حسابهای موقت که به آنها حسابهای اسمی نیز میگویند، با پایان یافتن دوره مالی بسته شده و در نتیجه مانده آنها به دوره مالی بعد انتقال نمییابد. کلمه موقتی، توصیفکننده خوبی برای این حسابهاست.
فرایند بستن حسابها در پایان دوره مالی
فرایند بستن حسابها در پایان هر دوره مالی یک گام مهم پس از تهیه صورتهای مالی است که بدون انجام این مرحله امکان ثبت فعالیتهای مالی مؤسسه در دوره مالی بعد مقدور نیست. به این دلیل لازم است در پایان هر دوره مالی براساس فرض دوره مالی و همچنین قوانین و مقررات مربوط به نحوه نگهداری دفاتر قانونی، کلیه حسابها بسته شوند.
الف) مفهوم بستن حسابها
منظور از بستن حسابها، صفر کردن مانده آنهاست. هر حساب پس از ماندهگیری ممکن است دارای مبلغی به عنوان مانده باشد. این مبلغ معمولا در طرف موافق با ماهیت آن حساب است. برای مثال، مانده حسابهای دارایی در طرف بدهکار و مانده حسابهای درآمد در طرف بستانکار آن است و برای صفر کردن آنها لازم است آن حساب را معادل مبلغ مانده، در طرف مخالف با ماهیت، بدهکار یا بستانکار کنیم.
ب) دلایل بستن حسابها
براساس فرض دوره مالی، عمر واحدهای اقتصادی به دورههای مساوی تقسیم میشود، که به هر یک از این دورهها یک "دوره مالی" میگویند. معمولا هر دوره مالی از فروردین آن سال تا پایان اسفندماه همان سال به طول میانجامد و در پایان آن عدهای علاقهمند حاصل عملکرد (سود یا زیان) یک سال گذشته واحد اقتصادی را قضاوت کنند، به همین دلیل صورتهای مالی برای واحدهای اقتصادی تهیه میشود و پس از آن حسابهایی که بیانگر عملکرد واحد اقتصادی طی سال مالی بودهاند باید صفر شوند، تا از ابتدای دوره مالی بعد با مانده صفر و به منظور اندازهگیری عملکرد واحد اقتصادی در دوره مالی جدید شروع به تغییر کنند.
بنابراین، با توجه به مطالب فوق، اولین دلیل بستن حسابها را میتوان صفر کردن دستهای از حسابها دانست که بیانگر عملکرد واحد اقتصادی طی یک دوره مالی معین و مشخص بودهاند و نیاز است از ابتدای دوره مالی بعد با مانده صفر شروع به تغییر کنند.
بر اساس قوانین و مقررات مربوط به نحوه نگهداری دفاتر قانونی، که از سوی سازمان امور مالیاتی کشور در قالب یک آییننامه تهیه و ابلاغ شده است، واحدهای اقتصادی ملزم هستند برای هر دوره مالی از دفاتر مالی جدید استفاده کنند. به همین دلیل، سایر حسابها در دفاتر سال مالی جاری بسته میشوند تا به دفاتر سال مالی بعد منتقل شوند.
بنابراین، با توجه به توضیحات فوق دومین دلیل بستن حسابها را میتوان صفر کردن مانده برخی دیگر از حسابها به منظور انتقال به دفاتر جدید در سال مالی بعد دانست.
با توجه به دلایلی که برای بستن حسابها برشمردیم، حسابها را در پایان سال و پس از انجام اصلاحات و تعدیلات لازم به دو دسته زیر تقسیمبندی میکنیم:
حسابهای موقت (سود و زیانی)
حسابهای دائمی (ترازنامهای)
حسابهای موقت
حسابهایی هستند که عمر آنها محدود به یک دوره مالی بوده و مانده آنها به دوره مالی بعد منتقل نمیشود، چرا که مانده این حسابها گویای عملکرد (سود یا زیان) مؤسسه برای یک دوره مالی معین و مشخص است. برای مثال زمانی که گفته میشود درآمد (فروش) مؤسسه خوزستان در سال 1395 مبلغ 1,000,000 ریال است، این مبلغ صرفا نشان دهنده درآمد (فروش) مؤسسه خوزستان برای همان سال مالی است و برای اندازهگیری درآمد این مؤسسه در سالهای قبل یا بعد باید به سراغ درآمدهای همان سالها برویم. این موضوع در ارتباط با حسابهای هزینه نیز صدق میکند چرا که هزینههای هر دوره مالی نیز مختص همان دوره مالی است
بنابراین، کلیه حسابهای درآمدی و هزینهای جزء حسابهای موقت هستند.
به طور خلاصه میتوان گفت، مجموعه حسابهای درآمد و هزینه، که به آنها حسابهای سود و زیانی نیز گفته میشود را حسابهای موقت مینامند. به عبارت دیگر کلیه اقلام تشکیل دهنده صورت سود و زیان جزء حسابهای موقت طبقهبندی میگردند. این دسته از حسابها در پایان دوره مالی صفر میگردند و به حساب خلاصه سود و زیان منتقل میشوند
حساب خلاصه سود و زیان
حساب خلاصه سود و زیان یک حساب واسطه است، که در پایان دوره مالی ایجاد و حسابهای موقت به آن بسته خواهند شد، سپس این حساب اگر پس از ماندهگیری دارای مانده بستانکار باشد نشاندهنده سود خالص قبل از مالیات است که پس از ثبت مالیات و ماندهگیری مجدد بیانگر سود خالص پس از کسر مالیات خواهد شد و در نهایت مانده حساب خلاصه سود و زیان به حساب سود و زیان انباشته منتقل میگردد. همچنین اگر پس از بستن حسابهای موقت مانده حساب خلاصه سود و زیان بدهکار باشد نشاندهنده زیان خالص است و نیازی به ثبت مالیات نیست و مانده این حساب مستقیما به حساب سود و زیان انباشته منتقل میگردد.
بستن حسابهای موقت در نرمافزار حسابداری آنلاین لاندا
اقدامات حسابداری پایان سال مالی را میتوان یکی از مهمترین دغدغههای حسابداران دانست؛ تنوع عملیات و محاسبات پیچیده مربوط به تسویه حساب با کارکنان و تهیه گزارشات مالی و بستن حسابها گاهی منجر به از قلم افتادن برخی عملیات مهم حسابداری میشود. از این رو در این مقاله آموزش رایگان حسابداری با هدف بهبود فرآیندهای کسب و کار، قصد داریم چک لیست عملیات پایان سال مالی را در اختیار شما عزیزان قرار دهیم. همراه ما بمانید.
اقدامات حسابداری پایان سال مالی با چه هدفی انجام میشود؟
فرآیند بستن سال مالی که در پایان سال مالی برای بسیاری از کسب و کارها انجام میشود، مجموعهای از کلیه عملیاتی است که در اجرای اصل تطابق درآمد و هزینه اجرا میشود. در واقع با تعیین تکلیف حسابهای موقت و انتقال مانده حسابهای دائم به سال بعد، کلیه اطلاعات مالی و حسابداری به دوره مالی جدید انتقال مییابد.
