظ بماند.
ماده ۳۰ - هر یک از اعضاء میتواند منتها ظرف پنج روز قبل از تشکیل مجمع عمومی موضوع دیگری را غیر از موضوعاتی که در دعوتنامه تشکیلمجمع قید شدهاست برای طرح در همان مجمع توسط مقامی که مجمع عمومی را دعوت کردهاست پیشنهاد کند. مقام دعوتکننده مجمع مکلف استپیشنهاد مربوط را در مجمع طرح کند تا در صورت تصویب در دستور قرار گیرد در غیر این صورت پیشنهاد طرح موضوع جدید در جلسات مجمع ازطرف هر یک از اعضاء موکول است به موافقت رییس مجمع و تصویب اکثریت اعضاء حاضر در جلسه و در هر دو مورد اتخاذ تصمیم درباره موضوع یاموضوعاتی که علاوه بر دستور جلسه آگهی شده به مجمع پیشنهاد میشود به جلسه بعدی که حداکثر ۲۵ روز بعد تشکیل میگردد موکول خواهد شد.
ماده ۳۱ - مجمع عمومی شرکت تعاونی به سه صورت زیر تشکیل میشود:
۱ - مجمع عمومی مؤسس موضوع فصل سوم این قانون.
۲ - مجمع عمومی عادی.
۳ - مجمع عمومی فوقالعاده.
ماده ۳۲ - مجمع عمومی عادی حداقل سالی یک بار ظرف شش ماه پس از پایان سال مالی شرکت تشکیل میشود و در موارد مقتضی میتوان درهر موقع از سال مجمع عمومی عادی را به طور فوقالعاده تشکیل داد.
ماده ۳۳ - وظایف مجمع عمومی عادی به شرح زیر است:
۱ - انتخاب هیأت مدیره و بازرس یا بازرسان و یا تغییر هر یک از آنها. ۲ - رسیدگی و اتخاذ تصمیم درباره ترازنامه و حساب سود و زیان شرکت پس از استماع گزارش هیأت مدیره و بازرسان. ۳ - اخذ تصمیم درباره گزارشها و پیشنهادهای حسابرسان بر اساس نتایج حسابرسی شرکت. ۴ - تعیین خط مشی و برنامههای شرکت و تصویب بودجه و تعیین ضوابط و معیارهای لازم برای حقوق و دستمزد و میزان تضمین ابوابجمعیمدیر عامل و کارکنان شرکت (بنا به پیشنهاد هیأت مدیره). ۵ - اخذ تصمیم نسبت به ذخایر و پرداخت سود سهام و مازاد درآمد و تقسیم آن طبق اساسنامه. ۶ - اتخاذ تصمیم درباره پیشنهادهای هیأت مدیره در مورد اعتبارات درخواستی و یا سرمایهگذاریهای شرکت. ۷ - تصویب آییننامههای معاملات و سایر آییننامههای داخلی شرکت. ۸ - اتخاذ تصمیم درباره شکایت عضوی که اخراج شده و یا کسی که درخواست عضویت او از طرف هیأت مدیره پذیرفته نشدهاست یا ارجاع امربه هیأتی مرکب از پنج نفر از اعضاء مجمع عمومی، تصمیم متخذه از طرف مجمع عمومی یا هیأت پنج نفری قطعی است. تبصره - عضو اخراج شده حق دارد اعتراض خود را کتباً به وسیله بازرس یا بازرسان و یا در غیاب آنها از طریق نماینده وزارت تعاون و امورروستاها (یا وزارت کار و امور اجتماعی در مورد شرکتهای تعاونی کارگری) اعلام دارد تا در نخستین مجمع عمومی مطرح گردد و در این صورتمیتواند برای دادن توضیحات لازم بدون داشتن حق رأی در مجمع شرکت نماید. ۹ - تصویب تغییرات سرمایه در دوره مالی قبل همچنین تعیین مبلغی که بابت باز پرداخت سهام اعضای سابق در دوره مالی بعد باید پرداختشود. ۱۰ - اتخاذ تصمیم درباره عضویت شرکت در شرکتها و اتحادیههای تعاونی و میزان سهام یا حق عضویت سالانه پرداختی به اتحادیه طبق موازیناین قانون. ۱۱ - رسیدگی و اتخاذ تصمیم درباره سایر اموری که به مجمع پیشنهاد میشود و منطبق با اساسنامه شرکت باشد.
ماده ۳۴ - مجمع عمومی عادی با حضور حداقل نصف به علاوه یک اعضاء یا وکلای آنها رسمیت پیدا میکند و در صورت به دست نیامدن حدنصاب مذکور مجمع عمومی باید با رعایت مفاد تبصره ماده ۲۷ حداکثر برای ۱۵ روز بعد با همان دستور جلسه قبلی تجدید دعوت شود. جلسه دوم با عده حاضر که نباید از هفت نفر کمتر باشد رسمیت خواهد یافت. در صورت عدم تشکیل جلسه دوم هر ذیحق میتواند برای رسیدگی به موضوع و یا انحلال شرکت به وزارت تعاون و امور روستاها (یا وزارت کار وامور اجتماعی در مورد شرکتهای تعاونی کارگری) مراجعه نماید.
ماده ۳۵ - تصمیمات مجمع عمومی عادی با اکثریت اعضاء حاضر در مجمع اتخاذ میشود. تبصره - در صورتی که در جلسه مجمع عمومی مذاکرات به اخذ تصمیم منتهی نشود جلسه به عنوان تنفس تعطیل میگردد و جلسه بعدی کهمنحصراً برای تعقیب مذاکرات و اتخاذ تصمیم درباره دستور جلسه قبلی تشکیل میشود نباید از جلسه اول بیش از ۴۸ ساعت به طول انجامد.
ماده ۳۶ - مجمع عمومی فوقالعاده برای رسیدگی و اتخاذ تصمیم نسبت به موارد زیر تشکیل میشود:
۱ -تغییر مواد اساسنامه.
۲ - ادغام با شرکت دیگر.
۳ - انحلال شرکت.
ماده ۳۷ - مجمع عمومی فوقالعاده با حضور حداقل سه چهارم اعضای شرکت و یا وکلای آنان رسمیت پیدا میکند. در صورت عدم حصول اینحد نصاب با رعایت ماده ۳۴ آگهی دعوت مجمع با ذکر دستور و تاریخ تشکیل جلسه و نتیجه جلسه قبل منتشر میشود. این جلسه با حضور حداقل نصف به علاوه یک اعضا یا وکلای آنان رسمیت پیدا میکند و در صورت عدم حصول حد نصاب، مجمع برای بار سوم باهمان ترتیب دعوت میشود. جلسه سوم مجمع با حضور اعضای حاضر که نباید از هفت نفر کمتر باشد رسمیت پیدا میکند. در صورت عدم تشکیلجلسه سوم هر ذیحقی میتواند برای رسیدگی به موضوع و انحلال شرکت به وزارت تعاون و امور روستاها (یا وزارت کار و امور اجتماعی در موردشرکتهای تعاونی کارگری) مراجعه نماید. تبصره - تصمیمات مجمع عمومی فوقالعاده با اکثریت سه چهارم اعضای حاضر در جلسه مجمع اتخاذ میگردد.
ماده ۳۸ - ملاک تشخیص تعداد اعضای حاضر در جلسات مجامع عمومی ورقه حضور و غیابی است که حاضران در بدو ورود اصالتاً و یا وکالتموضوع ماده ۸ این قانون آن را امضاء میکنند.
ماده ۳۹ - اداره امور شرکت طبق اساسنامه بر عهده هیأت مدیرهای مرکب از حداقل سه/پنج/ هفت نفر به عنوان عضو اصلی و حداقل دو/ سه / چهارنفر به عنوان عضوعلیالبدل خواهد بود که در مجمع عمومی عادی از میان اعضای شرکت با رأی مخفی و برای حداکثر مدت سه سال انتخاب میشوند. تجدید انتخابهر یک از اعضای هیأت مدیره بلامانع است. تبصره ۱ - در صورت استعفا - فوت - ترک عضویت و یا ممنوعیت قانونی که مانع از انجام وظیفه هر یک از اعضاء اصلی بشود یکی از اعضاءعلیالبدل برای بقیه مدت مقرر به جانشینی وی در جلسات هیأت مدیره دعوت میشود. تبصره ۲ - در صورت استعفای دستهجمعی هیأت مدیره مجمع عمومی به تقاضای هر یک از اعضای مستعفی و یا اعضای علیالبدل و یا بازرس یابازرسان یا یک پنجم اعضای شرکت یا وزارت تعاون و امور روستاها (یا وزارت کار و امور اجتماعی در مورد شرکتهای تعاونی کارگری) برای انتخابهیأت مدیره جدید دعوت میشود. تبصره ۳ - در صورتی که به علل استعفا - فوت و یا ممنوعیت قانونی، هیأت مدیره از اکثریت مقرر در اساسنامه برای اداره امور شرکت خارج گرددمجمع عمومی دعوت خواهد شد تا نسبت به تکمیل اعضای هیأت مدیره اقدام کند. تبصره ۴ - در فاصله مدت لازم برای انتخاب و تکمیل اعضای هیأت مدیره برای اداره امور جاری شرکت با نظر وزارت تعاون و امور روستاها (یاوزارت کار و امور اجتماعی در مورد شرکتهای تعاونی کارگری) برای جانشینی اشخاصی که به یکی از علل فوق در هیأت مدیره شرکت نمیکنند از میاناعضای شرکت تعداد لازم موقتاً انتخاب خواهد شد. مسئولیت اعضای هیأت مدیره که بدین نحو موقتاً انتخاب میشوند عیناً همان مسئولیتهایی است که برای هیأت مدیره در این فصل پیشبینی شدهاست.
ماده ۴۰ - هیأت مدیره از بین خود یک رییس و یک نایب رییس و یک منشی انتخاب خواهد کرد. تبصره - تصمیمات هیأت مدیره در دفتری به نام دفتر صورت جلسات هیأت مدیره ثبت میگردد و به امضای اعضای هیأت مدیره حاضر در هرجلسه میرسد.
ماده ۴۱ - تصمیمات هیأت مدیره در جلساتی که با اکثریت اعضای هیأت مدیره به دعوت رییس یا نایب رییس یا مدیر عامل تشکیل میگردد اتخاذمیشود. برای اتخاذ تصمیم، رأی اکثریت اعضای حاضر در جلسه ضروری است.
ماده ۴۲ - خدمات هیأت مدیره در شرکت افتخاری و بلاعوض است.
ماده ۴۳ - نخستین هیأت مدیره شرکت موظف است ظرف یک ماه از تاریخ جلسه مجمع مؤسس برای ثبت شرکت در مراجع ذیصلاحیت اقدامقانونی به عمل آورد.
ماده ۴۴ - استخدام و اخراج کارکنان شرکت بر اساس مقرراتی است که از طرف مجمع عمومی تصویب میشود و اخذ تضمین از مدیر عامل و سایرکارکنان شرکت بر اساس مصوبات مجمع عمومی همچنین قبول درخواست عضویت و اخذ تصمیم نسبت به انتقال سهام اعضاء به یکدیگر و اخراجعضو طبق مقررات این قانون و نظارت بر مخارج جاری و رسیدگی به حسابهای شرکت و تسلیم به موقع گزارش و ترازنامه سالانه شرکت به بازرسان ومجمع عمومی و تعیین نماینده برای حضور در جلسات مجامع عمومی شرکتها و اتحادیههایی که شرکت در آن عضویت دارد از اختیارات هیأت مدیرهاست. تبصره - هیأت مدیره حق اخراج عضوی را که به هر عنوان از جانب مجمع عمومی وظیفه یا مأموریتی به وی محول شدهاست ندارد و اتخاذتصمیم در اینگونه موارد با مجمع عمومی عادی شرکت است.
ماده ۴۵ - هیأت مدیره میتواند برای انجام امور شرکت فرد واجد صلاحیتی را از بین اعضای شرکت (غیر از اعضای هیأت مدیره و بازرسان) و یا ازخارج به صورت موظف و به عنوان مدیر عامل منصوب کند که زیر نظر مستقیم آن هیأت طبق اساسنامه شرکت و در حدود مصوبات مجمع عمومیانجام وظیفه نماید. وظایف مدیر عامل طبق آییننامهای خواهد بود که بنا به پیشنهاد هیأت مدیره به تصویب مجمع عمومی خواهد رسید.
ماده ۴۶ - هیأت مدیره نماینده قانونی شرکت است و میتواند مستقیماً و یا با وکالت با حق توکیل این نمایندگی را در دادگاهها و مراجع قانونی وسایر سازمانها اعمال کند. مسئولیت هیأت مدیره در مقابل شرکت مسئولیت وکیل در مقابل موکل است.
ماده ۴۷ - کلیه قراردادها و اسناد تعهدآور شرکت به استثنای مواردی که هیأت مدیره به منظور اداره امور جاری شرکت ترتیب خاصی داده باشد پساز تصویب هیأت مدیره با دو امضای مجاز شرکت معتبر خواهد بود.
ماده ۴۸ - هیأت مدیره وظایف خود را به صورت جمعی انجام میدهد و هیچیک از اعضای هیأت مدیره حق ندارد از اختیارات هیأت منفرداًاستفاده کند مگر در موارد خاص با داشتن وکالت یا نمایندگی از طرف هیأت مدیره.
ماده ۴۹ - اعضای هیأت مدیره مشترکاً مسئول جبران هر گونه زیانی هستند که در نتیجه اعمال آنان و یا عدم رعایت این قانون به شرکت وارد شود.
ماده ۵۰ - پس از انقضای مدت مأموریت هیأت مدیره در صورتی که انتخاب هیأت مدیره جدید انجام نشده باشد هیأت مدیره سابق تا انتخاب وقبولی هیأت مدیره جدید کماکان وظایف محوله را انجام داده و مسئولیت اداره امور شرکت را بر عهده خواهند داشت.
ماده ۵۱ - هیچیک از اعضای هیأت مدیره یا بازرسان و یا مدیر عامل یک شرکت تعاونی نمیتواند عضویت هیأت مدیره یا مدیریت عامل و یاسمت یک بازرس شرکت تعاونی دیگری از همان نوع را قبول کند.
ماده ۵۲ - انتخاب اتباع بیگانه به سمت عضو هیأت مدیره یا مدیر عامل یا بازرس شرکت تعاونی در حدود مقررات جاری کشور بلامانع خواهد بود.
ماده ۵۳ - محجور یا ورشکسته به تقصیر و کسی که به علت ارتکاب به جنایت یا یکی از جنحههای مؤثر سابقه محکومیت دارد نمیتواند سمتعضویت در هیأت مدیره و بازرس و مدیر عامل شرکت را داشته باشد.
ماده ۵۴ - مجمع عمومی شرکت تعاونی بازرس یا بازرسانی را از میان اعضای شرکت برای مدت یک سال مالی انتخاب میکند تجدید انتخاببازرس یا بازرسان قبلی بلامانع است.
ماده ۵۵ - وظایف بازرس به شرح زیر است: ۱ - نظارت بر انطباق نحوه اداره امور شرکت با مقررات اساسنامه و آییننامههای مصوب و تصمیمات مجامع عمومی، برای این منظور بازرسانمیتوانند هر موقع که مقتضی بدانند به نحوی که به عملیات جاری شرکت لطمه وارد نشود کلیه حسابها و دفاتر و اسناد و مدارک مالی و دارایی نقدی وبرگهای بهادار و موجودی کالا و غیره را رسیدگی کنند. ۲ - اعلام کتبی تخلفات و بیترتیبیهای احتمالی موجود در نحوه اداره امور شرکت به هیأت مدیره و تقاضای رفع نقیصه. ۳ - رسیدگی به حسابهای شرکت حداقل سالی دو بار و مخصوصاً رسیدگی به صورت حسابها و ترازنامه سالانه و اعلام نظر خود تا ۲۰ روز قبل ازجلسه مجمع عمومی سالانه. ۴ - دعوت مجمع عمومی بر اساس ماده ۲۶ و ماده ۵۸ این قانون در صورت لزوم. ۵ - نظارت در اجرای تذکرات و پیشنهادهای وزارت تعاون و امور روستاها (یا وزارت کار و امور اجتماعی در مورد شرکتهای تعاونی کارگری) وحسابرسانی که از شرکت حسابرسی کردهاند و تقدیم گزارش لازم در این باره به مجمع عمومی. تبصره - بازرسان حق دخالت مستقیم در امور شرکت ندارند و میتوانند بدون حق رأی در جلسات هیأت مدیره شرکت کنند و نظرات خود رانسبت به مسائل جاری شرکت اظهار دارند، این نظرات باید در صورت جلسه هیأت مدیره با امضاء آنها درج شود.
ماده ۵۶ - با خاتمه مدت مأموریت بازرسان تا زمانی که بازرسان جدید انتخاب نشدهاند بازرسان قبلی کماکان مسئولیت انجام وظایف محوله را برعهده خواهند داشت.
ماده ۵۷ - بازرسان برای انجام وظیفه خود حق دریافت هیچگونه وجهی اعم از حقوق و دستمزد و یا پاداش ندارند.
ماده ۵۸ - در صورتی که هر یک از بازرسان ضمن انجام وظایف خود تشخیص دهد که هیأت مدیره در انجام وظایف خود مرتکب تخلفاتی شدهاست و عملیات آنها مخالف اساسنامه و تصمیمات مجمع عمومی و مقررات آییننامههای مصوب میباشد باید مجمع عمومی را برای رسیدگی بهموضوعات مورد نظر و اتخاذ تصمیم لازم دعوت نماید.
ماده ۵۹ - انعقاد قرارداد شرکت با هر یک از اعضاء هیأت مدیره یا بازرسان تابع مقررات و ضوابطی خواهد بود که باید به تصویب شورای عالیهمآهنگی تعاونیهای کشور برسد.
ماده ۶۰ - اتحادیه تعاونی بر اساس مقررات پیشبینی شده در این فصل و ضوابط مربوط به تشکیل شرکتهای تعاونی از عضویت شرکتهای تعاونی یااتحادیههای تعاونی با یکدیگر تشکیل میشود.
ماده ۶۱ - اتحادیه تعاونی به سه منظور زیر تشکیل میشود:
اول - اتحادیه تعاونی برای پیشرفت اداره امور و حفظ و حمایت تعاونیهای عضو و ایجاد هماهنگی و توسعه تعلیمات و حسابرسی آنها که بهتدریج تشکیل میشوند.
تبصره ۱ - این نوع اتحادیهها به دو شکل منطقهای و مرکزی تشکیل میشود:
الف - اتحادیه منطقهای برای هر یک از رشتههای تعاونی مذکور در فصل دوم این قانون با نام اتحادیه تعاونی نظارت و هماهنگی تعاونیهای رشتهمربوط در منطقه.
ب - اتحادیه مرکزی تعاونیهای رشته مورد نظر.
تبصره ۲ - اتحادیههای تعاونی نظارت و هماهنگی منطقهای و یا اتحادیههای مرکزی مذکور در این بند مجاز به انجام فعالیتهای تجاری و اعتباریبرای شرکتها و اتحادیههای تعاونی عضو نیستند مگر در حدود انجام وظایف مندرج در این قانون.
تبصره ۳ - غیر از مبلغی که از طرف شرکتهای تعاونی عضو برای عضویت در اتحادیههای تعاونی نظارت و هماهنگی (اتحادیه منطقهای) و یااتحادیههای تعاونی منطقهای برای عضویت در اتحادیه مرکزی به عنوان سرمایه باید پرداخت شود خدمات اتحادیه برای واحدهای عضو در قبال حقعضویت سالانهای انجام میگیرد که میزان آن برای هر واحد عضو به تناسب تعداد اعضاء و یا درصدی از درآمد سالانه آن در اساسنامه اتحادیه تعیینمیشود.
دوم - اتحادیه تعاونی برای انجام امور اقتصادی و توسعه معاملات و عملیات بازرگانی شرکتهای تعاونی و یا اتحادیههای عضو - حوزه عمل ایننوع اتحادیهها در هر مورد تبعیت از مصالح اقتصادی و بازرگانی واحدهای عضو و تأیید وزارت تعاون و امور روستاها تعیین میشود.
در این نوع اتحادیههای تعاونی باید جملهای که معرف نوع کار و عملیات اتحادیه باشد به نام آن اضافه شود و حداقل تعداد عضو مذکور در تبصره ماده۲ این قانون در آن رعایت نمیگردد. سوم - اتحادیه تعاونی اعتباری که به تدریج برای انجام خدمات اعتباری مورد نیاز واحدهای عضو با تأیید وزارت تعاون و امور روستاها و موافقتشورای پول و اعتبار به صورت منطقهای و بر اساس مقررات فصل هشتم این قانون تشکیل میشود.
تبصره - در اتحادیههای تعاونی اعتباری مازاد درآمد سالانه (موضوع ماده ۱۴) عیناً به حساب ذخیره قانونی غیرقابل تقسیم منتقل میشود.
ماده ۶۲ - وظایف اتحادیههای نظارت و هماهنگی به شرح زیر است: ۱ - کمک به پیشرفت امور شرکتها و اتحادیههای عضو از طریق: الف - فراهم کردن وسائل توسعه تعلیمات و ترویج تعاونی و آموزش حرفهای و جمعآوری اطلاعات مورد لزوم در این زمینه و انجام تبلیغات وانتشارات لازم. ب - راهنمایی و کمک به شرکتها و اتحادیههای عضو در امور اداری و سازمانی و مدیریت امور فنی و انجام خدمات مختلف از قبیل چاپ و تهیهدفاتر و اوراق و فرمهای چاپی مشترک. ۲ - نظارت بر فعالیت شرکتها و اتحادیههای عضو به منظور اطمینان از اجرای مقررات این قانون و مواد اساسنامه و مصوبات مجامع عمومی. ۳ - ایجاد هماهنگی و همکاری بین شرکتها و اتحادیههای عضو. ۴ - داوری و رفع اختلاف بین واحدهای تعاونی عضو در صورتی که در اساسنامه آنها پیشبینی لازم شده باشد. ۵ - حسابرسی شرکتها و اتحادیههای عضو در صورتی که وزارت تعاون و امور روستاها صلاحیت اتحادیه را برای این کار تشخیص دهد. ۶ - شرکت در شوراها و کمیسیونهای مقرر در این قانون. ۷ - دفاع از منافع شرکتها و اتحادیههای عضو در روابط آنها با سازمان و مؤسسات دولتی و عمومی و سایر رشتههای تعاونی مصرح در این قانون. ۸ - ایجاد و بسط همکاری با سایر تعاونیهای کشور. ۹ - ایجاد روابط با مؤسسات جهانی تعاون و اتحادیههای تعاونی سایر کشورها. تبصره - تا زمانی که اتحادیههای نظارت و هماهنگی مناطق و یا اتحادیههای مرکزی تشکیل نشدهاست وزارت تعاون و امور روستاها (با وزارتکار و امور اجتماعی در مورد شرکتهای تعاونی کارگری) وظایف این اتحادیهها را انجام خواهد داد.