از این رو میتوان هدف از انجام اقدامات حسابداری پایان سال مالی و بستن سال مالی را به صورت زیر بیان نمود:
اتمام دوره مالی جاری و آغاز سال مالی جدید
جمعآوری و تعیین تکلیف کلیه اطلاعات مالی و مانده حسابها جهت انجام تکالیف قانونی
پیشگیری از انباشت اطلاعات مالی و کنترل حسابها
تهیه گزارشات مالی مجموعه اقتصادی در راستای بررسی عملکرد آن مجموعه طی یک سال
چک لیست اقدامات حسابداری پایان سال مالی
شاید عدهای اقدامات حسابداری پایان سال مالی را تنها بستن حسابها در پایان دوره مالی بدانند؛ اما واقعیت این است که وظایف حسابداران در پایان سال مالی بسیار گستردهتر از بستن حسابها است. به عبارت دیگر مهمترین اقدامات حسابداری پایان سال مالی عبارتند از:
فرآیندهای اجرایی درون سازمانی و پیگیریهای برون سازمانی
فرآیندهای محاسباتی و تسویه حسابها
فرآیندهای حسابداری (ثبت درآمدها و هزینه ها)
فرآیندهای مربوط به تهیه گزارش تعهدات یا مطالبات مالی
فرآیندهای مربوط به کنترل و مغایرت گیری
فرآیندهای مربوط به بستن حسابها
فرآیندهای مربوط به صدور اسناد مالی پایانی
نکته: دقت کنید که مراحل چک لیست فوق، لزوما به ترتیب درج نشدهاند و ممکن است برخی اقدامات پایین لیست در برخی مجموعهها، زودتر از سایر موارد انجام شوند.
چک لیست مهمترین اقدامات حسابداری پایان سال مالی
خوان اول: فرآیندهای اجرایی و پیگیری های درون و برون سازمانی
شاید بتوان اولین و مهمترین در اقدامات حسابداری پایان سال مالی را جمع آوری اسناد مالی سال جاری و تهیه دفاتر سال مالی بعد دانست. از این رو حسابداران قبل از اتمام سال مالی موظفند اقدامات زیر را انجام دهند:
جمع آوری و بایگانی کلیه اسناد و مدارک مربوط به رویدادهای مالی سال جاری
ثبت درخواست پلمپ دفاتر قانونی و پیگیری جهت دریافت دفاتر قانونی برای سال مالی جدید
انبارگردانی مطابق با استانداردها، جهت تعیین موجودی کالاها و مطابقت عددی و ریالی موجودی با کاردکس و تهیه اسناد مرتبط با انبار
خوان دوم: فرآیندهای محاسباتی و تسویه حسابها
در این مرحله از در اقدامات حسابداری پایان سال مالی حسابدار باید با انجام محاسبات مربوط به مطالبات کارکنان و سایر ورودیها و خروجیها، نسبت به تهیه گزارشات مالی مجموعه اقدام نماید. این کار با انجام مراحل زیر صورت میگیرد:
انجام محاسبات مربوط به مطالبات کارکنان (تسویه حساب کارکردها، عیدی، سنوات، مرخصی، پاداش و …)
انجام محاسبات مربوط به کسر و اضافات انبار بر اساس انبارگردانی
انجام محاسبات مربوط به تنخواه و تنخواهگردانها
انجام محاسبات مربوط به تسعیر ارز حسابهای ارزی
انجام محاسبات مربوط به بهای تمام شده کالاهای آماده فروش و فروش رفته
تهیه گزارشات و صورتهای مالی و مالیاتی (صورت سود و زیان، گزارش عملکرد)
تهیه تراز آزمایشی اختتامی
خوان سوم: فرآیند ثبت هزینه ها، درآمدها و ذخیره ها تا پایان سال مالی
در این مرحله انجام اقدامات حسابداری پایان سال مالی، حسابدار به شناسایی و یا ثبت درآمدها و هزینههای قطعی یا برآوردی و تعیین تکلیف مقادیر علی الحساب تا پایان سال جاری میپردازد. این خوان شامل مراحل زیر است:
شناسایی و یا ثبت اسناد هزینههای جاری مجموعه نظیر حقوق و مزایای پرسنلی، پاداشها و …
شناسایی و ثبت هزینههای مربوط به هزینههای سالیانه نظیر استهلاک تجهیزات، اجاره، مبالغ پرداختی بابت بیمه تجهیزات و …
ثبت درآمدهای تحقق یافته وصول شده و وصول نشده در حسابهای مربوطه؛ از جمله: حسابهای دریافتنی، صندوق و …
تعیین تکلیف مطالبات مشکوک الوصول
اصلاح حسابها و تعیین تکلیف پیش پرداختها و پیش دریافتها بر اساس مقادیر تحقق یافته یا مستهلک شده تا تاریخ 12/28
ثبت مقادیر مربوط به اندوخته قانونی
شناسایی و ثبت اسناد هزینههای جاری، بر اساس شرایط پرداخت آنان به دو صورت زیر انجام میشود:
شرح
ثبت حسابداری مربوطه
هزینه قطعی شده است
در بخش هزینهها و بدهیهای جاری ثبت میشود
هزینه تنها برآورد و شناسایی شده است
در بخش ذخیره هزینههای تحقق یافته پرداخت نشده، ثبت میشود
ثبت حسابداری مربوط به اسناد هزینه
خوب است بدانید:
مهمترین مرحله از اقدامات حسابداری پایان سال مالی، بررسی صحت اسناد و مدارک و قطعی شدن کلیه اسناد موقت در سیستم حسابداری است. زیرا در غیر این صورت مانده حسابها به سال بعد منتقل نمیشوند؛ که موجب اختلال در ثبت سند اختتامیه و به دنبال آن سند افتتاحیه سال بعد میشود.
خوان چهارم: فرآیند تهیه گزارش تعهدات یا مطالبات مالی در پایان سال
یک کسب و کار برای اطلاع از نحوه عملکرد خود طی یک سال مالی، باید از جزئیات داراییها و بدهیهای خود مطلع باشد. از این رو تهیه گزارشات مربوط به (تهیه لیست بدهکاران، بستانکاران و پروژه ها) یکی از مهمترین اقدامات حسابداری پایان سال مالی محسوب میشود. برخی از مهمترین این گزارشات عبارتند از:
تهیه لیست حسابهای دریافتنی به تفکیک سازمانهای بیمهای طرف قرارداد نظیر بانکها، نیروهای مسلح، کمیته امداد و …، به تاریخ 12/28 سال جاری
تهیه لیست پیمانکاران، اشخاص، شرکتها و مانده حساب تضمینات و سپردههای دریافتی به تاریخ 12/28 سال جاری
تهیه لیست پیش پرداختها، علیالحسابها و … به تاریخ 12/28 سال جاری؛ دقت کنید علیالحسابهای پرداختی به پرسنل و … باید تا پایان سال جاری تصفیه شود.
تهیه لیست پروژهها و دارایی در جریان تکمیل یا ایجاد؛ همچنین تهیه لیست پروژههایی که تا آخر سال جاری به بهرهبرداری رسیده و تحویل قطعی شدهاند
تهیه لیست آخرین سریال حسابهای بانکی فعال شرکت
خوان پنجم: فرآیند کنترل و مغایرت گیری حسابها در پایان سال مالی
پس از تهیه کلیه گزارشات مربوط به گردش حسابها و موجودی انبار و درآمدها و هزینهها، نوبت به بررسی مطابقت گزارشات با یکدیگر است. از این رو میتوان چک لیست رسیدگی به اسناد مالی را به شرح زیر مطرح نمود:
کنترل و اطمینان از ثبت کلیه رویدادها
کنترل سیستم حسابداری جهت بررسی ثبت قطعی اسناد
کنترل مقدار گردش ریالی انبار با ارقام ترازنامه
کنترل مقدار ریالی گزارش داراییها با ارقام ترازنامه
کنترل دقیق کلیه حسابها و ماندهگیری از آنها
کنترل و تطبیق گزارشات ارسالی برون سازمانی (نظیر گزارشات فصلی، ارزش افزوده، مالیاتهای تکلیفی و…) با دفاتر و مستندات موجود
کنترل کلیه صورتهای مالی و گزارشات (حسابرسی داخلی)
کنترل و مغایرت یابی حسابها در عملیات پایان سال حسابداری
خوان ششم: عملیات بستن حساب ها در فرآیند بستن سال مالی
اینک وقت تعیین تکلیف حسابهای دائم و موقت است. اما قبل از آن نیاز است مغایرتهای احتمالی برطرف شوند. از این رو این مرحله شامل اقدامات زیر است:
بررسی و رفع مغایرتهای بانکها و طرف حسابها
بستن حسابهای موقت با انتقال مانده آنها به حسابهای دائم
بستن حسابها یک فرآیند حساس و چند مرحلهای است؛ که عدم رعایت نکات مربوط به آن میتواند شرکت شما را با مشکلات زیادی در برخورد با سازمان مالیاتی مواجه نماید. از این رو این خوان، سختترین مرحله اقدامات حسابداری پایان سال مالی در نظر گرفته میشود.
برای آشنایی با جزئیات نحوه بستن حسابها در حسابداری، مطلب “گام به گام بستن حسابها” را مطالعه نمایید.
خوان هفتم: فرآیند صدور اسناد مالی پایانی
یکی از مهمترین اقدامات حسابداری پایان سال مالی، صدور سندهای اختتامیه سال مالی قبل و افتتاحیه سال مالی جدید است. اما پیش از آن باید نسبت به تعیین تکلیف حسابهایی که مانده آنها با مقادیر حسابهای معین مغایرت دارد، اقدام نمود؛ در واقع باید مانده این حسابها با مانده حسابهای معین مربوطه برابر شود. از این رو جهت صدور اسناد مالی پایانی اجرای مراحل زیر ضروری است:
اجرای صحیح اقدامات حسابداری پایان سال مالی یکی از اصلیترین وظایف حسابداران محسوب میشود؛ زیرا کوچکترین خطا در انجام محاسبات، منجر به بروز چالشهای بزرگی برای مجموعه میشود. از این رو توصیه ما به همه حسابداران کسب مهارتهای حرفهای حسابداری به صورت عملی و اجرایی است. این مهم در سایه کسب آموزش حسابداری جامع و علم آموزی در محضر اساتید خبره حسابداری و مالیات امکان پذیر است.
آموزش گام به گام بستن حسابها به چه شکل انجام پذیر است؟ بستن حساب ها یعنی چه؟ بستن حساب به معنی صفر کردن مانده هر حساب است. این کار با بستانکار کردن مانده نهایی حسابهای دارای مانده بدهکار و یا بدهکار کردن مانده نهایی حسابهای دارای مانده بستانکار طی اسناد حسابداری انجام میشود. برای آشنایی بیشتر با بستن حسابهای موقت و بستن حسابهای دائمی در پایان سال در این سری مقالات آموزش رایگان حسابداری با همراه ما باشید.
بهطورکلی عملیات حسابداری در دو دوره زمانی انجام میشود: در طول دوره مالی و در پایان دوره مالی. قسمت اول که در طول دوره مالی انجام میشود شامل جمع آوری کلیه اطلاعات مالی موسسه، ثبت کلیه معاملات و عملیات مالی موسسه در دفاتر مالی است و بقیه عملیات در پایان دوره مالی انجام میشود.
بستن حسابها به چه معنی است؟
بستن حسابها یعنی صفر کردن مانده حسابها. این کار با بستانکار کردن مانده آخر حسابهای دارای مانده بدهکار و یا بدهکار کردن مانده آخر حسابهای دارای مانده بستانکار طی اسناد حسابداری انجام میشود. در این مطلب آموزش گام به گام بستن حسابها برای شما توضیح داده می شود.
حسابها به چند دسته تقسیم میشوند؟
با توجه به انتقال یا عدم انتقال مانده به سال بعد، حسابها را میتوان به سه دسته تقسیم کرد:
با توجه به انتقال یا عدم انتقال مانده به سال بعد، حسابها را میتوان به سه دسته تقسیم کرد:
حسابهای دائمی
حسابهای موقت
حسابهای مختلط
البته نهایتا حسابهای مختلط هم با انجام اصلاحات و ثبتهای اصلاحی وارد حسابهای دائمی یا موقت میشوند. به همین خاطر در پایان سال حسابها یا دائمی هستند یا موقت. و بعد از تهیه صورت سود و زیان حسابهای موقت نیز بسته میشوند و فقط حسابهای دائمی باقی میماند که این حسابها از طریق صدور سند اختتامیه به سال بعد منتقل میشوند.
در چه زمانی به بستن حسابها نیاز است؟
طی دوره مالی
به عنوان مثال مانده حساب برخی از مشتریان به دلایلی مانند عدم پرداخت بدهی یا عدم ادامه همکاری با شرکت یا ارائه تخفیف بابت مانده حساب در طی سال مالی بسته می شود یعنی مانده بدهی وی به مطالبات سوخت شده و یا سرفصل متناسب با آن منتقل می شود.
به عنوان مثال آقای نادری (مشتری شرکت) مبلغ 3.000.000 ریال به شرکت بدهکار است و این مبلغ باید به عنوان تخفیف برای وی در نظر گرفته شده و حساب وی بسته شود. ثبت حسابداری مربوط به این رویداد به شرح زیر است:
شرح
بدهکار
بستانکار
تخفیفات فروش
3.000.000
حسابهای دریافتنی تجاری / آقای نادری
3.000.000
پایان دوره مالی
این مورد که مفصلتر و پیچیدهتر از بستن حسابها در طی دوره مالی است برای مشخص نمودن سود و زیان دوره مالی و هم چنین انتقال مانده حسابهای دائم به دوره مالی بعدی و صدور سند افتتاحیه، انجام میشود:
اصلاح و تعدیل حسابها در پایان دوره مالی
بعضی از حساب داران هنگام پیش پرداخت وجه بابت هزینه ها،حساب هزینه مربوطه را بدهکار میکنند و در پایان دوره مالی در صورت لزوم این حساب هزینه را اصلاح نموده و مبالغ هزینه نشده را تحت عنوان پیش پرداخت ثبت میکنند.برخی از موسسات و شرکتها در طول دوره مالی ،وجوهی بابت هزینه اجاره ،هزینه ملزومات و … بصورت پیش پرداخت، پرداخت میکنند.
از آنجایی که طبق اصل تطابق ،هزینه های هر دوره میبایست از در آمدهای همان دوره کسر گردد لذا هزینه دوره جاری از حساب پیش پرداخت کسر و به حساب سود و زیان منتقل میگردد، این فرایند اصطلاحا اصلاح حسابهای پیش پرداخت نام دارد.
موسسات و شرکتها در طول دوره مالی بابت انجام خدمات از مشتریان مبلغی را بصورت پیش دریافت،اخذ می کنند تا خدماتی را برای یک دوره زمانی مشخص ارائه نمایند .از آنجائی که طبق اصل تحقق ، درآمدهای تحقق یافته می بایست به حساب سود و زیان انتقال یابند لذا مبلغ تحقق یافته از حساب پیش دریافت درآمد کسر و به حساب درآمد سال جاری منتقل میگردد.این فرایند اصطلاحا اصلاح حساب نام دارد.
با توجه به اینکه در پایان سال هردوره، صورتها و گزارشهای مالی مختلط تهیه میگردد، لازم است قبل از تهیه آنها نسبت به اصلاح و تعدیل حساب های دفتر کل اقدام گردد.