ماده ۶۳ - پس از تشکیل اتحادیههای نظارت و هماهنگی در هر منطقه شرط استفاده از عنوان و مزایا و معافیتهای تعاونی شرکتها و اتحادیههایتعاونی در رشتهای که اتحادیه نظارت و هماهنگی آن تشکیل شدهاست قبول عضویت آن اتحادیه خواهد بود.
ماده ۶۴ - اعمال حق رأی شرکتهای عضو در مجامع اتحادیههای مصرح در این قانون به شرح زیر است: ۱ - در اتحادیه تعاونی نظارت و هماهنگی هر شرکت یا اتحادیه عضو یک رأی. ۲ - در اتحادیه تعاونی که به منظور تأمین هدفهای اقتصادی و یا اعتباری تشکیل میشود هر شرکت به تعداد اعضاء و یا ترکیبی از تعداد اعضاء وحجم معاملات خود با اتحادیه.
ماده ۶۵ - تا زمانی که اتحادیههای تعاونی نظارت و هماهنگی مناطق مختلف قدرت مالی و وسائل و تجهیزات کافی ندارند وزارت تعاون و امورروستاها (یا وزارت کار و امور اجتماعی در مورد شرکتهای تعاونی کارگری) موجبات تسهیل عملیات و فعالیت آنها را فراهم خواهد کرد.
ماده ۶۶ - وزارت تعاون و امور روستاها به تدریج با توسعه شرکتهای تعاونی مصرفکنندگان اعتبار - صاحبان حرفهها و صنایع دستی - صیادان واتحادیههای تعاونی بازرگانی آنها همچنین پیشرفت عملیات شرکتهای تعاونی روستایی و کشاورزی در هر منطقه تعاونی اقدامات لازم را برای تشویقو کمک به تشکیل اتحادیه تعاونی اعتباری همان منطقه برای هر یک از انواع شرکتهای مذکور و اتحادیههای تعاونی بازرگانی آنها فراهم خواهد کرد. در مورد شرکتهای تعاونی کارگری وظایف مقرر در این ماده را وزارت کار و امور اجتماعی انجام خواهد داد.
ماده ۶۷ - با تشکیل اتحادیه تعاونی اعتباری کشاورزی و روستایی در هر منطقه تعاونی سهام اتحادیههای تعاونی کشاورزی و روستایی منطقه دربانک تعاونی کشاورزی ایران به عنوان قسمتی از سرمایه آنها به حساب اتحادیه تعاونی اعتباری کشاورزی و روستایی منطقه در بانک مذکور منتقلمیشود و از آن پس اتحادیه تعاونی اعتباری کشاورزی و روستایی منطقه به جای اتحادیههای تعاونی کشاورزی و روستایی همان منطقه صاحب سهمدر بانک تعاون کشاورزی ایران خواهد بود.
ماده ۶۸ - اتحادیههای تعاونی اعتباری به تبعیت از مقررات و ضوابطی که وسیله بانک تعاون کشاورزی ایران تهیه میشود مجاز به انجام عملیاتاعتباری برای پیشرفت معاملات و توسعه عملیات اقتصادی و بازرگانی شرکتها و اتحادیههای عضو خواهند بود و میتوانند به نمایندگی بانک تعاونکشاورزی ایران فقط برای شرکتهای صاحب سهم و اتحادیههای تعاونی عضو خود در منطقه حسابهای سپرده باز کنند. در مورد اتحادیههای تعاونیاعتباری کارگری قبول پسانداز و سپرده به نمایندگی بانک رفاه کارگران مجاز خواهد بود و این قبیل اتحادیهها برای انجام عملیات اعتباری به تبعیت ازمقررات و ضوابطی که وسیله بانک رفاه کارگران تعیین خواهد شد اقدام خواهد کرد.
ماده ۶۹ - مادام که اتحادیه تعاونی اعتباری برای هر یک از انواع شرکتهای تعاونی مصرفکنندگان - اعتبار - صاحبان حرفهها و صنایع دستی وصیادان و اتحادیههای تعاونی بازرگانی آنها در یک منطقه تشکیل نشده باشد این نوع شرکتها و اتحادیههای بازرگانی آنها در منطقه میتوانند برایاستفاده از اعتبارات مورد لزوم به منظور توسعه معاملات و عملیات بازرگانی خود با توجه به امکان بانک تعاون کشاورزی ایران و به میزان اعتباراتی کههمهساله به وسیله مجمع عمومی این بانک برای انجام اینگونه معاملات در سراسر کشور اختصاص داده میشود با تصویب نماینده وزارت تعاون وامور روستاها (در مورد هر درخواست اعتبار) از اعتبارات آن بانک استفاده کنند. نسبت به تأمین اعتبارات مورد نیاز شرکتها و اتحادیههای تعاونیکارگری بانک رفاه کارگران در حدود امکان اقدام لازم خواهد کرد. تبصره - با تشکیل اتحادیههای تعاونی اعتباری از شرکتها و اتحادیههای مذکور در این ماده، اعتبارات بانک تعاون کشاورزی ایران برای توسعه امورو پیشرفت معاملات و عملیات بازرگانی آنها منحصراً از طریق اتحادیههای تعاونی اعتباری مربوط اعطاء خواهد شد.
ماده ۷۰ - کلیه عملیات بانکی اتحادیههای تعاونی و یا شرکتها و اتحادیههای تعاونی که از بانک تعاون کشاورزی ایران اعتبار میگیرند از قبیل افتتاححسابهای بانکی و نقل و انتقال وجوه و غیره به وسیله شعبهها و یا نمایندگیهای بانک تعاون کشاورزی ایران انجام خواهد شد.
ماده ۷۱ - شرکتهای تعاونی مکلفند به منظور استقراض با تساوی شرایط اعتباری در مرحله اول از مؤسسات اعتباری و بانکی موجود احتیاجاتخود را تحصیل نمایند و چنانچه نتوانند از اینگونه مؤسسات احتیاجات خود را تأمین نمایند میتوانند با تأیید نماینده وزارت تعاون و امور روستاها (یانماینده وزارت کار و امور اجتماعی در مورد تعاونیهای کارگری) از سایر منابع استقراض نمایند.
ماده ۷۲ - شرکتها و اتحادیههای تعاونی که به اعطای اعتبارات مبادرت میورزند مکلفند هر شش ماه یک بار اطلاعاتی درباره کمیت و کیفیتاعتبارات خود بر اساس صورتی که وزارت تعاون و امور روستاها تهیه خواهد نمود در اختیار آن وزارتخانه قرار دهند و در مورد تعاونیهای کارگریصورت مزبور برای وزارت کار و امور اجتماعی ارسال خواهد شد.
فصل نهم - شرکتهای تعاونی کشاورزی و روستایی[ویرایش]
ماده ۷۳ - شرکت تعاونی کشاورزی با مشارکت کشاورزان - باغداران - دامداران - دامپروران - پرورشدهندگان کرم ابریشم - زنبور عسل - ماهی- و روستائیان شاغل در صنایع محلی و روستایی و یا کارگران کشاورزی برای مقاصد زیر تشکیل میشود: ۱ - قبول پسانداز و سپرده اعضاء به نمایندگی بانک تعاون کشاورزی ایران. ۲ - خرید و تهیه مواد و وسائل مورد احتیاج مصرف شخصی و خانوادگی یا حرفهای اعضاء همچنین تهیه وسائل و علوفه دامها و خوراک طیور ووسائل دیگری از این قبیل. ۳ - انجام عملیات جمعآوری - نگاهداری - تبدیل - طبقهبندی و بستهبندی، حمل و نقل و یا فروش محصول اعضاء. ۴ - انجام خدمات به منظور بهبود امور حرفهای و یا زندگی اعضاء مانند تهیه ماشین آلات کشاورزی و استفاده مشترک از آنها - تهیه وسایل حملو نقل برای استفاده اعضاء و تهیه مسکن - تأمین و توزیع آب مشروب و آب برای مصارف زراعی اعضاء با رعایت قانون ملی شدن منابع آب، پیشبینیوسائل بهداشتی و بهداری و آموزشی به منظور استفاده جمعی و مشترک، توزیع نیروی برق - ایجاد شبکه تلفن - تلقیح مصنوعی دامها و مبارزه باامراض و آفات نباتی و حیوانی. ۵ - بهرهبرداری جمعی و مشترک از اراضی ملکی و یا استیجاری. ۶ - تأمین اعتبارات و وامهای مورد نیاز اعضاء.
ماده ۷۴ - شرکتهای تعاونی روستایی با مشارکت زارعینی که به موجب قوانین و مقررات اصلاحات ارضی صاحب زمین شده یا بشوند برای مقاصدمندرج در بندهای ماده ۷۳ تشکیل میشوند.
ماده ۷۵ - شرکتهای تعاونی کشاورزی و یا روستایی که از جمله مقاصد آنها رفع حوائج اعتباری اعضاء است میتوانند با کسب اجازه از وزارتتعاون و امور روستاها به نمایندگی بانک تعاون کشاورزی ایران حسابهای سپرده برای اعضاء باز کنند.
ماده ۷۶ - در شرکتهای تعاونی کشاورزی و یا روستایی که مجاز به انجام عملیات اعتباری باشند مازاد درآمد حاصل از معاملات اعتباری عیناً بهحساب ذخیره قانونی غیرقابل تقسیم شرکت منتقل میشود.
ماده ۷۷ - در اساسنامه اتحادیههای تعاونی کشاورزی یا روستایی که تا قبل از تصویب این قانون تشکیل شدهاند و یا در آینده تشکیل میشوند براینظارت، همچنین پرداخت اعتبار به شرکتهای عضو خود با تشخیص وزارت تعاون و امور روستاها به تدریج تغییرات متناسب با این قانون داده خواهدشد.
ماده ۷۸ - شرکت تعاونی صیادان شرکتی است که با عضویت صیادان ماهی و سایر آبزیان برای تمام و یا قسمتی از مقاصد زیر تشکیل میشود: ۱ - تدارک خدمات جمعی برای اعضای شرکت از قبیل ساخت و تعمیر قایقها و تهیه وسائل و ادوات صید. ۲ - صید ماهی و سایر آبزیان پس از کسب پروانه صید. ۳ - تأسیس فروشگاه. ۴ - پرداخت مساعده به صیادان. ۵ - تهیه وسائل و تأمین نیازمندیهای حرفهای و خانوادگی صیادان. تبصره - شرکتهای تعاونی که به وسیله صیادان شرکتهای سهامی شیلات ایران و شیلات جنوب ایران تشکیل شده یا میشود تحت نظارت وسرپرستی شرکتهای مذکور در فوق خواهند بود و در صورتی که شرکتهای نامبرده در این مورد احتیاج به کمک وزارت تعاون و امور روستاها داشتهباشند مراتب را به آن وزارت اعلام خواهند کرد.
ماده ۷۹ - شرکت تعاونی مصرفکنندگان برای تهیه انواع کالاهای مصرفی به منظور تأمین نیازمندیهای اعضاء و خانوادههای آنان همچنین برایانجام تمام یا قسمتی از خدمات زیر و امثال آن تشکیل میشود: ۱ - تهیه آب مشروب. ۲ - تأمین وسائل توزیع گاز. ۳ - تأمین وسائل توزیع برق. ۴ - خدمات بهداشتی و درمانی. ۵ - تدارک وسائل حمل و نقل. ۶ - ایجاد باشگاهها و رستورانها. ۷ - تأسیس انواع آموزشگاهها.
ماده ۸۰ - در اساسنامه شرکت میتوان پیشبینی کرد که معادل نصف مازاد برگشتی حاصل از معاملات با غیر عضو در صورت تقاضای او برایخرید سهام شرکت با داشتن شرایط عضویت برای این منظور اختصاص یابد که در این صورت بقیه مازاد برگشتی طبق مقررات این قانون به حسابذخیره قانونی غیرقابل تقسیم منتقل میشود.
==فصل دوازدهم - شرکتهای تعاونی مسکن:
ماده ۸۱ - شرکت تعاونی مسکن برای تمام یا قسمتی از امور مندرج زیر تشکیل میشود: ۱ - تهیه زمین و تقسیم آن به منظور ساختمان خانههای مسکونی و فروش آن به اعضاء نقداً و یا با اقساط همچنین ایجاد تأسیسات عمومی مورداستفاده مشترک اعضاء. ۲ - ساختمان طبقات مسکونی و فروش آپارتمانها به اعضاء نقداً و یا با اقساط. ۳ - خرید واحدهای مسکونی و فروش آن به اعضاء نقداً و یا با اقساط. ۴ - واگذاری واحدهای مسکونی ملکی شرکت به صورت اجاره به اعضاء. ۵ - انجام خدمات نقشهکشی - مهندسی و معماری برای اعضاء و نظارت در ساختمانهای متعلق به آنها. ۶ - انجام تعمیرات ساختمانهای ملکی اعضاء و یا اقدامات مربوط به لولهکشی و کابل و سیمکشی و ایجاد دستگاههای تهویه و حرارت مرکزی. ۷ - نگاهداری و اداره ساختمانها و تأسیسات و انجام خدمات عمومی مربوط.
ماده ۸۲ - منابع مالی و اعتباری شرکتهای تعاونی مسکن عبارتند از: ۱ - سرمایه و ذخایر شرکت. ۲ - پسانداز اعضاء برای تهیه مسکن. ۳ - اعتبارات بخش دولتی شامل: قسمتی از اعتبارات بانک رهنی ایران در حدود برنامههای مصوب سالانه آن بانک و اعتباراتی که بدین منظوربانک مرکزی ایران میتواند در اختیار آن بانک قرار دهد و اعتبارات از محل برنامههای عمرانی از طریق بانک رهنی ایران. ۴ - سایر منابع اعتباری که به وسیله اشخاص و مؤسسات در اختیار این نوع شرکتها گذاشته میشود. ۵ - در مورد شرکتهای تعاونی کارگری مسکن علاوه بر منابع مالی و اعتباری مذکور در این ماده بانک رفاه کارگران نیز منابع مالی و اعتباری لازمرا برای این شرکتها تأمین مینماید. تبصره - اعتبارات مذکور در بندهای ۴ و ۵ با تسهیلات لازم در نرخ بهره و شرایط پرداخت وامها، تا هشتاد درصد هزینه طرحهای ساختمانیشرکتهای تعاونی مسکن به متقاضی اعتبار اعطاء میشود.
ماده ۸۳ - در شرکت تعاونی مسکن انجام معاملات و ساختمان و تمام اقداماتی که در اساسنامه پیشبینی شدهاست برای غیر عضو ممنوع است.
ماده ۸۴ - شرکت تعاونی اعتبار بین افراد گروههای شغلی مختلف طبق مقررات آییننامهای که وسیله وزارت تعاون و امور روستاها (با وزارت کار وامور اجتماعی در مورد تعاونیهای کارگری) تهیه خواهد شد و به تصویب شورای پول و اعتبار خواهد رسید برای مقاصد زیر تشکیل میشود: ۱ - باز کردن حساب سپردههای مختلف منحصراً برای اعضاء شرکت. ۲ - پرداخت وام با دریافت بهره به اعضای شرکت. ۳ - انجام سایر خدمات اعتباری برای اعضاء در حدود امکانات.
ماده ۸۵ - در شرکت تعاونی اعتبار مازاد برگشتی عیناً به حساب ذخیره قانونی غیرقابل تقسیم شرکت منتقل میگردد.
ماده ۸۶ - شرکت تعاونی اعتبار مجاز به انجام عملیات اعتباری برای غیر عضو نیست.
ماده ۸۷ - شرکت تعاونی آموزشگاهها شرکتی است که با عضویت دانشآموزان یا دانشجویان مراکز آموزشی به منظور آموزش عملی مقرراتشرکتهای تعاونی و تعمیم اصول تعاون برای تمام یا قسمتی از مقاصد زیر تشکیل میشود: ۱ - تشویق اعضاء به پسانداز. ۲ - ایجاد فروشگاه و تهیه وسائل تحصیلی و مصرفی اعضاء. ۳ - ایجاد رستوران و کافه برای استفاده از اعضاء. ۴ - تدارک وسائط نقلیه برای ایاب و ذهاب اعضاء. ۵ - تأسیس باشگاه و تهیه وسائل تفریحات سالم برای استفاده اعضاء. ۶ - تدارک وسائل بهداشتی و درمانی اعضاء. ۷ - خرید مصنوعات و کارهای دستی اعضاء از طرف شرکت و فروش آن.
ماده ۸۸ - شرکتهای تعاونی آموزشگاههایی که سن دانشآموزان آنها کمتر از سن قانونی است با راهنمایی و هدایت مربیان و معلمان تشکیلمیشود. تبصره - آییننامه شرکتهای تعاونی مذکور در مواد ۸۷ و ۸۸ از طرف وزارتخانههای آموزش و پرورش و علوم و آموزش عالی تنظیم و پس ازتصویب شورای عالی هماهنگی تعاونیهای کشور به مورد اجراء گذارده میشود.
ماده ۸۹ - هر شرکت تعاونی آموزشگاهی حسابی در نزدیکترین شعبه یا نمایندگی بانک تعاون کشاورزی ایران باز خواهد کرد و کلیه عملیات مالیشرکت و دریافت و پرداخت سپردههای اعضاء باید به وسیله آن بانک انجام شود.
ماده ۹۰ - شرکت تعاونی کار شرکتی است که به منظور تولید کالا یا انجام خدمات با عضویت افرادی که نیروی کار خود را در اختیار شرکتمیگذارند تشکیل میشود.
ماده ۹۱ - در شرکتهای تعاونی کار مازاد برگشتی از درآمد سالانه به تناسب ارزش محصول کار یا ساعات کار انجام شده به وسیله هر یک از اعضاءتقسیم میشود.
فصل شانزدهم - شرکتهای تعاونی صاحبان حرفهها و صنایع دستی[ویرایش]
ماده ۹۲ - شرکت تعاونی صاحبان حرفهها و صنایع دستی برای تهیه مواد اولیه و وسائل مورد نیاز حرفهای اعضاء و یا ساخت و تغییر شکل کالامربوط و عملیات تکمیلی صنایع مذکور و یا فروش آنها بین صاحبان حرفهها و صنایع دستی تشکیل میشود. تبصره - صنعتگر دستی و یا صاحب حرفه ممکن است برای تهیه کالای مورد نظر از وسائل ماشینی کمکی نیز استفاده کند.
شرکتهای تعاونی صنایع کوچک و کسبه و صاحبان مشاغل آزاد
ماده ۹۳ - شرکت تعاونی صنایع کوچک با عضویت صاحبان صنایع یک گروه از صنعت برای تمام یا قسمتی از مقاصد زیر تشکیل میشود: ۱ - تهیه مواد اولیه مورد نیاز. ۲ - ایجاد آزمایشگاه مواد اولیه یا محصولات ساخته شده. ۳ - تولید وسائل و ابزار مورد احتیاج مشترک اعضاء. ۴ - ایجاد گروههای تعمیراتی و نگاهداری. ۵ - تحقیق و برنامهریزیهای مشترک. ۶ - تهیه وسائل توزیع و انجام خدمات بازاریابی.
تبصره - صنایع کوچک موضوع این ماده صنایعی است که ضوابط آن به وسیله وزارت اقتصاد تعیین میشود.
ماده ۹۴ - شرکت تعاونی کسبه و یا صاحبان مشاغل آزاد با عضویت کسبه از یک صنف که هر یک مستقیماً مباشر واحد کسبی خود باشند و یاصاحبان مشاغل از یک گروه برای تمام یا قسمتی از مقاصد زیر تشکیل میشود:
۱ - تهیه وسائل و تدارک انواع خدمات وابسته به کسب یا شغل و ایجاد انبار و وسائل حمل و نقل به منظور بهبود اقتصادی و فنی اعضای شرکتو فعالیتهای واحدهای عضو.
۲ - انجام عملیات مقدماتی و یا تبدیل کالای مورد نظر.
ماده ۹۵ - هر شرکت تعاونی و یا هر اتحادیه تعاونی میتواند با توجه به مقررات این فصل با هر شرکت و یا اتحادیه تعاونی دیگر به شرطی که ازیک نوع و دارای هدفها و عملیات مشابه باشند ادغام شود.
ماده ۹۶ - پیشنهاد ادغام باید در مجمع عمومی فوقالعاده هر دو شرکت یا اتحادیه همراه با قبول مطالبات بستانکاران به تصویب برسد. نسخهای ازمصوبات مجمع عمومی هر دو شرکت یا اتحادیه برای تمام اعضاء و بستانکاران هر دو شرکت یا اتحادیه همچنین نماینده وزارت تعاون و امور روستاها (یا وزارت کار و امور اجتماعی در مورد شرکتهای تعاونی کارگری) فرستاده میشود و به ترتیب مذکور در ماده ۲۵ این قانون برای اطلاع عموم آگهیمیگردد.
تبصره - هر یک از بستانکاران میتوانند تا مدت دو ماه از تاریخ نشر آگهی ادغام نظر خود را به شرکت یا اتحادیه بدهکار و نماینده وزارت تعاون وامور روستاها (یا وزارت کار و امور اجتماعی در مورد شرکتهای تعاونی کارگری) اعلام دارد.