نمونه ای از حسابهایی که باید اصلاح شوند عبارت است از:
اصلاح حساب پیش پرداخت اجاره
اصلاح حساب موجودی ملزومات
اصلاح حساب پیش دریافت حق الزحمه خدمات
ثبت هزینه آب و برق پرداخت نشده
ثبت دستمزد پرداخت نشده
ثبت درآمد تحقق یافته ثبت نشده
ثبت استهلاک مربوط به دارایی ها
نحوه بستن حسابهای موقت در انتهای دوره مالی
نحوه بستن حسابهای موقت در انتهای دوره مالی در شرکتهای خدماتی
بستن حسابهای موقت در انتهای دوره مالی در شرکتهای بازرگانی
نحوه بستن حسابهای موقت در انتهای دوره مالی در شرکتهای خدماتی
همانطور که گفته شد حسابهای موقت باید در پایان دوره مالی بسته شوند. مانده مالی این گونه حسابها به سال مالی بعد منتقل نمیشود. حسابهای موقت شامل حسابهای درآمد، هزینهها و حساب برداشت هستند. جهت بستن این حسابها باید از یک حساب رابط و واسطه به نام حساب خلاصه سود و زیان استفاده کنیم. مراحل بستن حسابهای موقت به صورت زیر است:
مرحله اول: بستن حساب درآمد
ابتدا حساب درآمدها را بدهکار و حساب خلاصه سود و زیان را بستانکار میکنیم.
مرحله دوم: بستن حساب هزینهها
سپس حساب سود و زیان را معادل با جمع هزینه بدهکار میکنیم و سپس تک تک حسابهای مرتبط با هزینهها را بستانکار میکنیم.
مرحله سوم: بستن حساب خلاصه سود و زیان
مانده خلاصه حساب سود و زیان را مشخص میکنیم. اگر مانده آن بستانکار باشد معادل آن را بدهکار و حساب سود و زیان انباشته را بستانکار میکنیم. اگر مانده حساب خلاصه سود و زیان بستانکار باشد به آن سود میگوییم. ولی اگر مانده حساب سود و زیان بدهکار باشد، این حساب را بستانکار و حساب سود و زیان انباشته را بدهکار میکنیم. در این صورت به این مانده حساب زیان میگویند.
مرحله چهارم: بستن حساب برداشت
درانتها برای بستن حساب برداشت، حساب سرمایه را معادل مانده حساب برداشت بدهکار و حساب برداشت را بستانکار میکنیم.
بستن حسابهای موقت در انتهای دوره مالی در شرکتهای بازرگانی
به طور کلی بستن حسابهای موقت در موسسات بازرگانی بسیار شبیه به شرکتهای خدماتی است. تنها تفاوت در این است که حسابهایی در شرکتهای بازرگانی وجود دارد که در شرکتهای خدماتی وجود ندارد. این حسابها شامل حسابهای خرید، فروش، برگشت از فروش و تخفیفات، برگشت از خرید و تخفیفات، تخفیفات نقدی خرید، تخفیفات نقدی فروش و موجودی کالای اول دوره و موجودی کالای انتهای دوره هستند. بستن حسابهای موقت در شرکتهای بازرگانی به صورت زیر است:
مرحله اول:حساب خلاصه سود و زیان بدهکار و موجودی کالای اول دوره بستانکار میشود. سپس حساب موجودی کالای پایان دوره بدهکار و حساب خلاصه سود و زیان بستانکار میشود.
مرحله دوم:حسابهای فروش، تخفیفات نقدی خرید، و برگشت از خرید و تخفیفات بدهکار و حساب خلاصه سود و زیان بستانکار میشود.
مرحله سوم:حسابهای خرید، هزینهها، برگشت از فروش و تخفیفات و تخفیفات نقدی فروش بستانکار و حساب خلاصه سود و زیان بدهکار میشود.
مرحله چهارم: این مرحله کاملا شبیه مرحله سوم شرکتهای خدماتی است. اگر مانده حساب خلاصه سود و زیان بستانکار باشد آن را سود و اگر بدهکار باشد آن را زیان میگویند.
مرحله پنجم: این مرحله کاملا شبیه مرحله چهارم شرکتهای خدماتی است. به این معنی که برای بستن حساب برداشت، حساب سرمایه را به اندازه مانده حساب برداشت بدهکار و حساب برداشت را بستانکار میکنیم.
آموزش بستن حساب های موقت در پایان سال
جهت بستن این حسابها باید از یک حساب موقت واسط به نام “خلاصه سود و زیان” یا سود و زیان جاری استفاده کنیم.
بستن حساب درآمد یا فروش
مانده حساب درآمد/ فروش بدهکار و به همان مبلغ خلاصه سود و زیان بستانکار میشود:
شرح
بدهکار
بستانکار
درآمد/فروش
****
خلاصه سود و زیان
****
بستن حساب فروش
بستن حساب هزینه
معادل جمع کل هزینهها، خلاصه سود و زیان بدهکار و هزینهها بستانکار میشود:
شرح
بدهکار
بستانکار
خلاصه سود و زیان
****
هزینه حقوق و دستمزد
****
هزینه آبدارخانه و پذیرایی
****
سایر هزینه ها
****
بستن حساب هزینه
بستن حساب مالیات پرداختنی
در پایان سال مالی و بعد از محاسبه سود (زیان)، در صورتیکه نتایج عملیات شرکت منتج به سود شده باشد، میبایست مطابق قوانین مالیاتی و به جهت رعایت استانداردهای حسابداری، اقدام به محاسبه میزان مالیات بر درآمد نمود.
در هنگام محاسبه مالیات بر درآمد، آن بخش از درآمد های شرکت که معاف از مالیات بوده (سود حاصل از سپرده سرمایه گذاری در بانکها) و یا مالیات آنها قبلا بطور مقطوع اخذ شده (مانند سود حاصل از فروش املاک) از سود ابرازی شرکت کنار گذاشته میشود.
همچنین آن بخش از سود شرکت که بموجب برخی قوانین مالیاتی (مانند مواد 132و 138) معاف از پرداخت مالیات باشد نیز از سود ابرازی شرکت کنار گذاشته میشوند.
همچنین میبایست آن بخش از هزینه های شرکت که فاقد معیار های مورد قبول مالیاتی هستند نیز محاسبه (که در حال حاضر هیچ یک از شرکتها این مورد را رعایت نمی کنند) و به سود ابرازی شرکت اضافه شود. بعد از انجام تعدیلات مورد اشاره (که البته بطور کلی عنوان گردید و شامل همه موارد نیست)، در صورت وجود سود مشمول مالیات، با اعمال نرخهای مربوطه طبق قوانین مالیاتی، مالیات بر درآمد شرکت محاسبه می شود.
روش محاسبه میزان مالیات
بر اساس قانون مالیاتهای مستقیم، نرخ مالیات عملکرد معادل ۲۵% سود خالص است. قبل از محاسبه مالیات عملکرد باید با در نظر گرفتن قانون مالیاتهای مستقیم مواردی از قبیل درآمدهای معاف از مالیات و همچنین هزینههای مربوط به درآمدهای معاف از مبلغ سود کنار گذاشته شود و همچنین سایر موارد نیز رعایت گردد.
با فرض اینکه میزان سود سال مربوطه معادل 400.000.000 ریال است مالیات متعلقه به شرح زیر محاسبه و ثبت حسابداری آن انجام می شود:
100.000.000 = ۲۵% * 400.000.000
شرح
بدهکار
بستانکار
سود (زیان) جاری
100.000.000
مالیات پرداختنی
100.000.000
نکته: میزان مانده مالیات پرداختنی به صورت علی الحساب است و مبلغ دقیق آن پس از رسیدگی به اسناد و مدارک توسط سازمان امور مالیاتی مشخص می شود.
اندوخته قانونی
اندوخته قانونی مبلغی است که میبایست قبل از تقسیم سود خالص در حسابی به این عنوان جداگانه تعریف شود تا از خروج این مبلغ از چرخه دارائی شرکت جلوگیری شود. ضمنا برای آزاد شدن این اندوخته زمان مشخصی تعیین نگردیده است.
ماهیت حساب اندوخته قانونی، بر اساس ماهیت حسابها در حسابداری، بستانکار است و در قسمت حقوق صاحبان سهام ثبت می شود. هیئت مدیره هر شرکت مکلف است هر سال ۵ درصد از سود خالص آن شرکت را تحت این اندوخته ذخیره کند. زمانیکه این اندوخته به ۱۰ درصد کل سرمایه برسد، ذخیره ی اندوخته اختیاری خواهد بود. براساس ماده 140 اصلاحیه قانون تجارت، یک بیستم سود خالص هر سال باید تحت عنوان اندوخته قانونی ذخیره گردد.
براساس ماده 238 اصلاحیه قانون تجارت، مبنای محاسبه نمودن این اندوخته، سود خالص پس از وضع زیان های وارد شده در سنوات قبل تعیین شده است .
از این رو در شرایطی که شرکت زیان انباشته داشته باشد فقط رقم سود خالص سال جاری نباید مبنای ما برای محاسبه ی این اندوخته قرار گیرد بلکه ضروری است مجموع زیان انباشته از رقم سود خالص سال جاری کسر شود و یک بیستم مازاد آن محاسبه گردد و به عنوان اندوخته قانونی در نظر گرفته شود. در پایان هر سال مالی بر اساس سود خالص شرکت 5% تحت عنوان اندوخته قانونی محاسبه و ذخیره می گردد تا به 10% سرمایه شرکت برسد و محاسبه و ایجاد این حساب درترازنامه اجباری است.
روش محاسبه اندوخته قانونی و سایر اندوختهها
اندوخته قانونی بخشی از سود خالص هر سال است که طبق ماده ۱۴۰ اصلاحیه قانون تجارتباید به عنوان ذخیره قانونی در نظر گرفته شود. طبق قانون تجارت باید هر ساله معادل ۵% سود شرکت جهت اندوخته قانونی ذخیره شود تا میزان آن به ۱۰% سرمایه برسد. پس از اینکه مقدار اندوخته قانونی با ۱۰% سرمایه شرکت برابر شد الزامی به ذخیره مقدار بیشتر وجود ندارد و اختیاری است.
نکته: طبق ماده ۲۳۸ اصلاحیه قانون تجارت، مبنای محاسبه اندوخته قانونی، سود خالص پس از وضع زیانهای وارده در سالهای قبل است. بنابراین، در شرایطی که شرکت زیان انباشته (سنواتی) دارد، تنها، رقم سود خالص سال جاری نباید مبنای محاسبه اندوخته قانونی قرار گیرد بلکه لازم است جمع زیان سنواتی از رقم سود خالص سال جاری کسر و یک بیستم مازاد محاسبه و به عنوان اندوخته قانونی در نظر گرفته شود.
ثبت حسابداری اندوخته ها
در نظر گرفتن سایر اندوختهها مانند اندوخته عمومی و احتیاطی اختیاری و در صورت تصمیم هیات مدیره انجام می گیرد. این اندوختهها نیز از سود خالص و مطابق مصوبه هیات مدیره در نظر گرفته می شوند.
با در نظر گرفتن سود پس از کسر مالیات 300.000.000 ریالی در مثال پیشین و میزان اندوخته قانونی معادل ۵% سود خالص و اندوخته احتیاطی معادل ۱۰% سود خالص ثبت حسابداری مربوطه به شرح زیر است:
شرح
بدهکار
بستانکار
سود (زیان) جاری
45،000،000
اندوخته قانونی
15،000،000
اندوخته احتیاطی
30،000،000
نکته: مبنای محاسبه اندوختهها، میزان سود خالص بعد از کسر مالیات است.
بستن حساب خلاصه سود و زیان یا (سود و زیان جاری)
مانده حساب خلاصه سود و زیان باید به حساب “سود (زیان) انباشته” بسته شود.
نکته ۱: در برخی کتابها و سایتها عنوان شده که حساب خلاصه سود و زیان مستقیما به حساب سرمایه بسته میشود. در این خصوص در نظر داشته باشید خلاصه سود و زیان به حساب “سود (زیان) انباشته بسته میشود و دلیل آن هم امکان گزارش گیری دقیق میزان سود یا زیان هر سال و هم چنین نیاز به ثبت صورتجلسه مجمع شرکت یا واحد اقتصادی در اداره ثبت شرکتها در خصوص تغییر در سرمایه است و بدون انجام مراحل قانونی نمیتوان گردشی در حساب سرمایه ثبت نمود.
نکته ۲: مانده بستانکار حساب خلاصه سود و زیان نشان دهنده سود در سال مالی و مانده بدهکار نشان دهنده زیان در سال مالی است.
ثبت بستن حساب خلاصه سود و زیان با فرض مانده بستانکار، با بدهکار کردن حساب خلاصه سود و زیان و بستانکار کردن حساب ”سود (زیان) انباشته” انجام میشود:
شرح
بدهکار
بستانکار
خلاصه سود و زیان
****
سود (زیان) انباشته
****
نکته
به طور کلی ثبت های سود و زیانی و اندوخته پایان سال به صورت زیر است:
ثبت اول ذخیره مالیات عملکرد معادل 25% سود سال جاری
ثبت دوم کسر اندوخته قانونی
ثبت بعدی هم کسر سایر اندوخته ها و سود سهام پرداختنی
ثبت انتقال سود و زیان جاری به انباشته
نحوه آماده کردن تراز آزمایشی اختتامی
در این مرحله از آموزش بستن حسابها پس از انجام اصلاحات بر روی حسابهای موقت و انتقال آنها به دفتر کل، مانده حسابها در دفتر کل صفر میشود. در این مرحله از مانده حسابها در دفتر کل یک تراز آزمایشی تهیه میکنیم که به آن تراز آزمایشی اختتامی میگویند. این تراز فقط شامل حسابهای دائمی میشود.
نحوه بستن حسابهای دائمی
لازم به ذکر است قبل بستن حساب های دائمی یعنی صدور سند اختتامیه ابتدا باید ذخیره مالیات ، اندوخته و سایر موارد شناسایی و ثبت شود که برخی از این موارد در بالا توضیح داده شد. حسابهای دائمی شامل داراییها، بدهیها و سرمایه است. مانده این حسابها به سال بعد منتقل میشود.
برای ثبت سند اختتامیه ابتدا باید تمام اسناد مالی را تایید نمود. پس از تایید اسناد ابتدا باید حسابهای هزینه و درآمد بسته شود. سپس حساب های سود و زیان بسته می شود. درنهایت سند اختتامیه ثبت می شود. برای این کار از حساب تراز اختتامیه استفاده میکنیم. بدین صورت که تمام حسابهایی که مانده بدهکار دارند را بستانکار و حساب تراز اختتامیه را بدهکار میکنیم. سپس تمام حسابهایی که دارای مانده بستانکار هستند را بدهکار و حساب تراز اختتامیه را بستانکار میکنیم.