ماده ۹۷ - نسخهای از تصمیم ادغام باید ظرف دو هفته از تاریخ انعقاد مجمع عمومی فوقالعاده هر یک از شرکتها یا اتحادیهها همراه با آخرینترازنامه و صورت بدهیها و مطالبات آن و گزارش حسابرسی که بدین منظور باید تهیه شود و نسخهای از آگهی ادغام که به شرح ماده ۹۶ منتشر شدهاست برای نماینده وزارت تعاون و امور روستاها (یا وزارت کار و امور اجتماعی در مورد شرکتهای تعاونی کارگری) ارسال شود.
ماده ۹۸ - هر یک از اعضاء شرکتها یا اتحادیهها در صورتی که با تصمیم ادغام مخالف باشد میتواند حداکثر تا یک ماه نظر خود را کتباً به شرکت یااتحادیه مربوط همچنین نماینده وزارت تعاون و امور روستاها (یا وزارت کار و امور اجتماعی در مورد شرکتهای تعاونی کارگری) اعلام دارد.
ماده ۹۹ - نماینده وزارت تعاون و امور روستاها (یا وزارت کار و امور اجتماعی در مورد شرکتهای تعاونی کارگری) با وصول تصمیم ادغام از هر دوشرکت یا اتحادیه همراه با آخرین ترازنامه و صورت ریز مطالبات و بدهیها و گزارش حسابرسان از وضع هر دو شرکت و یا اتحادیه و همچنین نظراتبستانکاران و با توجه به تعداد اعضاء مخالف ادغام ظرف دو ماه نظر خود را مبنی بر موافقت یا مخالفت با ادغام به هر دو شرکت یا اتحادیه اعلامخواهد داشت.
ماده ۱۰۰ - در صورتی که نماینده وزارت تعاونی و امور روستاها (یا وزارت کار و امور اجتماعی در مورد شرکتهای تعاونی کارگری) ادغام را تصویبنکند تصمیم ادغام در هر دو شرکت یا اتحادیه منتفی است. موافقت با ادغام در صورتی است که ترتیب قابل قبول بستانکاران برای تصفیه بدهیها درهر دو شرکت یا اتحادیه پیشبینی شود همچنین تعداد اعضای مخالف با ادغام در حدی باشد که مجموع اعضاء باقیمانده و سرمایه شرکت یا اتحادیهبعد از ادغام کافی برای انجام هدفها و برنامههای آن باشد.
ماده ۱۰۱ - در صورت موافقت با ادغام هیأتهای مدیره شرکتها یا اتحادیههای مربوط ظرف یک ماه اقدام به دعوت مجمع عمومی فوقالعادهمشترک شرکتها یا اتحادیهها برای ادغام خواهند نمود.
ماده ۱۰۲ - مجمع عمومی فوقالعاده مشترک نسبت به تعیین سرمایه شرکت یا اتحادیه بعد از ادغام همچنین انتخاب هیأت مدیره و بازرس یابازرسان اقدام لازم به عمل خواهد آورد.
ماده ۱۰۳ - اعضایی که با تصمیم ادغام و انتشار آگهی آن مخالف باشند و از عضویت تعاونیها مستعفی گردند باید ظرف مهلت مقرر مخالفت خود راکتباً اعلام دارند. شرکت یا اتحادیه مربوط مکلف است بهای سهام آنها را حداکثر ظرف یک ماه نقداً پرداخت نماید.
ماده ۱۰۴ - هیأت مدیره شرکت یا اتحادیه جدید مصوبات مجمع عمومی فوقالعاده مشترک را همراه با فهرست اعضاء شرکت یا اتحادیه جدید وتغییراتی که حاصل شدهاست به ترتیبی که در فصل سوم این قانون مقرر است برای اطلاع نماینده وزارت تعاون و امور روستاها (یا وزارت کار و اموراجتماعی در مورد شرکتهای تعاونی کارگری) و انعکاس در دفاتر ثبت ارسال خواهد داشت.
ماده ۱۰۵ - با انجام عمل ادغام دارایی و بدهی شرکت یا اتحادیه جدید عبارت خواهد بود از مجموع دارایی و بدهی شرکتها یا اتحادیههای قبل ازادغام پس از وضع مطالبات و سهامی که بازپرداخت شدهاست.
ماده ۱۰۶ - ادغام شرکتها و اتحادیههای تعاونی روستایی در شرکتها و اتحادیههای تعاونی روستایی دیگر به موجب مقرراتی خواهد بود که وسیلهوزارت تعاون و امور روستاها تهیه و به مورد اجرا گذاشته خواهد شد.
ماده ۱۰۷ - از درآمد مشمول مالیات شرکتها و اتحادیههای تعاونی با رعایت معافیتهای مقرر در این قانون ۱۰٪ به نام مالیات شرکت وصول میشودو نسبت به بقیه به ترتیب زیر عمل خواهد شد: ۱ - نسبت به آن قسمت از درآمد که طبق تصمیم ارکان صلاحیتدار شرکت یا اتحادیه به عنوان سود سهام برای تقسیم بین اعضای شرکت تخصیصداده میشود پس از وضع مبلغی معادل شش درصد سرمایه منظور شده در آخرین ترازنامه شرکت به نرخ پانزده درصد. ۲ - نسبت به آن قسمت از درآمد که طبق تصمیم ارکان صلاحیتدار شرکت یا اتحادیه به عنوان مازاد برگشتی برای تقسیم بین اعضاء شرکتتخصیص داده میشود پس از وضع پنج هزار ریال در مورد هر عضو به نرخ پانزده درصد. ۳ - نسبت به بقیه درآمد مشمول مالیات به نرخ سی و پنج درصد.
تبصره ۱ - معافیت موضوع بندهای ۱ و ۲ شامل سود سهام و مازاد برگشتی شرکتهای تعاونی موضوع فصل هفدهم نخواهد بود.
تبصره ۲ - وجوهی که شرکتهای تعاونی کشاورزی بابت بهای محصول کشاورزی متعلق به اعضاء که به شرکت تحویل میشود پرداخت میکننداعم از اینکه به عنوان پیش پرداخت یا مازاد برگشتی باشد مشمول مالیات شرکت نخواهد بود. این وجوه در محاسبه درآمد مشمول مالیات کشاورزیعضو منظور خواهد شد.
تبصره ۳ - مالیات مازاد برگشتی و سود سهام اتحادیهها به عنوان علیالحساب مالیاتی شرکتهای عضو وصول و موقع محاسبه مالیات شرکتعلیالحسابهای پرداختی منظور و اضافه دریافتی مسترد خواهد شد.
ماده ۱۰۸ - شرکتها و اتحادیههای تعاونی از پرداخت حق تمبر سهام معافند.
ماده ۱۰۹ - در شرکتها و اتحادیههای تعاونی ذخائر موضوع بندهای ۱ و ۲ ماده ۱۵ این قانون که در دفاتر شرکت یا اتحادیه منظور شدهاست جزءهزینه محسوب میشود.
ماده ۱۱۰ - شرکتهای تعاونی مصرفکنندگان - مسکن - اعتبار - کشاورزی و روستایی - صیادان و کلیه اتحادیههای تعاونی از پرداخت ده درصدمالیات موضوع صدر ماده ۱۰۷ این قانون معافند.
ماده ۱۱۱ - درآمد شرکتهای تعاونی روستایی متشکل از افراد ساکن حوزه عمل شرکت که به امر کشاورزی مباشرت مستقیم دارند اعم از اینکه تحتسرپرستی وزارت تعاون و امور روستاها با بانک عمران باشند همچنین شرکتهای تعاونی کارگری مصرف - مسکن و اعتبار و نیز اتحادیههای آنهاهمچنین شرکتهای تعاونی صنایع دستی و صیادان و آموزشگاهها و اتحادیههای آنها به طور کلی از پرداخت مالیات معاف میباشند.
ماده ۱۱۲ - معافیت درآمد کلیه فعالیتهایی که طبق قانون مالیاتهای مستقیم مشمول معافیت شناخته شدهاست شامل شرکتها و اتحادیههایتعاونی که به همان فعالیتها اشتغال داشته باشند نیز خواهد بود.
ماده ۱۱۳ - شرکتها و اتحادیههای تعاونی از پرداخت مالیاتهای اضافی موضوع مواد ۱۶۶ و ۱۶۷ قانون مالیاتهای مستقیم و اصلاحیه آن معافمیباشند.
ماده ۱۱۴ - شرکتها و اتحادیههای تعاونی اعتبار و شرکتهای تعاونی مسکن از لحاظ مالیات بهره تابع مقررات ماده ۴۵ قانون مالیاتهای مستقیممصوب اسفند ۱۳۴۵ خواهند بود.
ماده ۱۱۵ - انتقالات قطعی و اجاره واحدهای مسکونی از طرف شرکتهای تعاونی مسکن به اعضاء آنها مشمول مقررات مالیات بر درآمد املاکقانون مالیاتهای مستقیم نخواهد بود لکن در موارد تشخیص علیالرأس درآمد مشمول مالیات طبق مقررات بخش مزبور تعیین خواهد شد.
ماده ۱۱۶ - در مورد رسیدگی به اختلافات مالیاتی شرکتهای تعاونی نماینده وزارت تعاون و امور روستاها (و در مورد تعاونیهای کارگری نمایندهوزارت کار و امور اجتماعی) به جای نماینده موضوع بند (۳) ماده ۲۴۴ قانون مالیاتهای مستقیم در کمیسیون تشخیص شرکت میکند.
کمیسیون مجاز است با توجه به اطلاعاتی که از مراجع قانونی مربوط کسب میکند و رسیدگیهایی که به عمل میآورد ضرائب مالیاتی مصوب را درمورد شرکتها و اتحادیههای تعاونی تعدیل کند.
ماده ۱۱۷ - در مورد رسیدگی به اختلافات مربوط به بقایای مالیاتی شرکتها و اتحادیههای تعاونی نماینده وزارت تعاون و امور روستاها و در موردتعاونیهای کارگری نماینده وزارت کار و امور اجتماعی به جای نماینده مذکور در بند ب ماده ۳۱۱ قانون مالیاتهای مستقیم در کمیسیون حل اختلافشرکت میکند.
ماده ۱۱۸ - کلیه مقررات مربوط به معافیتهای مالیاتی راجع به شرکتهای تعاونی از هر قبیل که در قانون مالیاتهای مستقیم مصوب اسفند ۱۳۴۵ واصلاحیه آن منظور شدهاست ملغی میشود.
==فصل بیستم - زیان، انحلال و تصفیه شرکتها و اتحادیههای تعاونی
ماده ۱۱۹ - شرکت یا اتحادیه تعاونی میتواند زیان سالانه را با تصویب مجمع عمومی از حساب ذخیره قانونی غیرقابل تقسیم تأمین نماید ونمیتواند قبل از انتقال مبالغ برداشتی مذکور به حساب ذخیره قانونی غیرقابل تقسیم، درآمد سالهای بعدی شرکت یا اتحادیه را تقسیم کند.
ماده ۱۲۰ - شرکتها و اتحادیههای تعاونی در موارد زیر منحل میشود:
۱ - کاهش سرمایه به میزانی که ادامه عملیات مقدور و یا صلاح نباشد با تصویب مجمع عمومی فوقالعاده.
۲ - کاهش تعداد اعضاء از حد نصاب قانونی.
۳ - اتمام برنامهای که به موجب اساسنامه، شرکت برای انجام آن تأسیس شدهاست.
۴ - تصمیم مجمع عمومی فوقالعاده.
۵ - عدم تطبیق عملیات شرکت یا اتحادیه با اساسنامه و مقررات قانونی و یا تعطیل کار و یا عدم فعالیت آن در مهلتهایی که وزارت تعاون و امورروستاها (یا وزارت کار و امور اجتماعی در مورد شرکتهای تعاونی کارگری) مقرر میدارد.
ماده ۱۲۱ - در موارد مذکور در بند ۵ ماده ۱۲۰ وزارت تعاون و امور روستاها پیشنهاد انحلال شرکت یا اتحادیه مربوط را به شورای رسیدگی وداوری در اختلافات تعاونیها خواهد داد و تا اعلام نظر آن شورا دارای کلیه اختیارات پیشبینی شده در مجمع عمومی عادی و فوقالعاده برای جلوگیریاز عملیات و فعالیتهای خلاف قانون شرکت یا اتحادیه مربوط خواهد بود.
ماده ۱۲۲ - شورای رسیدگی و داوری در اختلافات تعاونیها مکلف است ظرف یک هفته از تاریخ وصول پیشنهاد وزارت تعاون و امور روستاهامراتب را به شرکت یا اتحادیه مورد نظر اعلام نماید تا در صورتی که به نظر آن وزارت اعتراض داشته باشد دلایل خود را ظرف ۱۵ روز از تاریخ وصولاخطار شورا کتباً ارسال دارد.
ماده ۱۲۳ - شورای رسیدگی و داوری در اختلافات تعاونیها مکلف است رأی خود را حداکثر ظرف دو ماه از تاریخ وصول پیشنهاد وزارت تعاون وامور روستاها در مورد انحلال صادر نماید، آراء صادره قطعی و لازمالاجرا است.
ماده ۱۲۴ - با ابلاغ تصمیم شورای رسیدگی و داوری در اختلافات تعاونیها مبنی بر انحلال شرکت یا اتحادیه وزارت تعاون و امور روستاها اقدام بهانحلال آن و تعیین هیأت تصفیه کرده و درخواست لغو ثبت شرکت یا اتحادیه را از اداره ثبت خواهد کرد.
ماده ۱۲۵ - در تصفیه شرکت یا اتحادیه پرداخت تعهدات از محل دارایی آنها با رعایت تقدیم به شرح زیر است:
۱ - پرداخت بدهیهای شرکت یا اتحادیه.
۲ - پرداخت سهام اعضاء حداکثر به میزان مبلغ اسمی هر سهم و سود سهام در صورتی که مازاد تصفیه از حساب ذخیره غیرقابل تقسیم شرکتبیشتر باشد.
۳ - انتقال مازاد تصفیه به حساب ذخیره قانونی غیرقابل تقسیم برای اقدامات مقرر طبق این قانون.
ماده ۱۲۶ - هر یک از اعضاء هیأت مدیره و بازرسان و مدیر عامل در صورتی که با سوء نیت بر خلاف اصول مقرر در این قانون و اساسنامههایمصوب مرتکب عملی شود که موجب زیان شرکت گردد علاوه بر جبران زیان وارده به حبس تأدیبی از سه ماه تا شش ماه محکوم خواهد شد.
ماده ۱۲۷ - هر یک از اعضاء هیأت مدیره و بازرسان و مدیر عامل به مجمع عمومی گزارش خلاف واقع بدهد به حبس تأدیبی از سه ماه تا شش ماهیا جزای نقدی از ده هزار ریال تا یکصد هزار ریال و یا به هر دو مجازات محکوم خواهد شد.
ماده ۱۲۸ - هر یک از مدیران عامل یا اعضای هیأت مدیره یا بازرسان و یا کارکنان شرکتها و اتحادیههای تعاونی مرتکب خیانت در امانت در موردوجوه و اموال شرکت یا اتحادیه گردد به حداکثر مجازات مقرره در ماده ۲۴۱ قانون مجازات عمومی محکوم میشود.
تبصره - رسیدگی به اتهام هر یک از کارکنان سازمانها و مؤسسات وابسته به دولت که بر حسب وظیفه سمت نظارت یا سرپرستی یا ارشاد یامداخله در اداره امور شرکتها یا اتحادیههای تعاونی را دارند تابع قوانین و مقررات دیوان کیفر کارکنان دولت خواهد بود.
ماده ۱۲۹ - حسابرسانی که درباره نتیجه حسابرسی شرکت یا اتحادیه تعاونی گزارش خلاف واقع بدهند به حبس تأدیبی از ۶ ماه تا یک سالمحکوم میشوند.
ماده ۱۳۰ - هر یک از اعضای شرکتهای تعاونی که با عدم انجام تعهد در معامله با شرکتی که عضو آن است عامداً به شرکت خسارت وارد کند علاوهبر جبران خسارت به جزای نقدی از پنج هزار ریال تا پنجاه هزار ریال محکوم خواهد شد در مورد این ماده تعقیب با گذشت مدعی خصوصی موقوفمیشود.
ماده ۱۳۱ - وزارت تعاون و امور روستاها در تعقیب مجرمین و مطالبه خسارات ناشی از جرمهای پیشبینی شده در این قانون در تمام مراحلرسیدگی از هزینه دادرسی معاف میباشد. تبصره - رسیدگی به دعاوی مذکور خارج از نوبت به عمل خواهد آمد.
ماده ۱۳۲ - پس از صدور کیفر خواست در مورد جرائم مندرج در این قانون مراتب از طرف مراجع قضایی به شرکت یا اتحادیه مربوط اعلام میشودو در این صورت متهم از سمت خود در شرکت یا اتحادیه برکنار میگردد.
وظایف وزارت تعاون و امور روستاها در مورد شرکتها و سازمانهای تعاونی
ماده ۱۳۳ - وزارت تعاون و امور روستاها برای ارشاد و نظارت و سرپرستی شرکتها و سازمانهای تعاونی به تدریج و متناسب با امکانات خودعهدهدار وظائف زیر است: ۱ - تربیت کارشناسان تعاونی و کمک مالی و فنی به تأسیس و اداره مراکز آموزش و تحقیقات تعاونی. ۲ - تربیت و تعلیم نیروی انسانی مورد نیاز شرکتها و سازمانهای تعاونی مانند مدیران عامل و حسابداران و حسابرسان. ۳ - اجرای برنامههای ترویج و آموزش برای تفهیم و تعمیم اصول و روشهای تعاونی. ۴ - تحقیقات آماری و مطالعه درباره فعالیت تعاونیها و اظهار نظر و اتخاذ تصمیم نهایی در زمینه اجرای طرحهای اساسی تعاونیها که وسیله سایرسازمانهای دولتی و خصوصی تهیه میشود. ۵ - اعمال کمکهای فنی و اداری و مالی در موارد لازم به منظور اداره صحیح تعاونیها. ۶ - تهیه اساسنامه و آییننامههای نمونه و فرمها و دفاتر مورد لزوم برای انواع شرکتها و اتحادیههای تعاونی و همچنین کمک به تنظیم آییننامههایاستخدامی کارکنان موظف در شرکتها و اتحادیههای تعاونی. ۷ - جلوگیری از فعالیت شرکتها و سازمانهایی که با به کار بردن نام تعاون عملیات آنها مخالف اصول تعاون و هدفهایی است که در این قانونتصریح شدهاست. ۸ - تعیین خط مشی کلی در امور آموزشی و اداری و اعتباری سازمانهای تعاونی از طریق پیشنهاد به شورای عالی هماهنگی تعاونیهای کشور (مندرج در فصل ۲۳ این قانون) و اجرای تصمیمات آن و هماهنگ کردن کلیه فعالیتهای تعاونی کشور در رشتههای تعاونی. ۹ - نظارت بر اجرای این قانون و سایر قوانین موضوعه درباره عملیات و وظایف شرکتها و اتحادیههای تعاونی. ۱۰ - تشکیل تدریجی کنگره تعاونیهای هر رشته در استانها و فرمانداریهای کل به منظور کمک به تشکیل اتحادیههای نظارت و هماهنگی مناطق واتحادیههای مرکزی.
فصل بیست و سوم - تشکیلات و نظام تعاونی کشور[ویرایش]
ماده ۱۳۴ - اتحادیه مرکزی هر یک از رشتههای تعاونی نماینده آن رشتهاست که به شرح زیر تشکیل میشود: ۱ - اتحادیه مرکزی تعاونیهای کشاورزی و روستایی. ۲ - اتحادیه مرکزی تعاونیهای مصرف. ۳ - اتحادیه مرکزی تعاونیهای کار و پیشه.
ماده ۱۳۵ - تشکیلات تعاونی در کشور به شرح زیر خواهد بود: الف - در هر منطقه تعاونی: ۱ - انواع شرکتهای تعاونی و اتحادیههای مربوط به منظور توسعه عملیات اقتصادی. ۲ - اتحادیه نظارت و هماهنگی تعاونیهای رشتههای سهگانه. ۳ - اتحادیههای اعتباری موضوع فصل هفتم این قانون. ۴ - سازمان اداری وزارت تعاون و امور روستاها. ب - تشکیلات تعاونی مرکزی: ۱ - شورای عالی هماهنگی تعاونیهای کشور. ۲ - شورای رسیدگی و داوری در اختلافات تعاونیها. ۳ - بانک تعاون کشاورزی ایران. ۴ - اتحادیه مرکزی تعاونیهای کار و پیشه. ۵ - اتحادیه مرکزی تعاونیهای کشاورزی و روستایی. ۶ - اتحادیه مرکزی تعاونیهای مصرف.
ماده ۱۳۶ - شورای عالی هماهنگی تعاونیهای کشور که دبیرخانه و محل تشکیل جلسات آن در وزارت تعاون و امور روستاها خواهد بود، بهریاست وزیر تعاون و امور روستاها و با عضویت مقامات زیر تشکیل میگردد: رییس هیأت مدیره اتحادیه مرکزی تعاونیهای کشاورزی و روستایی. رییس هیأت مدیره اتحادیه مرکزی تعاونیهای مصرف. رییس هیأت مدیره اتحادیه مرکزی تعاونیهای کار و پیشه. رییس هیأت مدیره بانک تعاون کشاورزی ایران. رییس کل بانک رفاه کارگران. رییس هیأت مدیره سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران. نماینده وزارت کار و امور اجتماعی. یک نفر کارشناس تعاونی به انتخاب وزیر تعاون و امور روستاها. تبصره - مادام که اتحادیههای مرکزی تعاونیها تشکیل نشدهاست وزیر تعاون و امور روستاها قائم مقام آنها در جلسات شورا خواهد بود.
ماده ۱۳۷ - آییننامه وظائف شورای عالی هماهنگی تعاونیهای کشور از طرف دبیر شورا تهیه و پس از تصویب شورا به مورد اجرا گذاشته میشود.