مانده حسابهای سایر اندوخته ها نیز به همراه سایر حسابهای دائمی به صورت مستقیم به دوره مالی بعد منتقل میشود. برای این کار از حساب “تراز اختتامیه” استفاده میکنیم. بدین صورت که تمام حسابهای دائم که دارای مانده بستانکار هستند را بدهکار کرده و حساب تراز اختتامیه را بستانکار میکنیم. سپس تراز اختتامیه را معادل مانده حسابهای با مانده بدهکار، بدهکار می کنیم و همه حسابهای دارای مانده بدهکار را بستانکار میکنیم:
شرح
بدهکار
بستانکار
سرمایه
*****
اندوخته قانونی
*****
اندوخته احتیاطی
*****
سود (زیان) انباشته
*****
حسابهای پرداختنی تجاری
*****
سایر حسابهای پرداختنی
*****
مالیات پرداختنی
*****
ذخیره استهلاک
*****
تراز اختتامیه
*****
تراز اختتامیه
*****
موجودی نقد و بانک
*****
حسابهای دریافتنی تجاری
*****
سایر حسابهای دریافتنی
*****
داراییهای ثابت
*****
نحوه افتتاح حسابهای دائمی در ابتدای سال مالی جدید
ثبت مربوط به افتتاح حسابهای دائمی دقیقا برعکس ثبت بستن آنها در پایان سال است. یعنی حسابهایی که در ثبت سند اختتامی بستانکار شده اند، بدهکار و حساب تراز افتتاحیه بستانکار می شود. سپس حسابهایی که در ثبت سند اختتامی بدهکار شده اند، بستانکار و حساب تراز افتتاحیه بدهکار می شود.
یکی از انواع خدمات حسابداری که حسابداران یک سازمان یا شرکت با آن سر و کار دارند، بستن حسابها است. بستن حساب در حسابداری، در طی مراحلی انجام میشود. به همین دلیل حسابداران باید با نحوه بستن حساب در حسابداری به طور کامل آشنا و بر روی امور آن مسلط باشند. از آنجایی که حسابها به دو دسته مختلف تقسیم میشود برای هر کدام باید به صورت خاصی مراحل بستن حساب را پیش برد. در این محتوا در مورد آموزش بستن حسابهای موقت و دائم و نحوه بستن حسابهای دائمی به صورت کامل توضیح خواهیم داد.
در چه زمانی به بستن حسابها نیاز است؟
در حسابداری بستن حسابها به معنای بدهکار کردن مانده حسابهای بستانکار و بستانکار کردن مانده حسابهای بدهکار است. به این ترتیب مانده حساب صفر میشود. بستن حسابها در طول دوره مالی و در پایان دوره مالی انجام میشود. قبل از توضیح دادن در مورد هر کدام، ابتدا انواع حسابها را معرفی میکنیم. حسابهای مالی را میتوان به سه دسته تقسیم کرد:
حسابهای موقت
تمام حسابهای مربوط به هزینه و درآمد جز حسابهای موقت به شمار میآیند. هزینه آب و برق، حقوق و دستمزد و هزینه فروش جز حسابهای موقت به شمار میآیند. این حسابها در پایان سال مالی بسته شده و مستقیم به دوره بعد منتقل نمیشوند.
حسابهای دائم
به این دسته از حسابها، حسابهای ترازنامهای نیز گفته میشود. این دسته از حسابها به طور مستقیم به دوره بعد منتقل میشوند. حسابهای دائمی شامل دارایی و بدهیها است، مانند سرمایه و موجودی نقد.
حسابهای مختلط
در بسیاری از تعاریف حسابداری، به این نوع از حسابها اشاره نمیشود. حسابهای مختلط شامل مجموعهای از حسابهای موقت و دائم است. در واقع در پایان سال مالی این دسته از حسابها یا به حساب موقت یا به حساب دائم تبدیل میشوند. مانند حسابهای پیش پرداخت اجاره یا پیش پرداخت درآمد که در نهایت میتوان آن را به دوسته حساب دائم تقسیم کرد.
در طول دوره مالی
در طول دوره مالی برخی حسابها را میتوان بست. به عنوان مثال یک فرد به عنوان بدهکار در سیستم حسابداری ثبت شده است. اگر این فرد مانده بدهی خود را به سازمان به هر دلیلی پرداخت نکند در طول دوره مالی حساب این فرد را میتوان بست. در این حالت مانده بدهی فرد را به عنوان تخفیف یا سر فصل مناسب در نظر گرفته و حساب آن فرد بسته میشود.
در پایان دوره مالی
در پایان دوره مالی با بستن حسابها، سود و زیان سازمان مشخص شده و حسابهای دائمی بسته و به دوره مالی بعد منتقل میشود. هدف از بستن حسابها در پایان دوره مالی پیشگیری از زیاد شدن اطلاعات مالی و جمعآوری اطلاعات و مشخص کردن وضعیت حسابهای شرکت برای انجام امور قانونی است.
در هنگام بستن حسابها در حسابداری باید نکاتی را رعایت کرد. قبل از بستن حسابها در حسابداری، باید تمام درآمدها و هزینهها را ثبت کرد. در نهایت باید مجدد دادهها را بررسی کرد و از وارد شدن تمام اطلاعات به طور صحیح مطمئن شد. با ثبت تمام درآمدها و هزینهها میتوان به سراغ روال بستن حسابها رفت. قبل از بستن حسابها در پایان دوره مالی و بایگانی اسناد حسابداری، اطلاعات برای بار دوم چک شود تا از صحت اطلاعات اطمینان پیدا کنیم.
آموزش بستن حسابها در حسابداری
بستن حسابها در پایان دوره مالی با توجه به نوع حسابها انجام میشود. در ادامه به طور کامل در رابطه با نحوه بستن حسابها در پایان سال توضیح خواهیم داد.
نحوه بستن حسابها در پایان سال
همانطور که در قسمت قبل بیان کردیم، بعد از اصلاح حساب ها در حسابداری در پایان سال مالی٬ حسابها به دو دسته موقت و دائم تقسیم میشود. در ابتدا با تهیه صورتحساب سود و زیان تمام حسابهای موقت در پایان سال مالی بسته و تنها حسابهای دائم باقی میمانند. باقیمانده حسابهای دائمی پس از ثبت در ترازنامه، با صدور سند اختتامیه به سال بعد منتقل میشود.
نحوه بستن حسابهای موقت
درآمد و هزینه، از جمله حسابهای موقت به شمار میآیند. این گروه از حسابها در طول دوره مالی یا در پایان سال مالی باید بسته شوند. حسابهای موقت به دوره بعد منتقل نمیشوند. همانطور که بیان کردیم حسابهای موقت از طریق حساب سود و زیان بسته میشوند.
حساب سود و زیان یک نوع حساب موقت به شمار میآید. به همین دلیل این حساب، در پایان دوره مالی بسته خواهد شد. مانده این حساب، نشاندهنده سود یا زیان شرکت است. اگر در مانده این حساب، هزینهها نسبت به درآمدها بیشتر باشد، مانده حساب بدهکار بوده و این امر بیانگر زیان شرکت است. در صورتی که مانده درآمدها بیشتر از هزینهها باشد، مانده حساب سود و زیان، بستانکار بوده که نشاندهنده سود شرکت است.
توجه داشته باشید ماهیت حساب خلاصه سود و زیان، دوگانه است. یعنی در هنگام بستن حساب فروش و درآمد دارای ماهیت بستانکار، و در هنگام بستن حساب هزینه دارای ماهیت بدهکار است. در ادامه درباره آموزش بستن حسابهای موقت به طور کامل توضیح خواهیم داد.
برای بستن حسابهای موقت باید سه مرحله را طی کرد:
مرحله اول
بستن حسابهای درآمد و فروش:
برای بستن حسابهای درآمد و فروش، حساب درآمد و فروش را بدهکار و حساب خلاصه سود و زیان را بستانکار میکنیم.
درآمد و فروش ***** خلاصه سود و زیان *****
مرحله دوم
بستن حسابهای هزینه:
در این مرحله، مجموع کل حسابهای هزینه را بستانکار و حساب خلاصه سود و زیان بدهکار میشود.
خلاصه سود و زیان ***** هزینه و حقوق *****
همانطور که مشاهده کردید در مرحله اول، حساب خلاصه سود و زیان ماهیت بستانکار و در مرحله دوم ماهیت بدهکار دارد.