ماده ۱۳۸ - شورای رسیدگی و داوری در اختلافات تعاونیها با شرکت نماینده قضایی - دادستان کل کشور - نماینده وزارت تعاون و امور روستاها -نماینده وزارت کار و امور اجتماعی - سه نفر کارشناس تعاونی به انتخاب وزیر تعاون و امور روستاها و نمایندگان اتحادیههای مرکزی تعاونیها (پس ازتشکیل) به منظور اعلام نظر در مواردی که در این قانون و آییننامه اجرایی آن و یا اساسنامه شرکتها و اتحادیههای تعاونی تصریح شدهاست تشکیلمیشود.
فصل بیست و چهارم - حسابرسی شرکتها و اتحادیههای تعاونی[ویرایش]
ماده ۱۳۹ - وزارت تعاون و امور روستاها به منظور نظارت و ارشاد تعاونیها مجاز به حسابرسی آنها میباشد و در عین حال میتواند طبقآییننامهای که تنظیم خواهد کرد اجازه حسابرسی شرکتها و اتحادیههای تعاونی عضو اتحادیه به نظارت و هماهنگی را برای دورههای معین به اتحادیهمذکور بدهد و یا این اجازه را برای ادوار بعدی تمدید کند. تبصره ۱ - وزارت تعاون و امور روستاها با مشاهده نقص یا تخلفی در کار حسابرسی اتحادیه نظارت و هماهنگی مربوط میتواند در هر هنگاماجازه قبلی را لغو کند. تبصره ۲ - در مورد حسابرسی شرکتهای تعاونی کارگری وزارت تعاون و امور روستاها به وزارت کار و امور اجتماعی نمایندگی برای انجام اینوظیفه خواهد داد تا طبق ضوابط مصوب شورای عالی هماهنگی تعاونیهای کشور حسابرسی را انجام داده و نتیجه را به وزارت تعاون و امور روستاهااعلام دارد.
ماده ۱۴۰ - شرکتها و اتحادیههای تعاونی موظفند نسخهای از ترازنامه هر سال یا دوره مالی و حساب سود و زیان دوره مربوط را حداکثر ظرف یکهفته پس از تنظیم به اتحادیه نظارت و هماهنگی مربوط و در صورتی که این اتحادیه تشکیل نشده باشد به اداره کل تعاون و امور روستاهای محل (یااداره کار و امور اجتماعی در مورد شرکتهای تعاونی کارگری) ارسال دارند.
ماده ۱۴۱ - حسابرسی شرکتها و اتحادیههای تعاونی طبق آییننامهای خواهد بود که از طرف وزارت تعاون و امور روستاها تنظیم و به مورد اجراگذاشته خواهد شد.
ماده ۱۴۲ - شرکتها و اتحادیههای تعاونی روستایی که قبل از تصویب این قانون به ثبت رسیدهاند بنا به تشخیص وزارت تعاون و امور روستاها بهتدریج وضع خود را با این قانون تطبیق خواهند داد.
ماده ۱۴۳ - مطالبات شرکتها و اتحادیههای تعاونی از اعضاء خود جزء مطالبات ممتازهاست.
ماده ۱۴۴ - شرکتها و اتحادیههای تعاونی از پرداخت حقالثبت و نصف تعرفه آگهی ثبت در روزنامه رسمی کشور معافند.
ماده ۱۴۵ - وزارت تعاون و امور روستاها نمونه دفاتر مالی و حسابداری شرکتها و اتحادیههای تعاونی را تهیه خواهد کرد که پس از تأیید وزارتدارایی به جای دفاتر قانونی مقرر در قانون تجارت در اختیار آنها قرار گیرد و دفاتر مذکور در حکم دفاتر قانونی خواهد بود.
ماده ۱۴۶ - در مواردی که وزارت تعاون و امور روستاها تخلفی را در اداره امور شرکتها و اتحادیههای تعاونی ملاحظه کند بلافاصله با استفاده ازکلیه اختیارات پیشبینی شده برای مجمع عمومی عادی و فوقالعاده شرکت یا اتحادیه مربوط تصمیم لازم را اتخاذ و به مورد اجرا خواهد گذاشت.
ماده ۱۴۷ - سازمان تعاون مصرف کادر نیروهای مسلح شاهنشاهی از شمول این قانون مستثنی است و وظایفی را که بر عهده دارد مستقلاً طبقمقررات و اساسنامه و آییننامههای مخصوص به خود انجام خواهد داد.
ماده ۱۴۸ - کلیه قوانین و مقررات مغایر با این قانون ملغی است و در قوانین بعدی نیز نسخ یا اصلاح مواد و مقررات این قانون باید صریحاً قید شود.
ماده ۱۴۹ - این قانون به مدت پنج سال به صورت آزمایشی اجرا خواهد شد و هر گاه در این مدت وزارت تعاون و امور روستاها با توجه به نتایجتحقیقات انجام شده وسیله مرکز تحقیقات روستایی این وزارت (موضوع ماده ۱۵ قانون تشکیل شرکتهای سهامی زراعی) که از این پس مرکزتحقیقات وزارت تعاون و امور روستاها نامیده خواهد شد تغییرات و اصلاحاتی را در این قانون لازم تشخیص دهد جهت تصویب به کمیسیونهایتعاون و امور روستاهای مجلسین تقدیم مینماید و این تغییرات و اصلاحات پس از تصویب قابل اجراست.
دولت مکلف است در پایان مدت پنج سال لایحه نهایی را جهت تصویب مجلسین تقدیم نماید، مادام که لایحه نهایی به تصویب نرسیده مقررات اینقانون و مصوبات کمیسیونهای مذکور لازمالاجرا خواهد بود.
قانون فوق مشتمل بر یکصد و چهل و نه ماده و چهل و یک تبصره پس از تصویب مجلس سنا در تاریخ روز چهارشنبه پنجم خرداد ماه ۱۳۵۰ در جلسهروز یکشنبه شانزدهم خرداد ماه یک هزار و سیصد و پنجاه به تصویب مجلس شورای ملی رسید.
وفق مصوبه هیئت وزیران به شماره 43229/ت 59799 هـ مورخ 21/03/1401 حد نصاب معاملات موضوع ماده (3) قانون برگزاری مناقصات – مصوب 1383- به شرح زیر تعیین می شود: الف- معاملات کوچک: معاملاتی که مبلغ معامله تا سقف مبلغ یک میلیارد (1,000,000,000) ریال باشد. ب- معاملات متوسط : معاملاتی که مبلغ معامله بیشتر از سقف معاملات کوچک بوده و از مبلغ ده میلیارد (10,000,000,000) ریال تجاوز نکند. پ- معاملات بزرگ: معاملاتی که مبلغ برآورد اولیه آن ها بیش از مبلغ ده میلیارد (10,000,000,000) ریال باشد. 1401/03/25ادامه خبر ...
در اجرای مفاد (7) و(26) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۴۰۰/۰۳/۰۲ جهت ارسال اطلاعات فصل بهار 1401 و پس از آن قلم اطلاعاتی "عوارض" غیر فعال شده است و قلم اطلاعاتی "مالیات" جایگزین" مالیات و عوارض" گردیده است. *توجه: در خصوص اطلاعات مربوط به زمستان 1400 که پس ازتاریخ به روزرسانی سامانه (18/03/1401) و غیرفعال شدن قلم اطلاعاتی "عوارض" درج می شوند نیز، مطابق قانون فوق اقدام گردد. 1401/03/18ادامه خبر ...
سال 1399 : مبلغ22,500,000 ریال معادل دو میلیون و دویست و پنجاه هزار تومان / 5 درصد نصاب معاملات کوچک / شماره ابلاغ بخشنامه(21/1400/200) مورخ (23/03/1398)
سال 1400 : مبلغ 32,500,000 ریال معادل سه میلیون و دویست و پنجاه هزار تومان / 5 درصد نصاب معاملات کوچک / شماره ابلاغ بخشنامه(21/1400/200) مورخ (23/03/1398)
آخرین تغییرات ایجاد شده در سامانه فهرست معاملات و نحوه ارسال اطلاعات به شرح ذیل می باشد: 1-امکان درج عدد صفر در ردیف ها با عناوین اصل مبلغ کالا/خدمت منجمله مبلغ کالا/خدمت، مبلغ ناخالص صورت وضعیت تایید شده، مبلغ کالا/ خدمت مطابق دفاتر و سایر موارد مشابه در سرفصل های مربوطه حذف گردیده است. 2-امکان درج عدد غیر از صفر در ردیف های مالیات و عوارض ارزش افزوده در صورت درج عدد/مبلغ در موارد بند 1 امکان پذیر می باشد. 3-ویرایش مبلغ موارد بند 1 و افزایش مبلغ آنها بعد از اتمام مهلت ارسال اطلاعات مذکور در آیین نامه مربوطه مشمول جریمه عدم ارسال فهرست معاملات برای مبلغ افزایش یافته خواهد شد. 1399/04/18ادامه خبر ...
معاون درآمدهای مالیاتی سازمان امور مالیاتی کشور از تمدید مهلت ارسال فهرست معاملات فصلی دوره زمستان 98 و بهار 99 اشخاص مشمول، به ترتیب تا 15 تیرماه و 15 مهرماه سال جاری خبر داد. به گزارش رسانه مالیاتی ایران، محمد مسیحی، با اشاره به پیشنهاد دکتر امید علی پارسا، رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور به وزارت امور اقتصادی و دارایی، مبنی بر تمدید مهلت ارسال فهرست معاملات فصلی دوره زمستان 98 و بهار 99 اشخاص مشمول، به دلیل شیوع بیماری کرونا و ضرورت طرح فاصله گذاری و همچنین لزوم حمایت از فعالان اقتصادی در این شرایط خاص، عنوان داشت: پیشنهاد این سازمان در نهایت مورد موافقت دکتر فرهاد دژپسند، وزیر امور اقتصادی و دارایی قرار گرفت و جهت اجرا به این سازمان ابلاغ گردید. گفتنی است، به موجب مفاد ماده 10 آیین نامه اجرایی موضوع تبصره 3 ماده 169 اصلاحی مصوب1394/4/31، اشخاص مشمول ارسال فهرست معاملات مکلفند فهرست معاملات خود را در مقاطع سه ماهه ( فصلی) تهیه و تا یک ماه و نیم پس از پایان هر فصل به صورت الکترونیکی از طریق درگاه اینترنتی سازمان امور مالیاتی کشور برای سامانه معاملات ارسال نمایند. 1399/02/12ادامه خبر ...
به دلیل مصادف شدن تاریخ 1398/08/15 با تعطیل رسمی که موعد قانونی ارسال اطلاعات صورت معاملات مربوط به فصل تابستان 1398 می باشد، به استناد تبصره 1 ماده 177 قانون مهلت ارسال فهرست معاملات فصل تابستان 1398 برای مودیان ابواب جمعی ادارات امور مالیاتی که پنج شنبه ها دایر می باشند، لغایت روز پنج شنبه 1398/08/16بوده و مهلت مذکور برای مودیان محترم مالیاتی سایر ادارات امور مالیاتی(که در روز پنج شنبه تعطیل می باشند)، لغایت روز شنبه 1398/08/18خواهد بود
فیلد کسور مالیاتی بابت اصل مالیات حسب مورد در سرفصل های خرید، فروش، واردات، صادرات و اجاره در سامانه فهرست معاملات که قابل کسر از اصل مبلغ کالا یا خدمت در صورتحساب می باشد، جهت ارسال اطلاعات معاملات ایجاد گردیده است.
مالیات مکسوره مبلغی است که وفق قانون و حسب مورد درهنگام تخصیص یا پرداخت مبلغ صورتحساب یا صورت وضعیت توسط پردازنده آن از اصل مبلغ کالا یا خدمت قابل کسرو ایصال به حساب اداره مالیاتی مرنبط با دریافت کننده وجه می باشد
سال 1391 : مبلغ6,700,000 ریال معادل ششصد و هفتاد هزار تومان / 10 درصد نصاب معاملات کوچک / شماره ابلاغ بخشنامه(3954/200) مورخ (07/03/1392)
-سال 1392 : مبلغ8,800,000 ریال معادل هشتصد و هشتاد هزار تومان / 10 درصد نصاب معاملات کوچک / شماره ابلاغ بخشنامه(7151/200) مورخ (22/04/1392)
-سال 1393 : مبلغ12,000,000 ریال معادل یک میلیون و دویست هزار تومان / 10 درصد نصاب معاملات کوچک / شماره ابلاغ بخشنامه(509/93/200) مورخ (26/03/1393)
-سال 1394 : مبلغ13,900,000 ریال معادل یک میلیون و سیصد و نود هزار تومان / 10 درصد نصاب معاملات کوچک / شماره ابلاغ بخشنامه(504/64/200) مورخ (05/03/1394)
-سال 1395 : مبلغ20,000,000 ریال معادل دو میلیون تومان / 10 درصد نصاب معاملات کوچک / شماره ابلاغ بخشنامه(37/95/200) مورخ (25/05/1395)
-سال 1396 : مبلغ11,000,000 ریال معادل یک میلیون و صد هزار تومان / 5 درصد نصاب معاملات کوچک / شماره ابلاغ بخشنامه(30/96/200) مورخ (24/02/1396)
-سال 1397 : مبلغ12,500,000 ریال معادل یک میلیون و دویست و پنجاه هزار تومان / 5 درصد نصاب معاملات کوچک / شماره ابلاغ بخشنامه(38/97/200/ص) مورخ (12/03/1397)
-سال 1398 : مبلغ16,400,000 ریال معادل یک میلیون و ششصد و چهل هزار تومان / 5 درصد نصاب معاملات کوچک / شماره ابلاغ بخشنامه(29/98/200/ص) مورخ (03/04/1398)
سال 1399 : مبلغ22,500,000 ریال معادل دو میلیون و دویست و پنجاه هزار تومان / 5 درصد نصاب معاملات کوچک / شماره ابلاغ بخشنامه(21/1400/200) مورخ (23/03/1398)
سال 1400 : مبلغ 32,500,000 ریال معادل سه میلیون و دویست و پنجاه هزار تومان / 5 درصد نصاب معاملات کوچک / شماره ابلاغ بخشنامه(21/1400/200) مورخ (23/03/1398)
در اجرای مفاد ماده (14) آیین نامه اجرایی موضوع تبصره (3) ماده (169) قانون مالیات های مستقیم اصلاحی مصوب 31/04/1394 به پیوست تصویر تصویب نامه هیئت وزیران به شماره 21957/ت 56566هــــ مورخ 28/02/1398 در خصوص اعلام حد نصاب معاملات موضوع ماده (3) قانون برگزاری مناقصات مصوب سال 1383 برای سال 1398 و نحوه تسری نصاب معاملات موصوف در بند الف تصویب نامه مذکور به موجب ماده 42 قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی (2) مصوب سال1393به مواردی که معامله به صورت مزایده انجام می شود، ارسال می گردد. وفق مصوبه مزبور حد نصاب معاملات کوچک تا سقف سیصد و بیست و هشت میلیون(328000000) ریال می باشد که ماخذ مذکور در اجرای تکالیف مرتبط با مفاد آیین نامه اجرایی تبصره 3 ماده169 قانون مالیات های مستقیم موصوف حائز اهمیت می یابد. که معادل 5 در صد آن جهت ثبت اطلاعات تجمیعی سال 1398در سامانه صورت معاملات فصلی عبارت است از : شانزده میلیون و چهارصد هزار ریال (معادل یک میلیون ششصد و چهل هزار تومان) 1398/04/04ادامه خبر ...
پیرو امکان مشاهده اطلاعات معاملات ارسال شده برای شما پس از پایان زمان تسلیم اظهارنامه اصلاحی عملکرد مربوطه از طریق گزینه « مشاهده گزارشات/ اطلاعات ارسال شده برای شما » که در صفحه شخصی ارسال اطلاعات معاملات فصلی و برای اشخاص ثبت نام شده در نظام مالیاتی بابت دریافت شماره اقتصادی فراهم گردیده است، به استحضار میرساند ؛ جهت مساعدت و تسریع در روند رسیدگی مالیاتی به اطلاعات و همچنین رفع ایراد و ابهام بین طرفین معامله، امکان مشاهده اطلاعات معاملات ارسال شده برای شما از زمان صدرالاشاره، به یک ماه پس از موعد مقرر برای ارسال فهرست معاملات کاهش یافته است.1398/02/09ادامه خبر ...
"آن دسته از مودیان محترم که علاوه بر ثبت یا تأیید صورتحساب الکترونیکی حسب مورد در سامانه ثبت الکترونیکی معاملات نفتی (ثامن)، نسبت به ارسال همان اطلاعات در سامانه فهرست معاملات فصلی اقدام نموده اند، ضروری است با توجه به بخشنامه شماره 230/97/165 مورخ 1397/12/13 در خصوص بررسی و حذف موارد تکراری حداکثر تا تاریخ 1398/02/15 اقدام نمایند. خاطر نشان می سازد در هنگام حذف اطلاعات تکراری، می بایست مهلت مقرر در ماده (10) آئین نامه اجرایی موضوع تبصره (3) ماده (169) قانون مالیاتهای مستقیم اصلاحی مورخ 1394/04/31 مدنظر قرار گیرد." با تشکر1398/01/05ادامه خبر ...
حسب تغییرات و امکانات جدید پیاده سازی شده در سامانه ارسال اطلاعات معاملات، امکان ویرایش و یا حذف رکوردهای اطلاعاتی مربوط به سال 1395 و به بعد که در جداول فروش، خرید، پیمانکار در پیمان های بلند مدت، کارفرما در پیمان های بلند مدت، صادرات/ فروش به شخص خارجی، واردات/ خرید از شخص خارجی و اجاره ورود اطلاعات شده اند و تاکنون در رسیدگی مالیاتی ارسال کننده اطلاعات و یا طرف معامله و مقابل ارسال کننده اطلاعات لحاظ نشده اند، توسط ارسال کننده اطلاعات و از طریق سامانه ارسال اطلاعات معاملات فصلی فراهم شده است. با عنایت به موارد موصوف امکان انتقال زمانی اطلاعات ( از سال و یا فصل ثبت نهایی شده به سال و فصل صحیح دیگر ) که فیلدهای تاریخ آن غیر الزام و خالی می باشد و یا انتقال نوع معاملات ( خرید به فروش و یا بالعکس برای سالهای 95 و پیش از آن) همچنان از طریق ادارات کل امور مالیاتی محل رسیدگی به پرونده مالیاتی ارسال کننده اطلاعات و با مکاتبه و ارائه مدارک و مستندات مربوطه قابل پیگیری و انجام می باشد.1397/12/18ادامه خبر ...
با عنایت به دستورالعمل اجرائی ارسال اطلاعات فصلی موضوع ماده 169 امکان ورود اطلاعات جدید، حذف یا یکبار ویرایش اطلاعات عملکرد 1392 (توسط مودیان) فقط تا پایان 97/12/29وجود خواهد داشت.1397/12/13ادامه خبر ...
به منظور جلوگیری از تضییع حقوق مؤدیان محترم مالیاتی، خریداران کلیه محصولات از شرکت های پتروشیمی و پالایشگاه ها می بایست حد اکثر تا ساعت23 روز دوشنبه مورخ 15/05/1397 نسبت تعیین وضعیت "تأیید" صورتحساب های فروش شرکتهای مذکور در سامانه ثامن اقدام نمایند. 1397/05/13ادامه خبر ...
« ارسال اطلاعات صرفاً در موارد معامله واقعی انجام شده با مبلغ واقعی می بایست صورت گیرد و قید مبالغ صفر و مشابه به دلیل عدم معامله فاقد وجاهت می باشد. »1397/04/31ادامه خبر ...
مطابق ماده 10 آیین نامه اجرایی موضوع تبصره 3 ماده 169 قانون مالیات های مستقیم اصلاحی مصوب 1394/4/31 مهلت ارسال اطلاعات در سامانه صورت معاملات فصلی از سال 1396 به بعد، تا یک ماه و نیم پس از پایان هر فصل می باشد.1397/04/26ادامه خبر ...
طبق مصوبه شماره 18039/ت55344 ه مورخ 22/02/1397، نصاب معاملات کوچک تا سقف مبلغ دویست و پنجاه میلیون(250000000) ریال می باشد که ماخذ مذکور می تواند در هنگام انجام تکالیف مقرر در آیین نامه اجرایی تبصره3 ماده 169 اصلاحی قانون مالیات های مستقیم مصوب 31/04/1394 به شماره 46378/3949/200 مورخ 18/03/1395 مد نظر قرار گیرد.1397/02/20ادامه خبر ...
معاون مالیاتهای مستقیم سازمان امو********یاتی کشور ازامکان ارسال اطلاعات فهرست معاملات مربوط به تمامی فصول سال 1396 تا پایان اردیبهشت ماه سال 1397 خبر داد و تصریح کرد آن دسته از مودیان محترم مشمول ماده 169 ق.م.م مصوب 1394 که اطلاعات معاملات فصلی خود را حداکثر تا پایان اردیبهشت ماه سال جاری از طریق سامانه عملیات الکترونیکی سازمان به نشانی ttms.tax.gov.ir ارسال نمایند جرایم مقرر قانونی آنان قابل بخشش می باشد.
معاون مالیاتهای مستقیم سازمان امور مالیاتی کشورتصریح کرد از آنجاییکه موکول کردن ارسال اطلاعات به روزهای پایانی مهلت قانونی با توجه به حجم زیاد اطلاعات واصله ممکن است موجب بروز مشکلات شود، لذا درخواست میشودمودیان محترم مالیاتی، ارسال صورت معاملات فصلی خود را به روزهای پایانی موکول نکرده و دراسرع وقت و بر اساس ترتیبات یاد شده نسبت به انجام تکالیف قانونی خود اقدام نمایند. 1397/02/16ادامه خبر ...
با توجه به مفاد بخشنامه شماره 117/96/200 مورخ 1396/8/23 در خصوص تمدید مهلت ارسال فهرست معاملات فصول بهار، تابستان، پاییز 1396 تا نیمه اردیبهشت ماه 1397(15/02/1397)، مهلت ارسال اطلاعات فهرست معاملات فصل زمستان در مهلت مقرر مربوطه(15/2/1397) می باشد.1397/01/20ادامه خبر ...
اطلاعیــه (قـابل توجــه اشخاص حـقیقـی و حـقــوقـی) - اصلاح مواد فصل دوم آیین نامه اجرایی موضوع تبصره (3) ماده 169 قانون مالیات های مستقیم (تسهیل فرایند صدور شماره اقتصادی برای فعالان اقتصادی)
اطلاعیه- مالیات مقطوع سکه (قابل توجه اشخاص حقیقی خریدار سکه در سال 1398)
قابل توجه جایگاهداران سوخت- فراخوان مشمولان مرحله هشتم اجرای نظام مالیات بر ارزش افزوده
اطلاعیه- قابل توجه موسسات خیریه و عام المنفعه
فرم نظرسنجی از ارباب رجوع - موضوع ماده 8 طرح تکریم مردم
در سالهای گذشته، سازمان امور مالیاتی از نرمافزارهای متعددی جهت منابع مالیاتی مختلف استفاده کرده است. بهطوریکه هر بخش مشاغل اشخاص حقیقی، اشخاص حقوقی، ارزشافزوده و … دارای نرمافزار اختصاصی خود بوده و مشارکتی میان آنها وجود نداشته است؛ اما در طرح جامع مالیاتی همانطور که از نام و اهداف آن مشخص است، یک نرمافزار جامع جهت یکپارچهسازی منابع مالیاتی مختلف با نام سنیم ایجاد گردیده که تمرکز اصلی بر روی شخص مؤدی خواهد بود که این امر مطابق اصلاحیه قانون مبنی بر تعیین مالیات بر اساس مجموع درآمد اشخاص نیز میباشد. سازمان امور مالیاتی کشور در سال ۱۳۸۶ مناقصهای برگزار کرد و بستر اصلی نرمافزار مورداستفاده در طرح جامع مالیاتی با عقد قراردادی با ارزش (ارزش قرارداد با الحاقیه هایی که بعداً اضافه میگردد) در حدود ۴۵ میلیون یورو در سال ۱۳۸۸ به یک شرکت فرانسوی به نام بول واگذار گردید که طرح اولیه آن با نام اریس در برخی ادارات پایلوت e-tax مورد استفاده قرار گرفت.
این نرمافزار که با نام سنیم هماکنون در سازمان امور مالیاتی در حال اجرا و پیادهسازی میباشد (بدون تغییر محتوا نسبت به اریس و تنها با تغییر نام)، قرار بود در پاییز ۱۳۹۱ بهصورت کامل اجرایی گردد، اما بعد از گذشت ۶ سال، هنوز به طور کامل اجرایی نشده است. هرچند بنا بر تصمیم سازمان امور مالیاتی و الزامات قانونی، رسیدگی به کلیه اظهارنامههای مالیاتی کلیه منابع و حتی اشخاصی که نسبت به ارائه اظهارنامه اقدام ننمودهاند مربوط به سال ۱۳۹۶ و بعدازآن میبایست در این نرمافزار مورد حسابرسی قرار گیرند که خود میتواند زمینهساز اجرای کامل این نرمافزار در ادارات امور مالیاتی گردد.
ادارات e-tax چیست؟
واژه e-tax شاید یکی از معروفترین لغات در طرح جامع مالیاتی باشد. ایتکس یک اداره امور مالیاتی بوده که با اتکا به سامانه نرمافزار طرح جامع مالیاتی بهعنوان یک نمونه الکترونیکی به انجام امور اداری مربوطه میپردازد. هدف از ایجاد این ادارات ایجاد ادارات امور مالیاتی با الگوی طرح جامع مالیاتی بوده که بهتدریج این ادارات در سطح کشور گسترش یافته و به کل کشور تعمیم داده میشود. بهعبارتدیگر اجرا و آزمایش عملی الگوی طرح جامع مالیاتی هدف اصلی تشکیل این ادارات میباشد.
در ادارات e-tax امور اداری مربوط به کلیه منابع مالیاتی برخی مؤدیان که شرایط آنها توسط سازمان تعیین میگردد (همانند اشخاص حقوقی، ارزشافزوده و برخی اشخاص حقیقی دارای شرایط خاص) بهعنوان نمونه در سامانه طرح جامع مالیاتی سنیم انجام میگیرد و در کنار آن سایر ادارات به بررسی سوابق مؤدیان در این ادارات و همچنین امور مالیاتی مؤدیان مستثنا شده از سامانه نرمافزار یکپارچه مالیاتی میپردازند. این روند تا جایی ادامه پیدا خواهد کرد که نهتنها کلیه منابع مالیاتی در سطح کل کشور در سامانه طرح جامع مالیاتیe پیادهسازی و اجرا شده، بلکه سوابق کلیه پروندهها موردبررسی قرار گرفته و پس از وصول کلیه مالیاتهای مربوطه، طبق زمانبندیهای قانونی بهتدریج حذف و مختومه گشته و تنها پروندههای جدید شکلگرفته شده در این طرح جهت ادامه کار باقی بماند.
سنیم و کلام آخر درباره سامانه های طرح جامع مالیاتی
همانطور که از مطالب فوق مشخص است، تفاوت واضحی میان سامانه طرح یکپارچه مالیاتی و e-tax وجود دارد و این در حالی است که در میان عموم این واژگانها بهطور اشتباه مورداستفاده قرار میگیرد. بهطور خلاصه اما ایتکس یک اداره امور مالیاتی بوده که طرح جامع مالیاتی در آن به اجرا درآمده و سنیم نام نرمافزاری است که در این طرح بهعنوان نرمافزار یکپارچه مالیاتی مورداستفاده قرار میگیرد.
به موجب ماده 169 قانون مالیات های مستقیم، کلیه اشخاص مشمول، مکلف هستند در سامانه مؤدیان مالیاتی ثبت نام کنند و نسبت به صدور صورتحساب الکترونیکی برای فروش کالا و خدمات خود اقدام کنند و سازمان امو مالیاتی برای محاسبه مالیات و عوارض فروش کالاها و خدمات برای اشخاص عضو سامانه مؤدیان، از ارزش فروش مندرج در صورتحساب الکترونیکی استفاده می کند و در صورت عدم استفاده از سامانه مؤدیان مالیاتی، اشخاص مشمول، از تخفیفات مالیاتی بهره مند نمی شوند و مشمول جرائم مالیاتی می شوند. شرکت سپینا برای سهولت و تسریع در ارسال اطلاعات صورتحساب ها به سامانه امور مالیاتی اقدام به تهیه و تولید نرم افزار ارسال مستقیم صورت حساب ها به سامانه امور مالیاتی کرده است و کاربران به سادگی و با حفظ حریم شخصی اقدام به تهیه و استفاده از این نرم افزار کنند.
00:00 | 01:36
1. ایجاد فایل های امضای دیجیتال ویژه سامانه مؤدیان مالیاتی
فایلهای امضای دیجیتال برای سامانه مودیان مالیاتی را می توان با ابزار تولید فایل های امضای دیجیتال سپینا به سادگی تولید کرد. این ابزار کلید عمومی، کلید خصوصی و فایل CSR را به راحتی و با حفظ حریم خصوصی شرکت ها، برای صدور گواهی امضای دیجیتال و فعال سازی کارپوشه مالیاتی تولید می کند.
00:00 | 01:51
دانلود رایگان نرم افزار تولید امضای دیجیتال سامانه مؤدیان سپینا
برای دانلود نرم افزار تولید فایل های امضای دیجیتال سامانه مودیان سپینا، بر روی دکمه دانلود کلیک نمایید. در پنجره ظاهر شده فرم را تکمیل و روی دکمه دریافت لینک دانلود کلیک کنید تا لینک دانلود نرم افزار ظاهر شود. لینک دانلود به ایمیل شما نیز ارسال خواهد شد. (پوشه spam ایمیل خود را چک کنید)
پس از دانلود فایل، ابتدا آنرا از حالت زیپ خارج و سپس نصب نمایید.
کارپوشه سامانه مؤدیان مالیاتی، مجموعه ای از اطلاعات است که برای محاسبه و تهیه اظهارنامه مالیاتی صورتحساب ها از آن استفاده می شود. کارپوشه شامل مدارکی مانند گواهی ها، رسیدهای خرید و فروش، صورت حساب ها، مدارک بانکی و … می باشد؛ به علاوه، در صورت بروز مشکلات در مالیات، داشتن کارپوشه به عنوان یک منبع اطلاعاتی می تواند به مؤدیان مالیاتی کمک کند تا سریعتر و با دقت بیشتری به مشکلاتشان پی ببرند.
00:00 | 03:41
3. ثبت گواهی امضای دیجیتال برای سامانه مودیان
برای ارسال صورت حسابها به سامانه مودیان لازم است اطلاعات ارسالی با استفاده از امضای دیجیتال رمزگذاری شود. امضای دیجیتال برای هر شرکت باید در مرکز صدور گواهی الکترونیکی میانی عام (gica.ir) ثبت شود. برای این کار لازم است صدور درخواست گواهی الکترونیکی از طریق CSR در سامانه ثبت شود و سپس جهت اخذ امضای دیجیتال به دفاتر اسناد رسمی منتخب به صورت حضوری مراجعه نمود.
00:00 | 05:22
4. ارسال صورتحساب به سامانه مؤدیان مالیاتی
ارسال صورت حساب به سامانه مودیان مالیاتی، از دو طریق شرکت های معتمد و یا به صورت مستقیم می تواند انجام گیرد. در صورت ارسال به صورت مستقیم، ضمن حفظ حریم خصوصی اطلاعات، هزینه سربار کمتری نیز برای شرکت ها دارد. به منظور ارسال مستقیم صورت حسابها، شرکت سپینا در مجموعه نرم افزارهای خود، زیرسیستم سامانه مودیان را طراحی و تعبیه نموده است تا اطلاعات صورت حسابها در ضمن انجام ثبت عملیات روزانه در نرم افزارها با استفاده از زیرسیستم سامانه مودیان، صورت حسابها با سهولت و سرعت، بدون سربار اضافی انتقال به سیستم دیگر، با مدیریت کاربران برای سامانه مودیان ارسال می شود. همچنین زیرسیستم سامانه مودیان سپینا به شما این امکان را می دهد تا صورتحساب های جدید، صورتحساب های اصلاح شده، ابطالی و پرداخت ها را به سامانه مودیان مالیاتی ارسال نمایید.
00:00 | 05:39
شرکت سپینا راهکارهای سازمانی راهیار را مناسب کسب و کارهای بزرگ تولید کرده و راهیار محصولی جامع و یکپارچه، توسعهپذیر، سریع و حرفهای مبتنی بر آخرین فناوری های روز دنیا است. راهیار با منابع کم سخت افزاری از سرعت و عملکرد بالایی برخوردارست و همچنین فرایند پذیربوده و توزیع شدگی جغرافیایی را به خوبی پوشش می دهد.
نرم افزار حسابداری پیشران، محصول تولیدی گروه نرمافزاری سپینا برای کسب و کارهای کوچک و درحال رشد است. اطمینان از پایداری دادهها و اطلاعات مالی مشتریان، سرعت در محاسبات گسترده، سادگی و تحلیل کاربردی محصول از نقاط تمرکز سپینا برای تولید این محصول می باشد.
یکی از اصلیترین مباحث برای یادگیری و آموزش حسابداری، آشنایی با ماهیت حسابها در حسابداری است. این موضوع، به نوعی یک ابزار بسیار کاربردی است و هرگاه بخواهید ثبتی را در دفاتر حسابداری بزنید، حتما باید ماهیت حسابهای مربوط به آن ثبت را بدانید.
شاید اگر بخواهیم دقیقتر این موضوع را بیان کنیم، باید بگوییم شما باید به قدری بر روی ماهیت حسابها در حسابداری مسلط شوید، که بدون صرف زمان برای یادآوری این موارد هر تغییر را در حساب مذکور ایجاد نمایید.
در این مقاله به معرفی و بررسی ماهیت حسابها در حسابداری، انواع ماهیت حسابها، جدول شناسایی ماهیت حسابها، خلاف ماهیت حسابداری و … می پردازیم.
خواندن مقاله ماهیت حسابها در حسابداری را به چه کسانی پیشنهاد می کنیم؟
مدیران کسب و کار های مختلف
مدیران مالی
حسابدارن
دانشجویان و علاقه مندان به رشته حسابداری
در این مقاله به مباحث زیر می پردازیم:
ماهیت حسابها در حسابداری چیست؟
شاید بگویید اصلا حسابداری چیست در پاسخ به این سوال باید بگوییم که همه چیز در حسابداری، از آنجایی شروع میشود که با رسم یک ترازنامه، بعضی از حسابها را در سمت راست و باقی حسابها را در سمت چپ جایگذاری می کنیم. ماهیت هر حساب، مبنای تقسیم بندی آنها می باشد.
اگر دانشجوی این رشته باشید یا اینکه در کلاس های آموزش حسابداری در آموزشگاه حسابداری شرکت کرده باشید، به خوبی میدانید که اکثر اساتید آموزش این مهارت را با مطرح کردن همین مساله آغاز می کنند. ما نیز برای توضیح دادن ماهیت حسابها در حسابداری از همین ترازنامه شروع میکنیم. همچنین اگر به مباحث ترازنامه علاقمند هستید، جهت اطلاعات بیشتر میتوانید به مقاله ترازنامه چیست مراجعه نمایید.
ماهیت شناسی در حسابداری
در ترازنامه، داراییها سمت راست و بدهیها و سرمایه در سمت چپ نوشته میشوند. ضمن اینکه به دلیل تعادل موجود بین دو طرف، این فرمول به دست می آید:
بدهی + سرمایه = دارایی
جهت ماهیت شناسی در حسابداری، اول از خود بپرسید که اصول حسابداری چیست؟ سپس لازم است که به 9 حساب اصلی اشاره نماییم و ماهیت بدهکار یا بستانکار، خنثی یا دوگانه آنها را مشخص کنیم.
ماهیت حسابهای زیر مجموعه دارایی ها بدهکار و حسابهای زیر مجموعه بدهی ها یا سرمایه بستانکار است.
به صورت کلی، هر کدام از این 9 حساب اگر که در سمت راست ترازنامه و زیر مجموعه داراییها باشند، ماهیت بدهکار و آنهایی که در سمت چپ و زیرمجموعه بدهی ها یا سرمایه باشند، ماهیت بستانکار دارند. اگر علاقمند هستید تفاوت ترازنامه با تراز آزمایشی را بدانید، به مقاله نمونه تراز آزمایشی مراجعه نمایید.
بدهکار
بستانکار
بدون ماهیت
دارایی جاری
بدهی جاری
ماهیت حسابهای انتظامی
دارایی غیرجاری
بدهی غیر جاری
هزینه ها
حقوق صاحبان سهام
بهای تمام شده
درآمد
حال که به صورت مختصر با نام هر یک از 9 حساب اصلی و ماهیت آنها آشنا شدید، قصد داریم که شما را به صورت مفصل تر و کامل تر با این موارد آشنا کنیم. ادامه مقاله را از دست ندهید!
انواع ماهیت حساب ها
به صورت کلی، چهار نوع ماهیت در حسابداری وجود دارد:
ماهیت بدهکار حسابداری
ماهیت بستانکار حسابداری
ماهیت خنثی حسابداری
ماهیت دوگانه حسابداری
هر یک از این 4 مورد، ویژگیهای خاص خود را دارند. برای تشخیص اینکه هر حساب دارای کدام یک از این 4 نوع ماهیت است، باید بر اساس نکاتی که عنوان خواهیم کرد آنها را بررسی نمایید. ضمنا برای اطلاع از ماهیت حساب ها و اصول و مفروضات حسابداری می توانید بهترین آموزشگاه حسابداری در تهران را جهت آموزش جستجو کنید.
به صورت کلی 4 نوع ماهیت حسابها وجود دارد.
ماهیت بدهکار در حسابداری
در سمت راست، عنوان داراییها ثبت می شود. به این معنا که هر چیزی که با عنوان دارایی یک موسسه یا شرکت شناخته می شود، را در زیر مجموعه داراییها قرار می دهیم.
از جمله آنها: موجودی نقد، بانک، حساب های دریافتنی، موجودی کالا، داراییهای ثابت، هزینهها و بهای تمام شده و… می باشند.
بخش داراییها و هزینهها و تمام حساب هایی که در زیرمجموعه آنها قرار می گیرند، ماهیت بدهکار دارند. در اصل، میتوان گفت حسابهای گیرنده ارزش ماهیت بدهکار دارند.
ماهیت بدهکار داشتن به این معناست که افزایش موجودی آن حساب را به بعنوان بدهکار ثبت می زنیم و اگر از موجودی آن کم شود، به عنوان بستانکار ثبت می زنیم. پس وقتی ماهیت حسابی بدهکار باشد، افزایش در آن موجب بدهکار شدن و کاهش در آن موجب بستانکار شدنش می گردد.اطلاعات کامل تنخواه گردان در لینک قبل میباشد.
ماهیت بستانکار در حسابداری
برعکس حساب هایی که ماهیت بدهکار داشتند، حسابهای بستانکار ارزش دهنده می باشند و ماهیت متفاوتی دارند.به صورت کلی، حساب های بدهی، سرمایه، پیش دریافت، حقوق صاحبان سهام و درآمد چنین ماهیتی دارند.
در این حساب ها، هرگاه افزایش موجودی داشته باشیم بستانکار میشوند و هر گاه از موجودی شان کاسته شود، بدهکار می گردند. همچنین، توجه داشته باشید که مانده این حسابها باید بستانکار باشد.
در حسابهایی که ماهیت بدهکار داشته باشند، باید مانده آن ها بدهکار باشد و در حساب هایی که ماهیت بستانکار دارند برعکس، باید مانده شان بستانکار باشد.
بررسی مانده حساب های بستانکار یکی از وظایف حسابدار است.
ماهیت دوگانه حسابداری
برخلاف حسابهای قبلی نام برده شده که می بایست حتما هرکدام در جای مشخص شده (در سمت چپ یا راست ترازنامه و سایر صورت های حسابداری) قرار داشته باشند، حساب هایی هم وجود دارند که ماهیت دوگانه حسابداری دارند.
این موارد، می توانند در سمت راست یا چپ معادلات حسابداری قرار بگیرند. همچنین، در پایان سال وقتی حسابداران میخواهند برای حسابها مانده گیری کنند، مانده این ها هم می تواند بدهکار باشد و هم می تواند بستانکار باشد. برای مثال، ماهیت حساب جاری شرکا در حسابداری در همین دسته جای دارد و دوگانه است.
حساب هایی که افزایش یا کاهش را در هر دو سمت بدهکار و بستانکارشان ثبت می نمایند، حساب هایی با ماهیت دوگانه هستند.
ماهیت خنثی حسابداری
حساب های فاقد ماهیت که در واقع دارای ماهیت خنثی در حسابداری می باشند، صرفا جنبه تعهدی دارند. تا اینجا به صورت کلی به ماهیت همه حسابها در حسابداری اشاره کردیم اما مورد آخر شرایط متفاوتی با قبلی ها دارد. تغییراتی که در حساب های فاقد ماهیت رخ می دهد، رویداد مالی به شمار نمیآیند.
برای مثال، ماهیت حساب های انتظامی در همین دسته قرار دارد و خنثی می باشد. برای چگونگی تشخیص ماهیت حسابهای خنثی باید به داشتن این 3 ویژگی در آنها توجه داشت:
طرف هیچ حساب مالی قرار نمی گیرند.
در گزارش های مالی ارائه نمیشوند. البته ممکن است گاهی صرفا برای ارائه آمار از آنها استفاده شود.(حتما بخوانید: خصوصیات کیفی اطلاعات مالی)
در حساب های پرداختی یا دریافتی ثبت مشابهی دارند.
جدول شناسایی ماهیت حسابها
با توجه به تنوع و گستردگی حسابهای حسابداری، شناخت ماهیت حسابها در حسابداری خیلی کار راحتی نیست.
هنگام کار در فرایند حسابداری، سوالات مختلفی در ذهن برخی از افرادایجاد میشود، مثل: اصول حسابداری چیست؟ ماهیت حساب برداشت چیست؟ ماهیت حساب تنخواه گردان چیست؟ ماهیت حساب درآمد یا ماهیت حساب دریافتنی چیست؟ و سوالاتی از این قبیل.
بررسی جداول جهت شناخت ماهیت حسابها در حسابداری
برای یافتن پاسخ چنین سوالاتی، جداولی طراحی شده که کار شناخت ماهیت حسابها در حسابداری را آسان میسازند. در این بخش جدول ماهیت حساب ها در حسابداری را مشاهده می کنید، در ادامه نیز ماهیت انواع سرفصل حسابها را معرفی مینماییم.