مرحله سوم
در این مرحله دو حالت وجود دارد.
حالت اول زمانی است که مانده حساب خلاصه سود و زیان بستانکار (یا همان حالت سود) باشد. در این حالت مانده حساب خلاصه سود و زیان را بدهکار و حساب سود (زیان) انباشته را بستانکار در نظر میگیریم.
خلاصه سود و زیان ***** سود (زیان) انباشته *****
در حالت دوم مانده حساب خلاصه سود و زیان بدهکار (یا همان حالت ضرر) است. در اینجا مانده حساب خلاصه سود و زیان را بستانکار و حساب سود (زیان) انباشته بدهکار میشود.
سود (زیان) انباشته ***** خلاصه سود و زیان *****
بیشتر بخوانید : انواع هزینه ها در حسابداری
نحوه بستن حسابهای دائمی
بعد از بستن حسابهای موقت، نوبت به بستن حسابهای دائم میرسد. حسابهای دائم به وسیله حساب اختتامیه بسته خواهد شد. در پایان هر دوره مالی بعد از زدن سند اختتامیه، هیچ سند دیگری نباید زده شود و آخرین شماره سند حسابداری، سند اختتامیه است.
قبل از بستن حسابهای دائم، باید مالیات و سرمایه شرکت مشخص و ثبت شود. برای انجام این کار به صورت زیر عمل میکنیم:
محاسبه میزان مالیات
در صورتی که حساب خلاصه سود و زیان، بیانگر سوددهی شرکت باشد، باید 25 درصد سود خالص، مالیات پرداخته شود. قبل از محاسبه مالیات باید هزینهها و درآمدهای معاف از مالیات از مبلغ سود جدا شود.
محاسبه اندوخته
طبق قانون باید قسمتی از خالص سود شرکت، هر سال به عنوان اندوخته ذخیره شود. بنابراین قانون، باید 5 درصد از سود خالص به عنوان اندوخته ذخیره شود تا زمانی که میزان اندوخته به 10 درصد از سرمایه شرکت برسد. بعد از آن ذخیره قسمتی از سود سالیانه اجباری نبوده و به صورت اختیاری میتوان آن را انجام داد. بعد از محاسبه اندوخته و مالیات، حساب دائم با صدور سند اختتامیه بسته خواهد شد. بعد از بسته شدن حسابهای دائم، مانده آن به دوره بعد به عنوان افتتاحیه منتقل خواهد شد.
در این مطلب به شما بستن حسابهای دائم و موقت را آموزش دادیم. درباره نکات مهم این مبحث و مواردی که در این رابطه باید رعایت کرد توضیح دادیم. از اینکه تا پایان این محتوا با ما همراه بودید سپاسگزاریم و امیدواریم این مطلب برای شما مفید واقع شده باشد.
“بستن حساب” به معنی صفر کردن مانده هر حساب است. این کار با بستانکار کردن مانده نهایی حسابهای دارای مانده بدهکار و یا بدهکار کردن مانده نهایی حسابهای دارای مانده بستانکار طی اسناد حسابداری انجام می شود.
در چه زمانی به بستن حسابها نیاز است؟
طی دوره مالی
به عنوان مثال مانده حساب برخی از مشتریان به دلایلی مانند عدم پرداخت بدهی یا عدم ادامه همکاری با شرکت یا ارائه تخفیف بابت مانده حساب در طی سال مالی بسته می شود یعنی مانده بدهی وی به مطالبات سوخت شده و یا سرفصل متناسب با آن منتقل می شود. به عنوان مثال آقای احمدی (مشتری شرکت) مبلغ 2.000.000ریال به شرکت بدهکار است و این مبلغ باید به عنوان تخفیف برای وی در نظر گرفته شده و حساب وی بسته شود. ثبت حسابداری مربوط به این رویداد به شرح زیر است:
تخفیفات فروش 2.000.000
حسابهای دریافتنی تجاری / آقای احمدی 2.000.000
پایان دوره مالی
این مورد که مفصلتر و پیچیدهتر از بستن حسابها در طی دوره مالی است برای مشخص نمودن سود و زیان دوره مالی و هم چنین انتقال مانده حسابهای دائم به دوره مالی بعدی و صدور سند افتتاحیه، انجام میشود.
بستن حسابها در پایان دوره مالی با در نظر گرفتن نوع حسابهای موقت (سود و زیانی)، مخلوط و دائمی (ترازنامهای) انجام میشود. برای بستن حسابهای پایان سال ابتدا باید مانده همه حسابهای موقت با یک حساب دائم بسته شود و پس از آن مانده همه حسابهای دائمی بسته شده و به عنوان افتتاحیه به دوره مالی بعدی منتقل شود.
نمونه حسابهای موقت: برخی از حسابهای این گروه که مربوط به درآمد و هزینهها است شامل فروش، هزینه حقوق و دستمزد، هزینه آب، هزینه تلفن و … است که در پایان دوره مالی مانده آنها بسته میشود و به طور مستقیم به سال بعد منتقل نمیشود.
نمونه حسابهای مخلوط: از جمله این نوع حسابها، پیش پرداخت اجاره و پیش دریافت درآمد است که شامل دو بخش موقت و دائمی میباشند. در پایان دوره مالی بخشی از آن به عنوان حساب موقت به حساب هزینه منظور می شود و بخش دیگر آن به عنوان حساب دائم به دوره مالی بعدی منتقل می شود.
نمونه حسابهای دائمی: برخی از حسابهای این گروه که شامل دارایی، بدهی و حقوق صاحبان سهام است شامل موجودی نقد و بانک، حسابهای دریافتنی تجاری، سرمایه و … است که مانده آنها در پایان دوره مالی بسته شده و به طور مستقیم به دوره مالی بعد منتقل میگردد.
چگونگی بستن حساب های موقت در پایان سال
جهت بستن این حسابها باید از یک حساب موقت واسط به نام “خلاصه سود و زیان” استفاده کنیم.
مرحله اول – بستن حساب درآمد یا فروش
مانده حساب درآمد/ فروش بدهکار و به همان مبلغ خلاصه سود و زیان بستانکار میشود:
درآمد/فروش ****
خلاصه سود و زیان ****
مرحله دوم – بستن حساب هزینه
معادل جمع کل هزینهها، خلاصه سود و زیان بدهکار و هزینهها بستانکار میشود:
خلاصه سود و زیان ****
هزینه حقوق و دستمزد ****
هزینه اجاره ****
هزینه تعمیر و نگهداری ****
مرحله سوم – بستن حساب خلاصه سود و زیان
پس از انجام دو مرحله فوق مانده حساب خلاصه سود و زیان باید به حساب “سود(زیان) انباشته” بسته شود.
نکته ۱: در برخی کتابها و سایتها عنوان شده که حساب خلاصه سود و زیان مستقیما به حساب سرمایه بسته میشود. در این خصوص در نظر داشته باشید خلاصه سود و زیان به حساب “سود(زیان) انباشته بسته میشود و دلیل آن هم امکان گزارش گیری دقیق میزان سود یا زیان هر سال و هم چنین نیاز به ثبت صورتجلسه مجمع شرکت یا واحد اقتصادی در اداره ثبت شرکتها در خصوص تغییر در سرمایه است و بدون انجام مراحل قانونی نمیتوان گردشی در حساب سرمایه ثبت نمود.
نکته ۲: مانده بستانکار حساب خلاصه سود و زیان نشان دهنده سود در سال مالی و مانده بدهکار نشان دهنده زیان در سال مالی است.