نام حساب
گروه حساب
ماهیت حساب
حق عضویت
حقوق صاحبان سهام
بستانکار
ضایعات
هزینه
بدهکار
حساب اندوخته قانونی
حقوق صاحبان سهام
بستانکار
بهای تمام شده کالای فروش رفته
بهای تمام شده کالا فروش رفته
بدهکار
حساب تخفیفات نقدی خرید
بهای تمام شده کالا فروش رفته
بستانکار
حساب پرداختنی
بدهی جاری
بستانکار
حساب وام کارکنان
دارایی جاری
بدهکار
حساب پیش پرداخت
دارایی جاری
بدهکار
مالیات بر ارزش افزوده خرید
دارایی جاری
بدهکار
حساب استهلاک انباشته
بدهی جاری
بستانکار
حساب انتظامی
حساب کنترلی
هم بدهکار هم بستانکار
حساب اسناد پرداختنی
بدهی جاری
بستانکار
حساب اعتبار اسنادی
دارایی جاری
بدهکار
حساب اسناد دریافتنی
دارایی جاری
بدهکار
حساب اندوخته
حقوق صاحبان سهام
بستانکار
حساب برگشت از خرید
بهای تمام شده کالا فروش رفته
بستانکار
حساب برگشت از فروش
هزینه
بدهکار
حساب بانک
دارایی جاری
بدهکار
حساب برداشت شرکا
بدهی جاری
بستانکار
پیش دریافت درآمد
بدهی جاری
بستانکار
پرداختنی تجاری
بدهی جاری
بستانکار
پیش پرداخت اجاره
دارایی جاری
بدهکار
حساب تنخواه
دارایی جاری
بدهکار
حساب تعدیلات سنواتی
حقوق صاحبان سهام
هم بدهکار هم بستانکار
حساب تقسیم سود
حقوق صاحبان سهام
هم بدهکار هم بستانکار
تخفیفات نقدی فروش
هزینه
بدهکار
حساب تعهد صاحبان سهام
حقوق صاحبان سهام
بستانکار
حساب جاری کارکنان
دارایی جاری
بدهکار
حساب جاری شرکا
بدهی جاری
بستانکار
حساب جذب و انحرافات
بهای تمام شده کالا فروش رفته
بدهکار
حساب جاری نزد بانک
دارایی جاری
بدهکار
حساب جاری اشخاص
دارایی جاری
بدهکار
فروش
درآمد
بستانکار
هزینه
هزینه
بدهکار
سپرده حسن انجام کار
بدهی جاری
بستانکار
حقوق صاحبان سهام
حقوق صاحبان سهام
بستانکار
سهام خزانه
حقوق صاحبان سهام
بستانکار
کنترل خرید
حساب کنترلی
بدهکار
حساب ذخیره
بدهی جاری
بستانکار
حساب ذخیره مالیات
بدهی جاری
بستانکار
ذخیره مطالبات مشکوک الوصول
بدهی جاری
بستانکار
رهن و ودیعه
دارایی جاری
بدهکار
کالای در راه
دارایی جاری
بدهکار
وجوه در راه (بین راهی)
دارایی جاری
بدهکار
حساب صندوق
دارایی جاری
بدهکار
حساب جاری شرکا
بدهی جاری
بستانکار
حساب پیش دریافت
بدهی جاری
بستانکار
سرمایه
حقوق صاحبان سهام
بستانکار
هزینه حقوق و دستمزد
هزینه
بستانکار
ماهیت درآمد در حسابداری
آیا می دانید ماهیت حساب درآمد چیست؟ در یک کلام می توان جواب داد که حساب درآمد ماهیت بستانکار دارد.
اما نکته مهم تر این است که ماهیت درآمد در حسابداری چگونه مشخص میگردد؟ توجه داشته باشید که درآمد حاصل از فروش کالا یا ارائه خدمات به مشتریان، موجب افزایش در سرمایه می شود. (بیشتر بخوانید: روش های قیمت گذاری کالا و خدمات) همانطور که اشاره شد حساب سرمایه دارای ماهیت بستانکار می باشد، چرا که در سمت چپ ترازنامه قرار میگیرد.
در نتیجه، درآمد هم ماهیت بستانکار دارد و با هر افزایشی بستانکار و با هر کاهش در موجودی آن بدهکار میگردد. باقی مانده حساب درآمد نیز باید بستانکار شود.
ماهیت خرید در حسابداری
حساب خرید به حسابی گفته میشود که بهای کالاهای خریداری شده در یک دوره مالی در آن ثبت میگردد. ماهیت خرید در حسابداری بدهکار است.
خریدها می توانند نقدی یا نسیه باشند ولی در هر حالتی، با خرید کالا یا خدمات این حساب افزایش مییابد و در نتیجه بدهکار میشود. اما اگر حساب خرید کاهش یابد بستانکار خواهد شد. از جمله مواردی که موجب کاهش در آن و بستانکار شدنش میگردند، افزایش حساب هایی مثل: برگشت از خرید، تخفیفات یا تخفیفات نقدی خرید و … است.
نکته: ماهیت حساب هایی مانند برگشت از خرید و تخفیفات یا تخفیفات نقدی خرید بستانکار است. به عنوان نتیجه گیری، اگر این ها افزایش یابند بستانکار میشوند و چون حساب خرید را کاهش دادهاند، حساب خرید نیز بستانکار میشود.
ماهیت فروش در حسابداری
ماهیت فروش در حسابداری بستانکار است. هرگاه یک موسسه بازرگانی کالا یا خدمات خود را به مشتریانش بفروشد، این حساب ثبت بستانکار خورده و افزایش مییابد. اما اگر کاهش پیدا کند، بدهکار میشود.
اگر حسابهای کاهنده درآمد کم شوند، در اصل از حساب فروش نیز کم خواهند کرد. برای توضیح بیشتر، وقتی حساب های تخفیفات نقدی فروش و برگشت از فروش و تخفیفات افزایش یابد، ثبت بدهکار میخورند و چون حساب فروش را نیز کم کردهاند، این حساب هم بدهکار خواهدشد.
ماهیت فروش در حسابداری بستانکار می باشد.
ماهیت حساب جاری شرکا در حسابداری
حساب جاری شرکا برای دریافتها و پرداختهای نقدی شرکا و سهام داران مورد استفاده قرار میگیرد.
ماهیت حساب جاری شرکا در حسابداری دوگانه است. درواقع این حساب یک بار زیرمجموعه حساب کل سایر حساب های دریافتنی و یک بار نیز زیرمجموعه حساب کل سایر حساب های پرداختنی قرار میگیرد. در هر حالت هم ماهیت آن بستگی به ماهیت حساب سایر حسابهای دریافتنی و ماهیت حساب سایر حساب های پرداختنی دارد. برای دریافت کار برگ لینک قبل را کلیک کنید.
حساب جاری شرکا به نوعی یک حساب کمکی برای حسابداران شرکت بهشمار میآید و نشان دهنده تبادلات مالی میان شرکت و شرکای آن میباشد.
اگر حساب جاری شرکا بستانکار باشد، به این معناست که شرکت به سهامداران خود بدهکار است. اما اگر بدهکار باشد نشان میدهد که سهامداران به شرکت بدهکار هستند.
ماهیت حساب جاری کارکنان در حسابداری
برای شناسایی ماهیت حساب جاری کارکنان در حسابداری بهتر است بدانیم ماهیت حساب حسابهای دریافتنی چیست، چرا که جاری کارکنان در زیرمجموعه آن قرار دارد.
حساب های دریافتنی نشان دهنده مطالبات شرکت از افراد و دیگر شرکت هاست. حساب جاری کارکنان نیز به همین صورت، نشان میدهد که شرکت از کارکنان و پرسنل خودش چه میزان مطالبات دارد. برای مثال مساعدههایی که به پرسنل پرداختهشده در این حساب ثبت میشود.
با توجه به این که حساب جاری کارکنان زیرمجموعه حساب های دریافتنی قرار دارد و حسابهای دریافتنی هم جزو داراییهای شرکت محسوب میشوند، جاری کارکنان ماهیت بدهکار دارد.
نکته
اگر جاری کارکنان افزایش یابد بدهکار و اگر کاهش یابد بستانکار میشود. شما می توانید با ثبت نام رایگان در دوره آموزشی حسابداری پیشرفته به صورت کامل مباحث پیشرفته حسابداری از جمله دارایی ها و بدهی ها را آموزش ببینید.
ماهیت حساب ذخیره استهلاک
حساب ذخیره استهلاک جزو حسابهایی است که به منظور درست نشان دادن مبلغ دارایی به صورت کاهنده از آن استفاده میشود. یعنی هر قدر از مانده این حساب کم نماییم، میزان واقعی دارایی ما به دست می آید.
به همین خاطر نیز تشخیص ماهیت حساب ذخیره استهلاک اهمیت دارد. ذخیره استهلاک همانند سایر حسابهای ذخیره جزو بدهیها به شمار می آید و ماهیت بستانکار دارد. یعنی، هروقت که حساب ذخیره استهلاک افزایش یابد بستانکار و هر زمانی که کاهش پیدا کند، بدهکار میگردد.
حسابهای مربوط به ذخائر جزو حسابهای کاهنده دارایی هستند. برخی از آنها در ترازنامه مستقیما از داراییها کسر میشوند، بعضی دیگر اما در گروه بدهیها جای میگیرند و پرداخت آنها باعث کاهش داراییها میگردد. ذخیره استهلاک جزو دسته دوم قرار میگیرد.
ماهیت حساب هزینه
تشخیص ماهیت حساب هزینه را نیز شبیه به چگونگی تشخیص ماهیت حساب ذخیره استهلاک انجام میدهیم.
در ذخیره استهلاک با توجه به اینکه این حساب چه تاثیری بر داراییهای شرکت می گذارد، ماهیتش را تشخیص دادیم. برای ماهیت حساب هزینه، باید به تاثیر آن بر روی حساب سرمایه توجه داشته باشیم. هرقدر که هزینههای شرکت بیشتر باشند، از سرمایه آن میکاهند.
به همین خاطر نیز، اگر کسی بداند که ماهیت حساب سرمایه چیست ماهیت هزینه را نیز به راحتی تشخیص خواهد داد. سرمایه ماهیت بستانکار دارد و افزایش در آن باعث بستانکار شدنش و کاهش در آن موجب بدهکار شدنش میگردد. حال، چون هزینه موجب کاستن از موجودی سرمایه میشود و آن را بدهکار میکند، پس ماهیت حساب هزینه هم بدهکار است.
هرقدر که حساب های هزینه بیشتر شوند، به همان مقدار این حسابها را بدهکار میکنند و برعکس؛ هر مبلغی که از حساب های هزینه کاسته شود به همان میزان بستانکار میشوند.
ضمن اینکه حتما به خوبی میدانید که هر شرکتی برای اینکه کنترل کاملی بر روی هزینههایش داشته باشد، تعداد مختلفی حساب های هزینه تشکیل میدهد، که ماهیت تمام شان بدهکار میباشد. یکی از اقداماتی که برای کنترل هزینه های شرکت لازم است، استفاده از نرم افزار حسابداری چند شرکتی می باشد.
حسابداران درحال بررسی حساب های هزینه شرکت می باشند.
ماهیت حسابها در حسابداری پیمانکاری
حسابداری پیمانکاری همانطور که از نامش پیداست، مربوط به پروژه های پیمانکاری میشود. در معاملات این چنینی، یک طرف به عنوان کارفرما وجود دارد که سفارش انجام یک پروژه را میدهد و طرف دیگرش، پیمانکار است که این سفارش را تحویل میگیرد و به انجام میرساند. اگر قصد انتخاب نرم افزار برای انجام امور حسابداری شرکت پیمانکاری خود را دارید، حتما صفحه نرم افزار حسابداری پیمانکاری ساختمان را بررسی کنید.
حسابداری پیمانکاری هم به موارد مربوط به حسابداری این پروژه ها برای طرف پیمانکار رسیدگی می کند. در فرایند حسابداری پیمانکاری حساب های مختلفی وجود دارد که بعضی از آنها فقط در این نوع حسابداری باز میشوند. درقسمت پایین، ماهیت حسابها در حسابداری پیمانکاری را مورد بررسی قرار می دهیم:
حساب بانک و صندوق
جزو داراییهای جاری است و ماهیت بدهکاری دارد. افزایش موجودی آن موجب بدهکار شدن و کاهش موجودی اش باعث بستانکار شدنش میگردد.
حساب تنخواه گردان
برای توضیح اینکه ماهیت حساب تنخواه گردان چیست لازم است اشاره کنیم، که این حساب جزو داراییهای جاری بوده و از حساب بانک یا صندوق شارژ می شود. به همین خاطر، ماهیت بدهکار دارد.
حساب های دریافتنی
ماهیت حساب حساب های دریافتنی هم به خاطر قرار داشتنش در دسته داراییهای جاری، بدهکار است.
حساب ذخیره مطالبات مشکوک الوصول
در پروژه های پیمانکاری بسیاری از کارها به صورت نسیه انجام میشوند و به همین خاطر هم در مقابل پولی که قرار است از مشتریان گرفته شود، حساب های دریافتنی را بدهکار می کنند. اما در این بین، مساله وصول شدن مطالبات هم محل بحث است و اگر به دلایل مختلف احتمال دهیم که مطالبات تسویه نخواهند شد، در این حساب قرار میگیرند. با رفتن مبلغ مورد انتظار از حساب های دریافتنی به حساب ذخیره مطالبات مشکوک الوصول، در طرف دیگر هم حسابی با نام هزینه مطالبات مشکوک الوصول ایجاد می نماییم. همانطور که اطلاع دارید ماهیت حساب هزینه بدهکار است. بنابراین در مقابل بدهکار بودن هزینه مطالبات مشکوک الوصول؛ ماهیت حساب ذخیره مطالبات مشکوک الوصل بستانکار می باشد.
اسناد دریافتنی
ماهیت حسابها و اسناد دریافتنی هر دو بدهکار است. پس اگر به جای مطالباتی که قرار است در آینده تسویه شوند چک، برات یا … را به عنوان سند دریافت نماییم، به میزان مبلغ آن سند حساب اسناد دریافتنی بدهکار خواهد شد.
حسابدار در حال بررسی اسناد دریافتنی حسابداری می باشد.
حساب پیش پرداخت
پیش پرداخت زمانی اتفاق می افتد که ما قبل از اینکه کالا یا خدمتی را بخریم، پول آن را پرداخت کرده ایم اما هنوز هزینه ای اتفاق نیفتاده است. پس این حساب نیز جزو داراییهای ماست و ماهیت حساب پیش پرداخت نیز بدهکار می باشد.
سپرده حسن انجام کار
هنگام عقد قرار داد بین کارفرما و پیمانکار، کارفرما مبلغی را به عنوان حسن انجام کار از پیمانکار دریافت می نماید. به دلیل اینکه حساب مذکور دریافتنی است و پس از پایان کار از کارفرما دریافت خواهد شد، جزو داراییها به شمار می آید و ماهیت بدهکار دارد.
داراییهای ثابت مشهود و نامشهود
همانطور که از نام این حسابها مشخص است جزو داراییها می باشند و ماهیت بدهکار دارند.
بدهی ها
وقتی که اشخاص یا شرکت های دیگری نسبت به داراییهای پیمانکار حق مالی داشته باشند، به این حقوق مالی بدهی گفته می شود. از آنجایی که ماهیت حساب های بدهی بستانکار است، بنابراین ماهیت حساب حساب های پرداختنی، ماهیت اسناد پرداختنی و ماهیت حساب پیش دریافت ها نیز بستانکار است؛ چرا که در دسته بدهی ها قرار می گیرند.
بدهی ها دارای ماهیت بستانکار در حسابداری می باشند.
سرمایه
ماهیت حساب سرمایه بستانکار است.
درآمد
ماهیت حساب درآمد بستانکار است.
هزینه
ماهیت حساب حسابهای هزینه بدهکار می باشد. در حسابداری، بیمه بیکاری یکی از هزینه هایی می باشد، که ماهیت آن بدهکار است. لازم به یادآوری است که در مقاله مراحل تشکیل پرونده بیمه بیکاری به صورت کامل به مبحث بیمه بیکاری پرداخته ایم.
حساب پیمان ها
از جمله حسابهایی که در حسابداری پیمانکاری کاربرد دارند، همین مورد است. حساب پیمان ها به عنوان یک حساب هزینه تلقی می شود. ماهیت حساب پیمان ها بدهکار می باشد. هر گاه در یک پروژه هزینه ای تسویه می شود، حساب مربوط به هزینههای آن مورد بستانکار شده (مثلا حساب هزینههای حقوق دستمزد پرداخت شده و این حساب بستانکار می شود) و حساب پیمان ها بدهکار می گردد.
حساب کار گواهی شده
در موسسات پیمانکاری حساب دیگری نیز کاربردی می باشد و آن حساب کار گواهی شده است. این حساب، جزو درآمدها لحاظ می گردد و به همین خاطر هم ماهیت حساب کار گواهی شده بستانکار است.
این 14 حسابی که معرفی کردیم جزو حساب های متداول در پروژه های کارفرمایی هستند. با توجه به اینکه ما تعریف ماهیت بدهکار و بستانکار در حسابداری را ارائه کرده ایم، می توانید بر اساس مفروضات ماهیت حسابها در حسابداری ماهیت سایر حسابها را نیز تشخیص دهید.
ماهیت حسابها در حسابداری تعهدی
در حسابداری تعهدی، معاملات و هر رویداد دیگری در زمان وقوع صرف نظر از زمان دریافت و پرداخت وجه نقد شناسایی و در سندهای حسابداری ثبت میشوند.
در این نوع حسابداری حساب های زیادی وجود دارند، که بعضی از آن ها مشابه باقی انواع حسابداری است و برخی دیگر متفاوت هستند. برای معرفی ماهیت حسابها در حسابداری تعهدی به حساب هایی که در این نوع حسابداری کاربردی هستند میپردازیم.
حسابها و اسناد دریافتنی حاصل از عملیات مبادله ای: ماهیت بدهکار دارد.
حسابها و اسناد دریافتنی حاصل از عملیات غیرمبادله ای: ماهیت بدهکار دارد.
حسابها و اسناد پرداختنی حاصل از عملیات مبادله ای: ماهیت بستانکار دارد.
حسابها و اسناد پرداختنی حاصل از عملیات غیرمبادله ای: ماهیت بستانکار دارد.
تصویر بالا ماهیت حسابها در حسابداری تعهدی را نمایش می دهد.
کدام حساب ماهیت دارایی دارد؟
حسابهای موجودی مواد و کالا، پیش پرداخت، موجودی نقد بانک، حسابهای دریافتنی، ملزومات و تجهیزات، زمین و ساختمان دارای ماهیت دارایی میباشند.
خلاف ماهیت در حسابداری چیست؟
خلاف ماهیت در حسابداری به معنای نامعتبر بودن اطلاعاتی است که ثبت شده است.
در قسمت انواع ماهیت حسابها گفتیم که بیشتر حسابها در حسابداری دارای دو نوع ماهیت بدهکار و بستانکار هستند.
در واقع وقتی مشخص کردیم که کدام حساب ماهیت دارایی دارد (مثل بانک یا حساب های دریافتنی)، گفتیم که تمام این حسابها باقی مانده بدهکار خواهند داشت. یعنی حساب بانک یک شرکت یا موسسه حتما در پایان سال و حتی در طول سال باید مانده بدهکار داشته باشد، یا حداقل اینکه می تواند صفر شود.
اما اگر همین حساب به دلیل اضافه برداشت از صفر هم عبور کند و مانده اش بستانکار شود (در واقع منفی شود) در این حالت گفته میشود، که خلاف ماهیت رخ داده است. برای رفع چنین مشکلاتی سیستم کنترل خلاف ماهیت طراحی شده است، تا مانع بروز چنین مواردی شود.
نتیجه گیری
در حسابداری چهار نوع ماهیت بدهکار، ماهیت بستانکار، ماهیت خنثی و ماهیت دوگانه وجود دارد. ما در این مقاله سعی کردیم تا مفهوم ماهیت حسابها در حسابداری را بررسی کنیم. ماهیت همه حسابها در حسابداری را تحلیل نمودیم، چگونگی تشخیص ماهیت حسابها در حسابداری را آموزش دادیم، درنهایت با ارائه جدول ماهیت حسابها در حسابداری کمک کردیم تا به خوبی این مسائل را یاد بگیرید.
امیدواریم که با مطالعه این مقاله به درک درستی نسبت به مسائل مطرح شده رسیده باشید. لطفا با درج نظرات خود ما را برای عملکرد بهتر راهنمایی کنید و اگر این مطلب برای شما مفید و کاربردی بوده است، دعوت می کنیم تا آن را برای دوستان و همکاران خود ارسال نمایید.
این مقاله توسط متخصصان تولید محتوا درتیم تحریریه فرداد گردآوری شده است، تمامی تلاش ما گردآوری مقاله های ارزشمند و پرکاربرد در حوزه های حسابداری، مالی و مدیریت برای کسب و کارهای کوچک و متوسط بوده و همواره جویای بازخورد شما از مطالب تهیه شده هستیم
تعریف حساب: حساب مفهومی است که اطلاعات مربوط به هر یک از انواع دارایی، بدهی و سرمایه یک موسسه بر حسب اعداد قابل سنجش به پول در آن ثبت می شود.
انواع طبقه بندی حسابها در سیستم های حسابداری
طبقه بندی حسابها از لحاظ نوع حساب:
حسابها در حسابداری از لحاظ نوع حساب به 3 دسته حسابهای ترازنامه ای، حسابهای سود و زیانی و حسابهای انتظامی تقسیم می شود.
حسابهای ترازنامه ای: به مجموعه ای از حسابهایی که در ترازنامه منعکس شده و نشان دهنده وضعیت مالی شرکت باشند حسابهای ترازنامه ای گفته می شود و شامل حسابهای دارایی، بدهی و حقوق صاحبان سهام میباشد.
حسابهای سود و زیانی: به مجموعه ای از حسابهایی که در صورتحساب سود و زیان منعکس شده و بیانگر عملکرد مالی شرکت باشد حسابهای سود و زیانی گفته می شود و شامل درآمدها و هزینه ها می باشد.
حسابهای انتظامی: حسابهایی که اثر مالی ندارند و تنها برای نگهداری تضمین ها به نفع یه به عهده شرکت استفاده می شوند و در پایان دوره مالی در یادداشتهای همراه صورتهای مالی افشاء می شوند.
طبقه بندی حسابها از لحاظ دایمی یا موقت بودن:
بر اساس این طبقه بندی حسابها به 2 دسته حسابهای دایمی و حسابهای موقت تقسیم می شوند.
حسابهای دایمی: به حسابهایی که مانده آنها در پایان سال، بعد از بستن حسابها به دوره مالی بعد منتقل میشود حسابهای دایمی گفته می شود و شامل حسابهای موجود در ترازنامه می باشد.
حسابهای موقت: به حسابهایی که مانده آنها در پایان سال، بعد از بستن حسابها صفر شده و به دوره مالی بعد منتقل نمی شود حسابهای موقت گفته می شود و شامل حسابهای موجود در صورتحساب سود و زیان می باشد.
طبقه بندی حسابها از لحاظ ماهیت حسابها:
حسابها به لحاظ ماهیت حسابهای با ماهیت بدهکار و حسابهای با ماهیت بستانکار طبقه بندی می شود. حسابهای دارای ماهیت بدهکار: حسابهایی که افزایش در آنها بصورت بدهکار و کاهش در آنها بصورت بستانکار نمایش داده می شود دارای ماهیت بدهکار هستند. داراییها و هزینه ها از قبیل حسابها می باشند.
حسابهای دارای ماهیت بستانکار: حسابهایی که افزایش در آنها بصورت بستانکار و کاهش در آنها بصورت بدهکار نمایش داده می شود دارای ماهیت بستانکار هستند. بدهیها، حقوق صاحبان سهام و درآمدها از این قبیل حسابها می باشند.
انواع حسابها و تعریف حساب و کدینگ در حسابداری
تعریف حساب: حساب مفهومی است که اطلاعات مربوط به هر یک از انواع دارایی، بدهی و سرمایه یک موسسه بر حسب اعداد قابل سنجش به پول در آن ثبت می شود.
انواع طبقه بندی حسابها در سیستم های حسابداری
طبقه بندی حسابها از لحاظ نوع حساب:
حسابها در حسابداری از لحاظ نوع حساب به 3 دسته حسابهای ترازنامه ای، حسابهای سود و زیانی و حسابهای انتظامی تقسیم می شود.
حسابهای ترازنامه ای: به مجموعه ای از حسابهایی که در ترازنامه منعکس شده و نشان دهنده وضعیت مالی شرکت باشند حسابهای ترازنامه ای گفته می شود و شامل حسابهای دارایی، بدهی و حقوق صاحبان سهام میباشد.
حسابهای سود و زیانی: به مجموعه ای از حسابهایی که در صورتحساب سود و زیان منعکس شده و بیانگر عملکرد مالی شرکت باشد حسابهای سود و زیانی گفته می شود و شامل درآمدها و هزینه ها می باشد.
حسابهای انتظامی: حسابهایی که اثر مالی ندارند و تنها برای نگهداری تضمین ها به نفع یه به عهده شرکت استفاده می شوند و در پایان دوره مالی در یادداشتهای همراه صورتهای مالی افشاء می شوند.
طبقه بندی حسابها از لحاظ دایمی یا موقت بودن:
بر اساس این طبقه بندی حسابها به 2 دسته حسابهای دایمی و حسابهای موقت تقسیم می شوند.
حسابهای دایمی: به حسابهایی که مانده آنها در پایان سال، بعد از بستن حسابها به دوره مالی بعد منتقل میشود حسابهای دایمی گفته می شود و شامل حسابهای موجود در ترازنامه می باشد.
حسابهای موقت: به حسابهایی که مانده آنها در پایان سال، بعد از بستن حسابها صفر شده و به دوره مالی بعد منتقل نمی شود حسابهای موقت گفته می شود و شامل حسابهای موجود در صورتحساب سود و زیان می باشد.
طبقه بندی حسابها از لحاظ ماهیت حسابها:
حسابها به لحاظ ماهیت حسابهای با ماهیت بدهکار و حسابهای با ماهیت بستانکار طبقه بندی می شود. حسابهای دارای ماهیت بدهکار: حسابهایی که افزایش در آنها بصورت بدهکار و کاهش در آنها بصورت بستانکار نمایش داده می شود دارای ماهیت بدهکار هستند. داراییها و هزینه ها از قبیل حسابها می باشند.
حسابهای دارای ماهیت بستانکار: حسابهایی که افزایش در آنها بصورت بستانکار و کاهش در آنها بصورت بدهکار نمایش داده می شود دارای ماهیت بستانکار هستند. بدهیها، حقوق صاحبان سهام و درآمدها از این قبیل حسابها می باشند.
تعریف کدینگ
در تعریف کدینگ باید گفت که مجموعه ای از اعداد است که برای طبقه بندی اقلام به منظور سهولت در ثبت، جمع آوری و تجزیه و تحلیل داده ها به کار می رود.
اهمیت استفاده از کدینگ حسابها
1- استاندارد سازی و ثبات رویه در برخورد با رویدادهای مالی به منظور افزایش قابلیت مقایسه
2- افزایش تهیه انواع گزارشات مالی متناسب با نیازهای مدیریت
3- کاهش زمان ثبت رویدادها و افزایش سرعت پردازش اطلاعات
4- اثربخشی در شناسایی، ثبت و تحلیل رویدادهای مالی
ساختار کدینگ در سیستم حسابداری
سطح 1 گروه
سطح 2 کل
سطح 3 معین
سطح 4 تفصیلی 1
سطح 5 تفصیلی 2
سطح 6 تفصیلی 3
سطح 7 تفصیلی 4
در سیستم حسابداری از سه سطح اصلی گروه، کل، معین و سه سطح به عنوان سطوح تفصیلی استفاده میشود. سطوح تفصیلی در سیستم به صورت شناور معرفی می شوند و اصطلاحا به آن یونیک می گویند. منظور از یونیک بودن، آن است که هر کد تفصیلی مستقل از سطوح اصلی و تنها برای یکبار در سیستم تعریف می شود.
مثال : فرض می کنیم که کد گروه داراییهای جاری 11، کد حساب کل موجودی نقد و بانک 10 و کد حساب معین صندوق ریالی 01 باشد در این صورت کد حساب کل موجودی نقد و بانک 1110 و کد حساب معین صندوق ریالی 111001 خواهد بود.
تعریف حسابهای گروه:
به اولین به این طبقه در طبقه بندی حسابها، گروه می گویند که سرفصلهای اصلی در صورتهای مالی را تشکیل می دهند. نوع حساب در این طبقه تعیین می گردد و در نتیجه زیرمجموعه هر گروه دارای انواع یکسانی می باشند. (برای مثال اگر نوع یک گروه سود و زیانی باشد، حسابهای معین زیرمجموعه این گروه نیز سود و زیانی خواهند بود.) طول کد گروه متناسب با نیازهای شرکت می تواند یک یا دو رقم باشد.
طبق استانداردهای حسابداری ایران گروههای زیر پیشنهاد می گردد:
دارایی های جاری
دارایی های غیرجاری
بدهی های جاری
بدهی های غیر جاری
حقوق صاحبان سهام
درآمدها
هزینه ها
حسابهای انتظامی
تعریف گروه داراییها
دارایی عبارت است از حقوق نسبت به منافع اقتصادی آتی یا سایر راههای دستیابی مشروع به آن منافع که در نتیجه معاملات یا سایر رویدادهای گذشته به کنترل واحد تجاری درآمده است.
داراییهایی که کمتر از یک دوره مالی قابلیت نقدشوندگی داشته باشند داراییهای جاری و در غیر این صورت داراییهای غیر جاری گفته می شود.
تعریف گروه بدهیها
بدهی عبارت از تعهد انتقال منافع اقتصادی توسط واحد تجاری ناشی از معاملات یا سایر رویدادهای گذشته است.
بدهیهای که کمتر از یک دوره مالی باید پرداخت شوند بدهیهای جاری و در غیر این صورت بدهیهای غیر جاری گفته می شود.
تعریف گروه حقوق صاحبان سهام
حقوق صاحبان سرمایه عبارت از باقیمانده ای است که از کسر جمع بدهیهای واحد تجاری از جمع داراییهای آن حاصل می شود.
تعریف گروه درآمدها
درآمد عبارت است از افزایش در حقوق صاحبان سرمایه به جز مواردی که به آورده صاحبان سرمایه مربوط میشود.
تعریف گروه هزینه ها
هزینه عبارت است از کاهش در حقوق صاحبان سرمایه به جز مواردی که به ستانده صاحبان سرمایه مربوط می شود.
همان طور که در جدول (1) مشاهده می شود کدینگ انواع حسابهای گروه انجام شده است.
جدول (1) کینگ گروه حسابها
کد گروه
سر فصل حساب
نوع حساب
11
داراییهای جاری
ترازنامهای
12
داراییهای غیرجاری
ترازنامهای
21
بدهیهای جاری
ترازنامهای
22
بدهیهای غیرجاری
ترازنامهای
31
حقوق صاحبان سهام
ترازنامهای
41
فروش و درآمدها
سود و زیانی
51
هزینه ها
سود و زیانی
61
حسابهای انتظامی
انتظامی
تعریف حسابهای کل
این طبقه از حسابها شامل اقلام ترازنامه و صورت سود و زیان می باشند. در نوشتن دفاتر و گزارش گیری از این حسابها استفاده می شود. ماهیت حسابها در سطح کل به 3 نوع بدهکار، بستانکار و مهم نیست طبقه بندی می شود. ماهیت بدهکار برای حسابهای زیر مجموعه گروه داراییها و هزینه ها استفاده می شود، ماهیت بستانکار برای حسابهای زیر مجموعه گروه بدهیها، حقوق صاحبان سهام و درآمدها استفاده می شود، ماهیت مهم نیست برای حسابهای زیر مجموعه گروه حسابهای انتظامی استفاده می شود.
در نرم افزار حسابداری طول کد کل عبارت است از طول کد گروه مربوطه به اضافه ارقامی که به حساب کل اختصاص یافته است.
تعریف حسابهای معین
معین آخرین سطح اصلی حسابهاست، یعنی تعریف هر حساب فقط تا سطح معین جهت صدور اسناد حسابداری الزامی بوده و تعریف سطوح تفصیلی برای معین ها بر حسب نیاز هر شرکت بصورت اختیاری انجام می گردد. این سطح همچنین، سطح عملیاتی سیستم نیز می باشد که در صدور سند استفاده می شود.
کد سطح معین عبارت است از کد گروه، کد کل و ارقامی که به معین اختصاص دارد. حسابها در سطح معین با تفصیلی و در سطح مختلف ارتباط پیدا می کنند. ارتباط حساب معین با حساب تفصیلی در سطوح مختلف جهت صدور صحیح تر و دقیق تر اسناد حسابداری و همچنین گزارش گیری شفاف تر استفاده می شود. علاوه بر این ماهیت یک حساب از نظر بدهکار یا بستانکار بودن در طی دوره یا انتهای دوره در این سطح تعریف می شود.
موسسه خدمات مالی و حسابداری نوین حساب یار سمنان ...
نرم افزار حسابداری آنلاین فینتو یک سامانه ابری با قابلیت مدیریت دریافت و پرداخت ها، خرید و فروش، انبارداری، ثبت خودکار اسناد، قابلیت یکپارچگی با دیگر نرم افزار های فینتو و گزارش گیریهای متنوع و غیره است. با نرم افزار حسابداری ابری فینتو میتوانید در هر لحظه و هر جا امور مالی خود را انجام داده و به راحتی امور مالی کسب و کار خود را مدیریت کنید. با فینتو نیازی به خرید تجهیزات گران قیمت سخت افزاری و نصب و بروزرسانی نرم افزار ها ندارید.
برای 15 روز استفاده رایگان از خدمات فینتو همین حالا ثبت نام کنید.
یکی از ویژگی های حسابداری آنلاین فینتو داشبورد حرفهای آن است. داشبورد حسابداری فینتو به شما این امکان را میدهد که وضعیت حسابداری و مالی شرکت خود را در یک نگاه به شکل کامل رصد کنید.
فینتو چه ارزشهایی برای مشتریان خود خلق میکند؟
ابری بودن فینتو باعث میشود تا از هر مکان و در هر زمانی و با هر دستگاهی به فینتو دسترسی داشته باشید.
فینتو نیازی به نصب های پیچیده ندارد و کلیه بروزرسانی ها رایگان و بهصورت خودکار در حساب شما اعمال می گردد.
برای استفاده از فینتو نیازی به تهیه سخت افزار گران قیمت نداشته و با افزایش بهره وری هزینه شما کاهش پیدا میکند.
تیم پشتیبانی فینتو از طریق تماس تلفنی، تیکت پشتیبانی و همچنین پیامرسانها پاسخگوی سوالات شما است.
فینتو اطلاعاتتان را رمزنگاری کرده و با بکارگیری روش های تامین امنیت داده حریم خصوصی شما را حفظ میکند.
رابط کاربری آسان و کاربرپسند فینتو باعث میشود که بتوانید به راحتی و با سرعت بالا از فینتو استفاده کنید.
برای مشاهده گردش های مالی و دسترسی چندین نفر به نرم افزار دیگر نیاز به نصب نرم افزار در هر سیستم نبود و آنلاین از هر مکانی میتوانستن وارد نرم افزار شوند و به اطلاعات دسترسی داشته باشند. فینتو پشتیبانی خوبی داره و به چندین همکار معرفی کردیم و در حال استفاده هستند .
نرم افزار حسابداری فینتو کاربری ساده ای داره و نیاز به حسابدار حرفه ای نیست خودشون هم میتونن ثبت کنن . تا الان مشکل قطعی نداشتند. پشتیبانی خوبی داره و هر لحظه پاسخگو هستن
در دنیای دیجیتال جای نرم افزاری مانند فینتو به معنای واقعی کلمه خالی بود. امیدوارم با قدرت به پیش برید و موانع و کم و کاستی ها رو از پیش رو بردارید. به امید موفقیت ها و پیشرفت های روز افزون برای فینتو
مهمترین ویژگی نرم افزارهای ابری در دسترس بودن و راحتی استفاده از آن برای مشاغل و کارگاه های کوچک هستش که باعث شده این نرم افزار را انتخاب کنم.
بارز ترین ویژگی حسابداری آنلاین فینتو برای کسانی که تجربه کار با نرم افزار های آفلاین را داشته اند، عدم نیاز به نصب و آپدیت شدن اتوماتیک آن است. همچنین پشتیبانی قوی و پاسخگو فینتو باعث شده تا دغدغه ای از بابت امور مالی خود نداشته باشیم. توصیه میکنم حتما از فینتو استفاده کنید
حسابداری زبان تجارت است و به وسیله آن نتایج فعالیت اقتصادی یک بنگاه یا سازمان اندازه گیری می شود. حسابداری فرایند جمعآوری اطلاعات، طبقهبندی دادهها، ثبت و تهیه گزارشات مالی است تا بتوان امور مالی شخصی و کسب و کار را مدیریت کرد.
کدینگ حسابداری را میتوان از اصول اولیه حسابداری مکانیزه دانست. در حسابداری، تراکنش های مالی یک موسسه در قالب بدهکاری و بستانکاری حساب های مختلف به ثبت می رسد. در تعریف ساده و روان کدینگ حسابداری، عبارت است از تعریف سرفصل حساب ها برای شرکت و یا هر نهاد مالی که اولین گام در مکانیزه نمودن عملیات حسابداری و برای استفاده از نرم افزار های حسابداری و مالی در بنگاه اقتصادی ایفا خواهد نمود. در انتهای نوشته لینک دانلود کدینگ حسابداری اکسل در شرکتهای تولیدی، پیمانکاری، بازرگانی و خدماتی برای شما قرارداده شده است.
کدینگ حسابداری چیست؟
همانطور که اشاره شد منظور از کدینگ جامع حسابداری نوعی دسته بندی عمومی حساب ها در حسابداری است. علاوه بر کدینگ حسابداری، از حساب های دیگری مانند مراکز هزینه و حساب تفصیلی برای جزئی تر کردن حساب ها و گزارش گیری می توان استفاده کرد.
انواع کدینگ حسابداری
کدینگ حفظی
شیوه ساده بر اساس مختصر نویسی و علامت گذاری در زبان فارسی تعریف شده است. به عنوان مثال عنوان حساب های دریافتنی، کد حفظی “ح _ د” را به آن اختصاص می دهند.
کدینگ توده ای
با این روش کدها می توانند به یک حساب و صرفا جهت استفاده در یک دوره مالی اختصاص داده شوند.
کدینگ وجهی
این شیوه از تخصیص اعداد را می توان یک قرارداد استاندارد برای تخصیص اعداد و کدها به شمار آورد ، چرا که در این روش هر عدد معرف نوع خاصی از حساب ها و زیر مجموعه های هر کدام خواهد بود.
کدینگ پی در پی یا متوالی
در این روش اعداد را به صورت متوالی و به ترتیب پشت سر هم به داده ها اختصاص داده می شود؛ از این روش به کدینگ سریالی نیز یاد میشود.
کد دهی سلسله مراتبی(پیشنهادی)
کدینگ سلسله مراتبی روشی با دقت و نظم بالاست که محدودیت در تعداد حساب را ندارد. برای توضیح بیشتر این روش از یک مثال استفاده خواهیم نمود: در یک سیستم حسابداری برای مثال برای کد دارایی ها عدد ۵۰۵ در نظر گرفته شده است ، در صورتی که شخص حسابدار بخواهد برای دارایی ها ، زیر گروهی اضافه را تعریف کند ، تنها کافیست تا با اختصاص یک رقم اعشار به آن مانند ۵۰۵٫۰۱ این زیر گروه را ایجاد نماید . لذا این روش به صورت مراتبی بدون محدودیت قابلیت بسط خواهد داشت.
مثال کدینگ حسابداری، نمونه ساختار عمومی کدینگ سلسه مراتبی حسابداری
سطح اول : گروه حسابها
سطح دوم : حسابهای کل
سطح سوم : حسابهای معین
مثال:
۱ =دارایی های جاری
۱۱۱ =موجودی نقد و بانک
۱۱۱۱ =موجودی ریالی نزد بانک ها
۱۱۱۲ =تنخواه گردان
۱۱۱۳ =موجودی ریالی نزد صندوق
بهترین مزیت چیدمان کدینگ بر مبنای آخرین استانداردهای حسابداری و صورتهای مالی جدید
استاندارد شدن عملیات واحد مالی
حداقل کردن خطای انسانی و سرعت بیشتر در امور ثبت حساب ها و اسناد
ثبت دفتر روزنامه روشی رسمی و استاندارد برای ثبت رویدادهای مالی یک واحد تجاری است. باید تمامی رویدادهای مالی در دفتر روزنامه ثبت شود تا برای تطبیق حسابها در آینده و انتقال اطلاعات به سایر دفاتر حسابداری مانند دفتر کل استفاده شود.
برای ثبت رویدادهای مالی بهتر است به ترتیب زیر عمل کنیم:
تجزیه و تحلیل: تاثیر هر رویداد مالی بر حسابها را تجزیه و تحلیل کنید.
ثبت دفتر روزنامه: اطلاعات رویداد مالی را در دفتر روزنامه ثبت کنید.
انتقال اطلاعات به دفتر کل: اطلاعات دفتر روزنامه را به حسابهای مربوطه در دفتر کل انتقال دهید.
ما در درس تجزیه و تحلیل رویدادهای مالی، اولین گام یعنی تجزیه و تحلیل را توضیح دادیم و در این درس به مرحله دوم یعنی ثبت دفتر روزنامه میپردازیم.
دفتر روزنامه
واحدهای تجاری در ابتدا رویدادهای مالی را به ترتیب تاریخ در دفتر روزنامه ثبت میکنند (به ترتیبی که انجام میشوند).
از دفتر روزنامه به عنوان دفتر ثبت اولیه یاد میشود.
برای هر رویداد مالی، دفتر روزنامه اثرات بدهکار و بستانکار را بر روی حسابهای خاص نشان میدهد (در یک سیستم حسابداری کامپیوتری، دفاتر حسابداری مانند دفتر روزنامه و دفتر کل به صورت فایل نگهداری میشوند و حسابها در پایگاههای داده الکترونیکی ثبت میشوند.).
ممکن است واحدهای تجاری از انواع دفاتر استفاده کنند، اما هر شرکتی ابتداییترین شکل دفتر را استفاده میکند که دفتر روزنامه نام دارد.
به طور معمول، یک دفتر روزنامه دارای ستونهایی برای شماره ردیف، تاریخ، کد حساب کل، شرح (عناوین حساب و شرح مختصری رویداد)، عطف، و دو ستون مبلغ (بدهکار و بستانکار) است.
دفتر روزنامه نقش قابل توجه ای در فرآیند ثبت رویدادهای مالی دارد:
تاثیر یک رویداد مالی را در یکجا نشان میدهد.
تاریخچه ای از رویدادهای مالی را ارائه میدهد.
به جلوگیری یا یافتن خطاها کمک میکند زیرا مقادیر بدهکار و بستانکار هر رویداد مالی به راحتی قابل مقایسه است.
ثبت دفتر روزنامه
وارد کردن دادههای رویدادهای مالی در دفتر روزنامه به عنوان ثبت دفتر روزنامه شناخته میشود. شرکتها برای هر رویداد مالی ثبتهای جداگانه ای در دفتر روزنامه ایجاد میکنند. یک ثبت دفتر روزنامه شامل:
شماره ردیف: به هر ثبت دفتر روزنامه یک شماره ردیف اختصاص داده میشود که به ترتیب ثبت در دفتر روزنامه است.
تاریخ رویداد مالی
کد حساب کل
حسابها و مبالغی که باید بدهکار و بستانکار شوند (به یاد داشته باشید، ما از حسابداری دو طرفه استفاده میکنیم. هر رویداد مالی باید حداقل دو حساب را تحت تأثیر قرار دهد).
شرح مختصری از رویداد مالی.
عطف یا شماره صفحه دفتر کل
مثال ۱
تصویر زیر روش ثبت دفتر روزنامه را با استفاده از دو رویداد مالی شرکت ثمین را نشان میدهد.
در ۱ آبان، حمید ۱۵.۰۰۰.۰۰۰ ریال وجه نقد در این شرکت سرمایه گذاری کرد و همچنین در ۱ آبان شرکت ثمین ۷.۰۰۰.۰۰۰ ریال تجهیزات رایانه ای به صورت نقد خریداری کرد. عدد ۱ نشان میدهد که این دو ثبت در صفحه اول دفتر روزنامه ثبت شده است.
تصویر زیر فرم استاندارد ثبتهای روزنامه را برای این دو رویداد مالی نشان میدهد. (اعداد به رنگ قرمز با توضیحات موجود در لیست زیر تصویر مطابقت دارد.)
شماره ردیف
تاریخ رویداد مالی در ستون تاریخ وارد میشود.
کد حساب کل: به هر حساب در دفتر یک شماره اختصاص داده میشود.