ثبت بستن حساب خلاصه سود و زیان با فرض مانده بستانکار، با بدهکار کردن حساب خلاصه سود و زیان و بستانکار کردن حساب ” سود(زیان) انباشته ” انجام میشود:
خلاصه سود و زیان ****
سود (زیان) انباشته ****
مرحله چهارم – بستن حسابهای دائمی در پایان سال
پیش از بستن حسابهای دائمی (صدور سند اختتامیه) ابتدا باید ذخیره مالیات، اندوخته قانونی و سایر موارد نیز شناسایی و ثبت گردد. روش انجام هر یک از موارد به این شرح است:
روش محاسبه میزان مالیات
بر اساس قانون مالیاتهای مستقیم، نرخ مالیات عملکرد معادل ۲۵% سود خالص است. قبل از محاسبه ذخیره مالیات عملکرد باید با در نظر گرفتن قانون مالیاتهای مستقیم مواردی از قبیل درآمدهای معاف از مالیات و همچنین هزینههای مربوط به درآمدهای معاف از مبلغ سود کنار گذاشته شود و همچنین سایر موارد نیز رعایت گردد.
با فرض اینکه اینکه میزان سود سال مربوطه معادل 300.000.000 ریال است مالیات متعلقه به شرح زیر محاسبه و ثبت حسابداری آن انجام می شود:
75.۰۰۰.000 = ۲۵% * 300.000.000
سود (زیان) انباشته 75.000.000
ذخیره مالیات عملکرد 75.000.000
نکته: میزان ذخیره در نظر گرفته شده به صورت علی الحساب است و مبلغ دقیق آن پس از رسیدگی به اسناد و مدارک توسط سازمان امور مالیاتی مشخص می شود.
روش محاسبه اندوخته قانونی و سایر اندوختهها
اندوخته قانونی بخشی از سود خالص هر سال است که طبق ماده ۱۴۰ اصلاحیه قانون تجارت باید به عنوان ذخیره قانونی در نظر گرفته شود. طبق قانون تجارت باید هر ساله معادل ۵% سود شرکت جهت اندوخته قانونی ذخیره شود تا میزان آن به ۱۰%سرمایه برسد. پس از اینکه مقدار اندوخته قانونی با ۱۰% سرمایه شرکت برابر شد الزامی به ذخیره مقدار بیشتر وجود ندارد و اختیاری است.
نکته: طبق ماده ۲۳۸ اصلاحیه قانون تجارت، مبنای محاسبه اندوخته قانونی ، سود خالص پس از وضع زیانهای وارده در سالهای قبل است. بنابراین، در شرایطی که شرکت زیان انباشته (سنواتی) دارد، تنها، رقم سود خالص سال جاری نباید مبنای محاسبه اندوخته قانونی قرار گیرد بلکه لازم است جمع زیان سنواتی از رقم سود خالص سال جاری کسر و یک بیستم مازاد محاسبه و به عنوان اندوخته قانونی در نظر گرفته شود .
سایر اندوختهها
در نظر گرفتن سایر اندوختهها مانند اندوخته عمومی و احتیاطی اختیاری و در صورت تصمیم هیات مدیره انجام می گیرد. این اندوختهها نیز از سود خالص و مطابق مصوبه هیات مدیره در نظر گرفته می شوند.
با در نظر گرفتن سود 300.000.000 ریالی در مثال پیشین و میزان اندوخته قانونی معادل ۵% سود خالص و اندوخته احتیاطی معادل ۱۰% سود خالص ثبت حسابداری مربوطه به شرح زیر است:
سود (زیان) انباشته 45.000.000
اندوخته قانونی 15.000.000
اندوخته احتیاطی 30.000.000
نکته: مبنای محاسبه اندوختهها، میزان سود خالص قبل از کسر ذخیره مالیات است.
مانده این حسابها به همراه سایر حسابهای دادئمی به صورت مستقیم به دوره مالی بعد منتقل میشود. برای این کار از حساب “تراز اختتامیه” استفاده میکنیم. بدین صورت که تمام حسابهای دائم که دارای مانده بستانکار هستند را بدهکار کرده و حساب تراز اختتامیه را بستانکار میکنیم. سپس تراز اختتامیه را معادل مانده حسابهای با مانده بدهکار، بدهکار می کنیم و همه حسابهای دارای مانده بدهکار را بستانکار میکنیم:
سرمایه *****
اندوخته قانونی *****
اندوخته احتیاطی *****
سود (زیان) انباشته *****
حسابهای پرداختنی تجاری *****
سایر حسابهای پرداختنی *****
ذخیره مالیات *****
ذخیره استهلاک *****
تراز اختتامیه *****
تراز اختتامیه *****
موجودی نقد و بانک *****
حسابهای دریافتنی تجاری *****
سایر حسابهای دریافتنی *****
داراییهای ثابت *****
چگونگی ثبت سند افتتاحیه در سال مالی جدید
انجام این کار دقیقا بر عکس بستن حسابهای دائمی در پایان سال میباشد با این تفاوت که باید به جای حساب “تراز اختتامیه” از حساب “تراز افتتاحیه” استفاده نمود.
نکته: حساب “تراز اختتامیه” در پایان دوره مالی و حساب “تراز افتتاحیه” در ابتدای دوره مالی ایجاد و با توجه به گردش برابر حسابهای بدهکار و بستانکار در سند اختتامیه و افتتاحیه، در همان زمان هم بسته میشوند . البته اجباری برای استفاده از این سرفصلها وجود ندارد و می توان در زمان بستن حسابهای پایان دوره مالی، همه حسابهای بستانکار را بدهکار نمود و در آرتیکل مقابل همه حسابهای بدهکار را بستانکار نمود.
آموزش بستن حساب ها در سپیدار (حذف و ثبت سند اختتامیه)
به منظور اینکه کاربران نرم افزار حسابداری سپیدار بعد از اتمام فعالیت های سال مالی ، امکان ایجاد ، ویرایش و حذف ثبت های صورت گرفته در سیستم های “دریافت و پرداخت” ، “تامین کنندگان و انبار” ، “مشتریان و فروش” و “دارایی ثابت” را نداشته باشند ، امکانی در سیستم سپیدار سیستم آسیا فراهم شده است که در پایان سال مالی و بعد از اتمام فعالیت ها در سیستم های نامبرده ، سال مالی مورد نظر بسته شود و اطلاعات مورد نیاز به سال مالی بعد منتقل شود.
حسابداری بر اساس مستندات است و طبق قوانین و استانداردها باید ارائه گردد,طبق قوانین و استانداردها اعمال گرددنه سلیقه شخصی. متاسفانه اصول ومبانی حسابداری فقط درارزش گزاری ورود به کار معیار قرار میگیرد ونه درعمل به همین دلیل خیلی مواقع دچار زیانهایی غیرقابل جبران میشویم.اعمال اصول حسابداری لازمه یک ساختار قوی درروال ثبت رویداد معاملات طبق اسناد معتبر تحلیل صحیح از معاملات و اجرای صحیح و کنترل شده لازمه میباشد تا به هدف گزارشگری صحیح ومنطقی وقابل قبول برسیم.مرجع ارزش یابی استاندارد حسابداری میباشد و نحوه اعمال در قوانین مالیاتی مقرر میدارد که اعمال گزارشها به چه صورت بپذیرد و تمام موارد در حسابداری براساس مقررات تابع خود میباشد مثل قانون کار و قانون مالیات.امیدواریم در کنارهم یادبگیریم ویادبدهیم
.jpg)
.jpg)
قانون کارجدید
مالیات برگردش حساب
سامانه مودیان
شناسه یکتای حافظه مالیاتی
استهلاک انباشه و مستهلک کردن دارایی ها
محاسبه اضافه کاری
سنوات پایان سال
مرخصی