عنوان حساب بدهکار (یعنی حسابی که باید بدهکار شود) ابتدا در حاشیه سمت راست ستون با عنوان “عناوین حساب و شرح” وارد میشود و مقدار بدهکار در ستون بدهکار ثبت میشود.
عنوان حساب بستانکار (یعنی حسابی که باید بستانکار شود) تورفتگی دارد و در سطر بعدی در ستون با عنوان «عناوین حساب و شرح» وارد میشود و مبلغ بستانکار در ستون بستانکار ثبت میشود.
شرح مختصری از رویداد مالی در خط زیر عنوان حساب بستانکار نوشته میشود. یک فاصله بین ثبتهای دفتر روزنامه گذاشته میشود. فضای خالی، ثبتهای دفتر روزنامه را از هم مجزا میکند و خواندن دفتر روزنامه را آسان تر میکند.
ستون با عنوان عطف. وقتی ثبت دفتر روزنامه انجام میشود خالی میماند. این ستون بعداً هنگامی که ثبتهای روزنامه به حسابهای دفتر کل منتقل شدند، تکمیل میشود.
استفاده از عناوین حساب صحیح و مشخص در ثبتهای دفتر روزنامه بسیار مهم است. استفاده از عناوین اشتباه در نام گذاری حسابها منجر به نادرست شدن صورتهای مالی میشود. با این حال، در ابتدا کمی انعطافپذیری در انتخاب عناوین حساب وجود دارد.
معیار اصلی برای انتخاب عنوان حساب این است که هر عنوان باید محتوای حساب را به طور مناسب توصیف کند.
هنگامی که یک شرکت عنوان خاصی را انتخاب میکند، باید تمام رویدادهای مالی بعدی مربوط به حساب را تحت عنوان آن حساب ثبت کند.
ثبتهای ساده و مرکب در حسابداری
برخی از ثبتها فقط شامل دو حساب یعنی یک بدهکار و یک بستانکار است. (به ثبتهای تصویر مثال ۱ مراجعه کنید.) این نوع ثبت، ثبت ساده نامیده میشود.
با این حال، برخی از رویدادهای مالی به بیش از دو حساب در ثبت دفتر روزنامه نیاز دارند. ثبتی که به سه یا بیشتر نیاز داشته باشد یک ثبت مرکب است.
مثال ۲
برای نشان دادن ثبت مرکب، فرض کنید در ۱ آبان، شرکت سپاهان یک کامیون به قیمت ۱.۴۰۰.۰۰۰.۰۰۰ ریال خریداری میکند. اکنون ۸۰۰.۰۰۰.۰۰۰ ریال به صورت نقد میپردازد و موافقت میکند که ۶۰۰.۰۰۰.۰۰۰ ریال آن را یک ماه دیگر بپردازد. تصویر زیر این ثبت مرکب را نشان میدهد.
در یک ثبت مرکب، فرم استاندارد آن این است که تمام مبالغ بدهکار قبل از مبالغ بستانکار فهرست شوند.
تمرین
رویدادهای مالی زیر در شهریورماه در دفتر مشاوره محمد رخ داده است.
۱ شهریور- محمد ۲۲۰.۰۰۰.۰۰۰ ریال در دفتر مشاوره سرمایه گذاری کرد.
۶ شهریور- اجاره ماهیانه دفتر به مبلغ ۹.۰۰۰.۰۰۰ ریال به صورت نقد پرداخت شد.
۱۲ شهریور- محمد خدمات مشاورهای به مبلغ ۴۴.۰۰۰.۰۰۰ ریال به صورت نسیه انجام داد.
۱۸ شهریور- تجهیزاتی به قیمت ۱۲.۰۰۰.۰۰۰ ریال خریداری شد که ۸.۰۰۰.۰۰۰ ریال آن به صورت نقدی و ۴.۰۰۰.۰۰۰ ریال آن نیز ماه آینده پرداخت میشود.
ثبت دفتر روزنامه رویدادهای مالی فوق را انجام دهید.
در این مقاله با انواع حساب معین و کاربرد و ویژگی های آن آشنا خواهید شد. اگر سوالی در انتهای این مقاله در ذهن شما باقی ماند خوشحال میشویم در قسمت نظرات با ما در میان بگذارید تا در کوتاهترین زمان پاسخ شما توسط متخصص ترین حسابداران تهران داده شود. برای دریافت خدمات حسابداری و مالی میتنوانید با همکاران ما در شرکت حسابداری آریا تهران تماس بگیرید.
حساب معین چیست
حسابداری علم ارائه گزارشات و اطلاعات مالی است و به طور کلی دو نوع گزارش در حسابداری وجود دارد.
یکی گزارش درون سازمانی و دیگری گزارش برون سازمانی است.
گزارش درون سازمانی به گزارشی گفته می شود که اطلاعات جمع آوری شده به مدیر و مسئول مربوطه در یک سازمان درونی ارائه شود.
گزراش برون سازمانی هم همانند گزارش درون سازمانی بوده اما با این تفاوت که گزارشات، بیرون سازمان ارائه می شود.
گزارش بیرون سازمانی مانند امور مالیاتی موسسات و سازمان های مالی و اعتباری، تامین اجتماعی .
افراد درون سازمان به گزراشات جزئی بسیار نیاز دارند به همین دلیل حسابداران به افراد درون سازمانی معمولاً گزارشاتی در سطح معین ارائه می کنند به بیان ساده تر حساب معین، همان گزارشات و اطلاعات جزئی و ریزی است که از طرف حسابدار ارائه می شود.
حساب معین که در انگلیسی به معنای subsidiary accounts می باشد و به معنای تهیه گزارشی از ریز حساب های درون سازمانی برای گزارش دهی است.
حساب های معین نیز خود به صورت حساب های جزئی تر گزارش می شوند که به آنها حساب تفصیلی می گویند.
برای دریافت خدمات اداری و پرسنلی و مدیریت حساب کارمندان تان میتوانید با ما تماس بگیرید تا امور حسابداری شما به صورت کاملا تخصص انجام شده و اشکالی در حساب های مالی شما پیش نیاید.
ویژگی حساب معین
کمی قبل همه چیز راجب حساب معین گفته شد اکنون چند ویژگی از حساب های معین را نام می بریم که در ادامه توضیحات بیشتری را می توانید مشاهده کنید.
حساب کنترل ماهیت طی دوره، حساب تفصیلی پذیر، حساب معین حقوق و دستمزد، حساب ارزی و حساب تسعیر پذیر از ویژگی های حساب معین هستند.
کنترل ماهیت دوره از ویژگی های حساب های معین
تفصیلی پذیر از ویژگی های حساب های معین
تسعیر پذیری
ویژگی ازری
معین در حسابداری یعنی چه
همانطور که قبل تر گفته شد حساب معین به گزارشاتی گفته می شود که به صورت جزئی و ریز به افراد درون سازمانی ارائه می شود و این کار توسط حسابدار انجام می شود.
برای مثال برای آن که میزان سود و زیان ساز مان مشخص شود مدیران نمیتوانند اطلاعات بدهکاری و طلبکاری را با استفاده از حساب های کل در اختیارتان بگذارند.
برای آن که اطلاعات دقیقی از میزان حساب های مالی در اختیار داشته باشیم لازم است از حساب های معین استقفاده کرد.
این حساب جزییات را به شما میگوید و اطلاعات دقیق تری را در اختیارتان قرار میدهد.
برای مثال برای آدرس شرکت حسابداری آریا تهران ما به شما میگوییم نشانی جنب مترو توحید است اما شما با این آدرس نمیتوانید محل دقیق شرکت را پیدا کنید.
برای این کار لازم است آدرس دقیق تری مانند جنب مترو توحید، نبش بن بست شهید حاج رضایی، پلاک ۷۵، واحد ۲ به شما بدهیم تا به راحتی محل شرکت ما را بیابید.
این دقیقا مثالی از حساب معین در حسابداری است.
حساب تفصیلی چیست
کلمه تفصیلی در زبان عربی به معنی شرح دادن یا تشریح کردن است.
حساب تفصیلی زیر گروه حساب معین است و بسیار ریز تر به جزئیات می پردازد به طور ساده تر، در حسابداری اگر بخواهیم در مورد یک حساب بیشتر توضیح و شرح بدهیم از حساب تفصیلی استفاده می کنیم.
برای اطلاعات بیشتر درباره این حستاب میتوانید مقاله حساب تفصیلی چیست را مطالعه کنید.
حساب کل چیست
برای اینکه بداینم حساب معین و تفصیلی چیست ابتدا باید با حساب کل آشنا شویم.
حساب کل، به کلی ترین طبقه بندی حساب ها گفته می شود. حساب کل گزارش کل حساب ها به مدیران و مسئولان مربوطه است.
حساب کل به دو نوع حساب های موقت و دائم دسته بندی می شود که هر کدام از این دو دسته خود به زیردشته های دیگری تقسیم بندی می شوند.
تفاوت و تعریف حساب کل و معین و تفصیلی در حسابداری
حساب کل، گزارش کلیات حساب ها به مدیران و کارفرمایان است که به زیر گروه هایی تقسیم می شود که حساب معین زیر گروه حساب کل می باشد.
در این نوع حساب نسبت به حساب کل، گزارشات با جزئیات بیشتر به مسئولین مربوطه تحویل داده می شود.
اما حساب تفصیلی نیز زیر مجموعه ای از حساب معین است و اگر یک حسابدار قصد داشته باشد که در مورد یک حساب بیشتر شرح دهد یا جزئیات بیشتری را بیان کند از حساب تفصیلی استفاده می کند.
با توجه به توضیحات، فرق حساب معین و کل کاملاً گویاست و اگر گوتاه تر بخواهیم تعریف کنیم؛ حساب کامل همانند اسمش اطلاعات را به صورت کلی بیان می کند اما حساب معین همان اطلاعات کلی را با جزئیات بیشتری بیان می کند.
اگر شرکت تازه تاسیسی هستید و میخواهید امور حسابداری و مالی خود را به صورت تخصصی انجام دهید تا در آینده اشکالی در آن ایجاد نشود بهتر است از خدمات حسابداری استارت آپ شرکت ما بهره مند شوید.
در این صورت زمان بیشتری را صرف رسیدگی به امور تخصصی خود میکنید و کمتر درگیر امور مالی و حسابدرای میشوید.
تفاوت حساب کل و معین و تفصیلی در حسابداری
دفتر معین چیست
یکی از سوابق حسابداری دفاتر معین است که اطلاعاتی نظیر پول نقد، سرمایه گذاری ها، حساب های قابل پرداخت، موجودی کالا و . . . در آن ثبت می شود و از این اطلاعات ترازنامه و صورت سود و زیان ذخیره شده می توان در شرایط مورد نیاز استفاده کرد.
هر آن چه در عملیات معین انجام میشود در دفتر معین ثبت میشود تا بتوان جزییات حساب های کل را نگهداری و بررسی کرد.
برای مثال در اگر در یک شرکت برای نام بدهکاران از کد 20 استفاده شده است به این معنی است که تعداد زیاد بدهکاران و بستانکاران این شرکت 1 نفر نبوده و افراد متعددی میتوانند بدهکار و بستانکار باشند.
دفتر معین بیانگر چیست
دفاتر معین پیدا کردن اطلاعات فعالیت های مالی یک شرکت یا سازمان را راحت تر می کند و گزارشات جزئی یک حساب کلی را در خود جای می دهد.
هر شرکتی مطمئناً بدهکاران زیادی دارد بنابراین از دفتر معین استفاده می شود و در هر صفحه این دفاتر معادلات و مبادلات هر شخص یا شرکت بدهکار ثبت می شود.
دفتر معین و حساب های مربوط به دفتر معین
دفتر معین دفتری است برای ثبت و نگهداری حساب های جزئی یک حساب کل برای راحتی کار حسابداران این دفتر به ترتیب حروف الفباء طراحی شده.
حساب دارایی، حساب های بدهی، حساب های درآمد عملیاتی، حساب های هزینه عملیاتی، حساب های غیر عملیاتی، حساب های کنترل دفتر کل و . . . از حساب های مربوط به دفتر معین هستند و به بعضی از این حساب های معین، حساب کنترل گفته می شود.
طرز تحریر دفتر معین
نحوه تحریر دفتر معین بسیار راحت بوده و برای اینکه سریع تر به اطلاعات موردنظر دست پیدا کنید می توانید موارد پیشنهاد شده را به هنگام ثبت اطلاعات به کار بگیرید.
در دفتر معین برای هر حساب به طور جداگانه یک صفحه را اختصاص دهید.
ستونی را در انتهای صفحه و سمت چپ برای ثبت تاریخ، توضیحات و شماره مجله ایجاد کنید.
تمام اعتبارات و بدهی مربوط به هم را در یک قسمت ور در کنار هم قرار دهید.
از بخش موجودی برای محاسبه میزان پول به دست آمده و میزان بدهکاری استفاده کنید.
توجه داشته باشید که وارد کردن وروردی های مرتبط کار را برای شما راحت تر می کند.
ورودی های جدید ایجاد شده در ژورنال باید د کوتاه ترین زمان ممکن ثبت شود.
برای دسترسی راحت تر به اطلاعات جدید می توان قسمت یادداشت ها را اضافه کرد.
برای هر حساب در پایین صفحه اطلاعاتی مااند بدهی ها و اعتبارات را جمع کنید.
کاربرد حساب معین در حسابداری
در مورد کاربرد حساب معین می توان مثالی بیان کرد برای نمونه هنگامی که می گوییم حساب های مربوط به بانک، زمانی که اسم یک بانک را می آوریم در واقع حساب های معین را بیان می کنیم.
ما با بیان اسم یک بانک به جزئیات بیشتری می پردازیم پس کاربرد حساب معین در حسابداری این است که جزئیات بیشتری را بیان می کند و باعث میشود که بتوان دقیق تر به بررسی حسابرسی یک مجموعه پرداخت.
از دیگر حساب های متعارف در امور حسابداری حساب های انتظامی میباشد. در این حساب ها اطلاعات غیر مالی نگهداری میشود و بیشتر برای شفاف سازی و ایجاد اطمینان بیشتر بین طرفین معامله مورد استفاده قرار میگیرد. برای اطلاعات بیشتر میتوانید مقاله حساب های انتظامی چیست را مطالعه کنید.
انواع حساب معین در حسابداری
حساب معین دارایی جاری، حساب معین دارایی ثابت، حساب معین دارایی های نامشهود، حساب معین بدهی ها، حساب معین بدهی ها و حساب معین بدهی های بلند مدت از انواع حساب معین در حسابداری هستند.
حساب معین دارایی جاری
حساب معین دارایی های جاری همان وجه نقد یا قابلیت نقد شوندگی در طول یک سال مالی است و به سطوح مختلف صندوق، بانک، تنخواه گردان، اسناد دریافتنی، حساب های دریافتنی، پیش پرداخت ها و موجودی کالا دسته بندی می شود.
صندوق : به وجه نقد موجود در شرکت گفته می شود.
بانک : بانک هایی که یک سازمان یا شرکت در آنها حساب دارد.
تنخواه گردان : تنخواه گردان، به پرداخت هزینه هایی مثل قبوض عمومی، هزینه های پذیرایی و . . . با توجه به فاکتور و صورتحساب این هزینه ها می پردازد و هزینه ای در اختیار فردی برای پرداخت هزینه های خرد شرکت داده می شود.
اسناد دریافتنی : چک هایی از دیگر افراد گرفته می شود.
حساب های دریافتنی : طلب یک مجموعه یا شرکت از دیگران است که سندی یا چکی در مقابل دریافت نکرده است.
پیش پرداخت ها : وجهی است که به منظور دریافت کالا یا خدماتی در آینده، پرداخت می شود. برای مثل در پیش فروش خودرو وجهی پرداخت می شود تا در آینده به طور کامل پول پرداخت شده و خودرو در اختیار خریدار قرار گیرد.
موجودی کالا : به قصد فروش در انبار کالاهایی نگهداری می شوند که به آنها موجودی گفته می شود.
حساب معین دارایی ثابت
حساب معین دارایی ثابت موارد زیر را در بر می گیرد.
زمین : قطعات از زمین که متعلق به یک شرکت یا سازمان است و در سند مالک آن شرکت باشد.
ساختمان : انواع ساختمان هایی که متعلق به یک مجموعه یا شرکت هستند.
ماشین آلات : ماشین هایی که به طور کلی برای اهداف شرکت در خط تولید استفاده می شوند. ماشین هایی مانند دستگاه پرس، ماشین چاپ و . . .
وسایط نقلیه : اتومبیل هایی که در اختیار یک شرکت یا سازمان قرار دارند.
حساب معین دارایی های نامشهود
علاوه بر دارایی های ثابت یک سری دارایی های نامشهود غیر دیدنی و نا ملموس وجود دارد و حساب های سرقفلی، حق الامتیازها، حق الاختراع، حق الاکتشاف، برندها و نرم افزارها از دارای های نامشهود می باشند.
حساب معین بدهی ها
حساب های معین بدهی به دو دسته اصلی بدهی جاری و بدهی بلند مدت تقسیم می شوند. برای مثال یک شرکتی وام یکساله گرفته و در طول یک سال بدهی آن را پرداخت می کند؛ به این نوع بدهی، بدهی جاری گفته می شود و اگر بیش از یک سال پرداخت بدهی به طول انجامد به آن بده آن بدهی بلند مدت گفته می شود.
حساب های پرداختنی (بستانکاران)
اسناد پرداختنی
پیش دریافت ها
جاری شرکا
ذخائر
موارد ذکر شده از انواع حساب های بدهی های جاری هستند.
حساب معین بدهی های بلند مدت
به دسته از بدهی ها که بیش از یک دوره مالی طول می کشد تا پرداخت شوند حساب معین بدهی های بلند مدت گفته می شود و به دوسته ی وام های پرداختنی بلند مدت و اسناد پرداختنی بلند مدت تقسیم می شود.
مثالی از بیان حساب معین حسابداری
حساب های معین حسابداری اطلاعات و گزارشات مالی کلی را به صورت جزئی تر گزارش می کنند.
برای مثال اگر یک شرکت را در نظر بگیریم که به سه شرکت مختلف دیگر بدهی داشته باشد، در یکی از سرفصل های بدهی مانند حساب های پرداختنی، شرکت نمی تواند مجموع تک تک آن ها را داشته باشد و فقط مجموع کل حساب های پرداختنی در اختیار شرکت قرار می گیرد.
به همین دلیل برای اینکه شرکت بتواند به اطلاعات دقیق تر و ریزتری دست پیدا کند به حساب ها و گزارش های کمکی نیاز دارد.
قبل تر گفته شد که حساب معین زیر مجموعه حساب کل است و هر موقع که حساب کل بیان می شود در ادامه به حساب معین ختم می شود.
در واقع می توان گفت چه کسی ها و چه چیزی ها در حساب معین معرفی می شوند.
به طور مثال در حساب کل حساب های پرداختنی اگر سوال کدام شرکت مطرح و در پی آن نام یک شرکت آورده شود در حقیقت به حساب معین اشاره شده اشت.
برای دریافت مشاوره مالی و پیدا کردن راهکارهای عملیاتی برای رسیدن به اهداف مالی شرکت و یا سازمان تان از خدمات مشاوره مالی ما زیر نظر متخصصین غافل نشوید و همین امروز برای پیشرفت کاری تان با ما تماس بگیرید.
معرفی نرم افزار حساب معین
اما برای انجام راحت تر و سریع تر حسابداری معین افراد به یک سری از نرم افزارهای حسابداری معین نیاز دارند.
تا کنون نرم افزار های مختلفی ساخته و در اختیار متقاضیان قرار گرفته اند.
این نرم افزار ها با توجه به نیاز های مختلف برای کسب و کار های کوچک و بزرگ در هر انواعی مانند فروشگاهی، دولتی و . . . طراحی شده اند.
برخی از این نرم ازار ها نیز از سیستم پشتیبانی برخوردار هستند و نیروهایی را برای حل مشکلات و آموزش نیروهای شرکت ها و مجموعه های گوناگون آماده کرده اند.
این خدمات پشتیبانی برای افراد در هر کجایی که باشند قابل استفاده می باشد.
نرم افزار های سپیدار، فرداد، شایان، قیاس، هلو، آرین سیستم و . . . از جمله بهترین و پرکاربرد ترین نرم افزار ها هستند.
تعریف حساب معین در حسابداری دستی و نرم افزار حسابداری ارائه شد، با توجه به توضیحات حسابداران می توانند از هردو روش دستی و نرم افزاری برای کنترل و ثبت حساب های معین خود استفاده کنند.
نمونه فرم حساب معین
در تصویر می توانید نمونه فرم حساب معین که در حسابداری استفاده می شود را مشاهده کنید.
نمونه پر شده دفتر معین
تصویری که مشاهده می کنید نمونه از فرم پر شده دفتر معین است.
حسابداری بر اساس مستندات است و طبق قوانین و استانداردها باید ارائه گردد,طبق قوانین و استانداردها اعمال گرددنه سلیقه شخصی. متاسفانه اصول ومبانی حسابداری فقط درارزش گزاری ورود به کار معیار قرار میگیرد ونه درعمل به همین دلیل خیلی مواقع دچار زیانهایی غیرقابل جبران میشویم.اعمال اصول حسابداری لازمه یک ساختار قوی درروال ثبت رویداد معاملات طبق اسناد معتبر تحلیل صحیح از معاملات و اجرای صحیح و کنترل شده لازمه میباشد تا به هدف گزارشگری صحیح ومنطقی وقابل قبول برسیم.مرجع ارزش یابی استاندارد حسابداری میباشد و نحوه اعمال در قوانین مالیاتی مقرر میدارد که اعمال گزارشها به چه صورت بپذیرد و تمام موارد در حسابداری براساس مقررات تابع خود میباشد مثل قانون کار و قانون مالیات.امیدواریم در کنارهم یادبگیریم ویادبدهیم
.jpg)
.jpg)
قانون کارجدید
مالیات برگردش حساب
سامانه مودیان
شناسه یکتای حافظه مالیاتی
استهلاک انباشه و مستهلک کردن دارایی ها
محاسبه اضافه کاری
سنوات پایان سال
مرخصی
فینتو از نظر شما